Cách chọn cổ phiếu: Thực tiễn cơ bản cho các nhà đầu tư mới

Sau rất nhiều cân nhắc, cuối cùng bạn quyết định bắt đầu đầu tư. Bạn đã biết rằng chỉ số P/E thấp thường tốt hơn chỉ số P/E cao, một công ty có nhiều tiền mặt trên bảng cân đối kế toán sẽ hơn hẳn một công ty ngập trong nợ nần và không nên tin hẳn vào khuyến nghị của các nhà phân tích. Và bạn cũng nắm được nguyên tắc cơ bản của một nhà đầu tư thông minh đó là danh mục đầu tư luôn phải được đa dạng hóa trên nhiều lĩnh vực.

Việc này yêu cầu hiểu biết về những kiến thức cơ bản và bạn cũng đã thuộc lòng các khái niệm phức tạp hơn về phân tích kỹ thuật. Bạn đã sẵn sàng để chọn cổ phiếu.

Nhưng giữa hàng chục ngàn cổ phiếu, làm sao bạn biết đâu là những lựa chọn đáng mua? Bất chấp lời khuyên của các chuyên gia, thực tế là không thể thực hiện được việc nghiên cứu mọi bảng cân đối kế toán để xác định các công ty có mức nợ ròng triển vọng và biên lợi nhuận ròng được đang cải thiện.

Những điểm chính

• Xác định mục tiêu danh mục đầu tư của bạn cần đạt được và bám sát theo đó.
• Chọn một ngành công nghiệp khiến bạn quan tâm và khám phá những tin tức cũng như xu hướng ảnh hưởng tới ngành này mỗi ngày.
• Xác định một hoặc nhiều công ty dẫn đầu ngành và tập trung vào những công ty này.

Các trình sàng lọc chứng khoán (nếu bạn có sử dụng) có nguy cơ bị lỗi. Học theo các nhà đầu tư tổ chức cũng là một lựa chọn, nhưng bạn nên biết họ có xu hướng dựa vào các cổ phiếu Blue-chip tuy an toàn nhưng nhiều khả năng không mang lại lợi nhuận cao nhất.

Cách chọn cổ phiếu

Những nhà chọn chứng khoán thông minh có ba điểm chung:

• Họ đã xác định trước những gì họ muốn danh mục đầu tư của mình đạt được và quyết tâm gắn bó với mục tiêu đó.
• Họ nắm bắt những tin tức, xu hướng và sự kiện hàng ngày thúc đẩy nền kinh tế và các công ty.
• Họ sử dụng mục tiêu và kiến thức để định hình các quyết định mua hay bán cổ phiếu.

Xác định mục tiêu

Bước đầu tiên là cần xác định mục đích đầu tư của bạn. Tất nhiên mục đích chung của mọi người là kiếm tiền, nhưng các nhà đầu tư có thể hướng đến những vấn đề cụ thể hơn như tạo thêm thu nhập cho quỹ hưu trí, duy trì của cải hay gia tăng vốn liếng.

Mỗi mục tiêu này đòi hỏi một chiến lược rất khác nhau và một nhà đầu tư có tính toán cần có lời giải thích cho mọi quyết định mua cổ phiếu của chính mình.

Ba kiểu nhà đầu tư

Các nhà đầu tư định hướng tạo thêm thu nhập tập trung vào việc mua và nắm giữ cổ phiếu các công ty trả cổ tức tốt thường xuyên. Đó thường là những công ty có nền tảng vững chắc dù mức tăng trưởng thấp trong các lĩnh vực như tiện ích (cung cấp tiện nghi cơ bản như điện, nước, dịch vụ rác thải…). Các lựa chọn khác bao gồm trái phiếu được đánh giá cao, quỹ tín thác đầu tư bất động sản (REITs) và các công ty hợp danh hữu hạn tổng thể (MLP).

Các nhà đầu tư nhắm vào duy trì tài sản có khả năng chịu rủi ro thấp, do bản chất hoặc do hoàn cảnh. Họ thích đầu tư vào các cổ phiếu Blue-chip ổn định hay tập trung vào những công ty sản xuất mặt hàng tiêu dùng thiết yếu – dạng sẽ hoạt động tốt bất kể thời điểm thị trường thuận lợi hay khó khăn. Họ không theo đuổi các công ty mới phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Trái lại, các nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội gia tăng vốn liếng lại hay săn tìm cổ phiếu của các công ty đang trong giai đoạn nở rộ ban đầu. Họ sẵn sàng chấp nhận mức độ rủi ro cao hơn để đạt lợi ích lớn hơn.

Danh mục đầu tư đa dạng

Bất kỳ kiểu nhà đầu tư nào cũng có thể sử dụng kết hợp các chiến lược trên. Trên thực tế, đó là một trong những động lực chính của đa dạng hóa. Một nhà đầu tư bảo thủ có thể dành một phần nhỏ danh mục vào các cổ phiếu tăng trưởng. Ngược lại, một nhà đầu tư táo bạo hơn cũng nên dành chỗ cho các cổ phiếu Blue-chip ổn định để phòng ngừa tổn thất.

Quyết định bạn thuộc kiểu nhà đầu tư nào thật ra khá dễ, tìm ra cổ phiếu nào đáng chọn mới là phức tạp.

Xem xét cẩn thận

Việc theo kịp các tin tức và xu hướng thị trường rất quan trọng. Đọc tin tức tài chính và theo dõi blog của các cây viết trong ngành có quan điểm gây hứng thú cho bạn là một hình thức nghiên cứu thụ động. Một bản tin hoặc bài đăng trên blog cũng có khả năng tạo dựng nền tảng cho một luận điểm đầu tư.

