Những điệu nhảy phức tạp, các video nhẹ nhàng, những thử thách cặp đôi hài hước… liệu những hoạt động như vậy có thể là nơi tụ họp cho các nhà giao dịch ngoại hối? Trong số tất cả những văn hóa nhóm trên Twitter, TikTok và Instagram, đây là một trong những văn hóa nhóm ít có khả năng thành hình nhất - và đồng thời rủi ro nhất. Nhưng nó đúng là một xu hướng có thật và đang ngày càng phát triển.

“Forex” (viết tắt của giao dịch ngoại hối) từng dành riêng cho bàn chuyên viên ở Phố Wall, nơi các nhà giao dịch có kinh nghiệm đặt cược trên hướng di chuyển của các loại tiền tệ. Trong vài năm qua, Robinhood và các nền tảng giao dịch chứng khoán trực tuyến khác đã mở rộng thị trường cho các nhà giao dịch cổ phiếu. Nhưng ở góc này của thế giới đầu tư, hai khái niệm rủi ro cao đang được kết hợp với nhau: giao dịch ngoại hối và bán hàng đa cấp. Tất cả những gì bạn cần là một chiếc điện thoại và bất kỳ ứng dụng nào để theo dõi thị trường. Và theo giới phê bình, đây chính là nơi mọi rắc rối bắt đầu.
Khari Bush là một “chủ tịch 50” - một thuật ngữ trong mạng xã hội forex có ý nghĩa là anh kiếm được 50.000 USD một tháng. Bush, 23 tuổi, đã bắt đầu giao dịch với TradeHouse Investment Group từ hai năm trước, khi anh còn là một sinh viên đại học. Sau nhiều năm giao dịch, giờ đây vị trí của Bush là ông chủ. Anh có một đội ngũ riêng có tên gọi Money Magnets với hơn 2.500 thành viên.
TradeHouse và các nhóm đầu tư khác đã hợp tác với nền tảng giáo dục trực tuyến IM Mastery Academy. Thông qua nền tảng này, TradeHouse dạy các thành viên cách giao dịch thông qua các lớp học trực tuyến và hội thảo trên web. Hoạt động kinh doanh có hai mặt: giao dịch tiền tệ và “tiếp thị đa cấp”, nơi bạn được trả tiền để “câu dẫn” được các tài khoản mới.
“Để tham gia, bạn sẽ mất một khoản phí đăng ký hàng tháng. Để được miễn phí đăng ký, bạn phải lôi kéo được thêm hai người,” Bush giải thích, đồng thời cho biết thêm rằng mức phí là hơn 400 USD một chút. “Vì vậy, khi tham gia đội ngũ, bạn vừa có thể kiếm được từ hoạt động giao dịch vừa kiếm được từ việc phát triển đội ngũ của mình,và tạo ra được tác động.” Theo kế hoạch trả thưởng của IM Mastery Academy, một số “cấp bậc” thành viên nhất định sẽ được nhận thưởng: Thành viên cấp “bạch kim 150” có thể kiếm được khoảng 40 USD mỗi tuần từ các thành viên trong đội ngũ của mình. Một “chủ tịch 50” - như Bush - kiếm được 125.000 USD mỗi tuần.
Theo Ben Lies, chủ tịch ủy thác kế hoạch tài chính của Delphi Advisers, vấn đề không phải là liệu giao dịch tiền tệ có thể sinh lời hay không; mà là liệu việc này có khả thi đối với các nhà đầu tư bình thường hay không. Anh cho biết: “Mọi người thậm chí còn không giả vờ là có thể dự báo điều gì sẽ xảy ra. Đó thực sự không phải là thứ mà hầu hết mọi người nên tham gia. Hoạt động này chỉ phù hợp với những trader chuyên nghiệp và những người có nhiều mối quan hệ. Nhưng đối với các nhà đầu tư nhỏ lẻ, đây không phải là một nơi tuyệt vời để học hỏi những kinh nghiệm đầu tiên.”
Và nơi Bush nhìn thấy một cơ hội để kiếm thu nhập thặng dư, Averyanna James lại nhìn thấy điều khác. “Họ gọi nó là ‘dạy về cơ hội’ hoặc ‘tham gia nhóm của chúng tôi’. Họ chỉ cảm thấy như đang giúp một người khác trở nên độc lập về tài chính,” cô nói.
James đang học năm cuối tại Đại học Bang Arizona khi cô bắt đầu giao dịch Forex lần đầu tiên và có vẻ như đây là cơ hội đầu tư mà cô đang tìm kiếm. Cô có quyền truy cập vào các công cụ phần mềm ưa thích như “máy quét harmonic.” Phần mềm này theo lời cô là một thuật toán có thể phát hiện ra các mô hình biến động của tiền tệ, tiền điện tử và nhiều thứ khác để giúp các trader đưa ra quyết định sáng suốt. Và nhóm đầu tư của cô luôn duy trì các cuộc họp hàng tuần để tìm hiểu thị trường và trả lời các câu hỏi — hoặc ít nhất là cố gắng trả lời các câu hỏi.

“Có những lúc tôi có câu hỏi, tôi đến gặp nhóm đầu tư và hỏi, ‘Bạn có thể giải thích cho tôi đây là gì không?’ Nhưng trong hầu hết mọi lần, họ đều không biết. Và đó là khi mối quan ngại của tôi bắt đầu thành hình,” James nói.
Khi cô yêu cầu các trader cung cấp bằng chứng về sự thành công của họ trên thị trường, tuy nhiên họ thường không sẵn lòng chia sẻ. “Bạn sẽ không đến gặp sếp của mình và yêu cầu họ trình bày bảng sao kê ngân hàng,” họ đã nói với cô như vậy. Áp lực phải lôi kéo thêm người mới cũng khiến cô gặp khó khăn.