Và sau các tin tức hàng ngày cũng có những thông điệp tiềm ẩn có lợi cho bạn, chẳng hạn bạn có thể lưu ý rằng các quốc gia thị trường mới nổi đang sản sinh ra tầng lớp trung lưu mới gồm những người yêu cầu nhiều hàng tiêu dùng hơn. Từ đó ta có thể suy đoán sẽ có sự đột biến trong nhu cầu về một số sản phẩm và hàng hóa nhất định.

Nguyên nhân đằng sau một lựa chọn chứng khoán

Tiếp tục với ví dụ trên, từ cơ sở đó nhà đầu tư có thể suy luận rằng với sự gia tăng nhu cầu về một sản phẩm như vậy, một số nhà sản xuất sản phẩm đó sẽ tăng trưởng.

Dạng phân tích cơ bản này tạo thành "câu chuyện" đằng sau mỗi khoản đầu tư, giải thích cho việc mua một cổ phiếu nào đó.

Và đồng thời, điều quan trọng là bạn cần giữ tư duy phản biện với chính các giả định và lý thuyết của mình. Bạn có thể yêu thích doughnut và những chiếc xe tốc độ cao, nhưng không có nghĩa tầng lớp giàu có mới nổi ở Đông Nam Á cũng sẽ thích những thứ đó.

Nếu bạn cảm thấy lập luận chung sau khi thực hiện hình thức nghiên cứu định tính này là thuyết phục, thông cáo báo chí của công ty và báo cáo đầu tư sẽ là tài liệu tốt để bạn tiếp tục phân tích.

Tìm công ty

Giai đoạn tiếp theo trong quá trình chọn cổ phiếu liên quan đến việc xác định các công ty. Có ba cách đơn giản để làm điều đó:

1. Tìm các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) theo dõi hiệu suất của ngành công nghiệp khiến bạn quan tâm và kiểm tra các cổ phiếu mà họ đang đầu tư vào. Điều này rất dễ dàng khi bạn chỉ cần tìm kiếm "Ngành X ETF", trang web chính thức của ETF sẽ tiết lộ các cổ phiếu hàng đầu quỹ đang nắm giữ.
2. Sử dụng trình sàng lọc để lọc các cổ phiếu dựa trên những tiêu chí cụ thể, chẳng hạn như lĩnh vực và ngành công nghiệp. Các trình sàng lọc này cung cấp cho người dùng những tính năng bổ sung như sắp xếp các công ty dựa trên vốn hóa thị trường, tỷ lệ cổ tức và các số liệu đầu tư hữu ích khác.
3. Tìm kiếm blog, bài viết phân tích chứng khoán và thông báo tài chính cho truyền thông cũng như bài bình luận về các công ty trong không gian đầu tư bạn nhắm đến. Hãy nhớ kỹ phải giữ tư duy phản biện về tất cả mọi thứ bạn đọc và phân tích thông tin từ cả hai chiều.

Ba phương pháp này không phải những cách duy nhất để chọn một công ty, nhưng chúng là những cách khởi đầu dễ dàng nhất. Đồng thời, mỗi chiến lược lại có những lợi thế và bất lợi mà các nhà đầu tư nên xem xét.

Tìm kiếm ý kiến chuyên gia thông qua tin tức dù tốn thời gian nhưng sẽ mang lại kết quả như tăng thêm hiểu biết của bạn về các thông số cơ bản của ngành công nghiệp và cũng có thể gợi ý cho bạn các công ty nhỏ nhưng thú vị không xuất hiện trên trình sàng lọc hay trang web của quỹ ETF.

Xem xét các báo cáo của công ty

Một khi bạn đã bị thuyết phục rằng ngành công nghiệp bạn đang quan tâm là một khoản đầu tư vững chắc và bạn đã hiểu biết sơ bộ về những công ty đầu ngành, thì giờ là thời điểm hướng sự chú ý của bạn tới các bản thuyết trình đầu tư. Chúng không toàn diện bằng báo cáo tài chính nhưng cung cấp một cái nhìn tổng quan về cách các công ty kiếm tiền ra sao một cách dễ hiểu hơn báo cáo 10-Q và 10-K (được yêu cầu nộp hàng quý và hàng năm của các công ty niêm yết cổ phiếu).

Những báo cáo này cũng sẽ có thông tin dự đoán về hướng đi trong tương lai của công ty và của toàn ngành, góp phần vào việc cân nhắc xem công ty liệu có thể vượt trội so với đối thủ cạnh tranh trong ngành, từ đó trợ giúp bạn trong việc sàng lọc và lựa chọn cổ phiếu.

Bước tiếp theo

Ở cuối quy trình nghiên cứu, bạn có thể phải đối mặt với một triển vọng đầu tư duy nhất hoặc một danh sách với mười công ty trở lên.

Thậm chí bạn có thể kết luận rằng ngành công nghiệp này không phù hợp với bạn, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra. Tất cả các bước nghiên cứu này chỉ nhằm một mục đích là cứu bạn khỏi những khoản đầu tư tệ hại và biết khi nào nên nói không là một khía cạnh thiết yếu của nghệ thuật chọn cổ phiếu. Bạn có thể đã sẵn sàng để đưa ra quyết định cuối cùng hoặc cũng có thể hành động như một nhà phân tích tài chính chuyên nghiệp và bắt đầu tiến hành phân tích chuyên sâu hơn.

Hoàng Dương - Theo investopedia.com