James nói: “Nếu ai đó không muốn tham gia, bạn không cần phải dọa, ‘Ồ, bạn sẽ trắng tay trong phần đời còn lại của mình’. Tôi không nghĩ đó là cách bạn nên đối xử với mọi người nếu bạn thực sự ở đây để giúp đỡ và giáo dục họ.” Mặc dù có thể giao dịch forex thành công, nhưng khi mọi người nhận ra việc học thực sự khó khăn như thế nào, họ sẽ chuyển sang lôi kéo người khác để có thể nhận được thu nhập tăng thêm.
Trên Instagram và Twitter, một thế hệ các nhà giao dịch Forex mới chia sẻ những cơ hội để được tư vấn, những câu chuyện thành công và các buổi họp tại nhiều địa phương trên khắp nước Mỹ. James giải thích: bạn càng thuyết phục được nhiều người đăng ký thì bạn càng nhận lại được nhiều tiền.
Randy “Rudy” Rudolph đã tạo ra Market Bullies, một nhóm khác thuộc TradeHouse Investment Group sử dụng nền tảng trực tuyến của IM Mastery Academy. Theo Rudolph, không phải nhóm nào cũng chú trọng vào việc truyền đạt kiến thức giao dịch.Đó là lý do tại sao Forex bị mang tiếng xấu.
“Khả năng được tư vấn là tất cả. Nếu người cố vấn của bạn đang tổ chức các khóa đào tạo thì bạn sẽ có một trải nghiệm tốt,” anh nói. “Nếu bạn có những người cố vấn chỉ đơn giản là tham lam, những người đang cố gắng kiếm thêm thu nhập, thì bạn sẽ không gặp may… Khi mọi người nhìn thấy forex trên Instagram, Facebook, Twitter, họ thấy những bài đăng về những người được thăng hạng và các chuyến đi của họ. Điều đó làm hỏng yếu tố đào tạo mà chúng tôi thực sự đang cố gắng củng cố.”
Rudolph khuyên các nhà đầu tư nên bắt đầu với tài khoản demo hoặc tài khoản thực hành. Hãy thực hiện giao dịch đầu tiên với tiền ảo trước khi mở tài khoản tiền thật. Một ứng dụng phổ biến cho các trader Forex cá nhân là MetaTrader 4 (MT4). Từ IM Mastery Academy, các nhà đầu tư mới có thể học cách tự mình phân tích xu hướng thị trường.
Rudolph cũng cho biết các nhà giao dịch Forex kinh nghiệm thường không đăng bài về lối sống của họ trên mạng xã hội. Nếu họ đăng hình ảnh đồng hồ hoặc những chiếc du thuyền đắt tiền, IM Mastery sẽ yêu cầu họ gỡ xuống hoặc làm mờ hình ảnh để tránh sự chú ý của Ủy ban Thương mại Liên bang. Hồi năm 2018, iMarketsLive là 1 trong 8 công ty bị buộc tội vi phạm các yêu cầu đăng ký, những điều khoản nhằm bảo vệ người tiêu dùng khỏi các hành vi gian lận.
Khi tạp chí kinh doanh Fortune cố gắng liên hệ với IM Mastery Academy (trước đây hoạt động dưới tên iMarketsLive) để phỏng vấn, Fortune đã nhận được thông báo rằng tài khoản email của họ không còn được theo dõi và công ty không cung cấp hỗ trợ qua điện thoại. Khi Fortune cố gắng liên hệ với IM Mastery thông qua mạng xã hội, hệ thống trả lời tự động đã đề xuất liên hệ với bộ phận hỗ trợ khách hàng. Mỗi lần gửi email cho bộ phận hỗ trợ khách hàng, Fortune đều chỉ được phản hồi với đề xuất đăng nhập vào trang web để liên hệ với bộ phận hỗ trợ.
IM Mastery Academy - có trụ sở tại New York - cũng đã nằm trong tầm ngắm của các cơ quan thẩm quyền quốc tế. Tại Bỉ, một cơ quan chính phủ đã đưa ra cảnh báo về công ty này vào tháng 1 năm 2018.
“Công ty cung cấp cho các thành viên những lợi thế và đãi ngộ tăng theo số lượng thành viên mới mà họ tuyển dụng được,” cơ quan này thông báo. “Tuy nhiên, International Markets Live không được cấp phép để cung cấp các dịch vụ và sản phẩm tài chính ở Bỉ. Hơn nữa, hệ thống do International Markets Live đề xuất có các biểu hiện đặc trưng của sơ đồ kim tự tháp.” (Sơ đồ kim tự tháp là một mô hình điển hình của bán hàng đa cấp lừa đảo.)
Vương quốc Anh cũng đưa ra một thông báo tương tự vào cuối năm đó, cảnh báo rằng các nhà giao dịch đưa tiền cho một công ty không được quản lý theo pháp luật sẽ không được pháp luật bảo vệ. Tại Mỹ, Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) đã ghi nhận những trường hợp mà các nhà giao dịch Forex tuyên bố quản lý tiền của khách hàng trong khi bản thân họ thực ra không có kinh nghiệm giao dịch. Vào năm 2019, CFTC đã đệ đơn kiện dân sự một doanh nghiệp có tên FuturesFX và người sáng lập Simon Jousef. Jousef đã bị buộc tội “lừa đảo lôi kéo mọi người, ở Mỹ và nước ngoài, đăng ký vào một hệ thống giao dịch bao gồm một phòng giao dịch trực tuyến được cho là giao dịch ngoại hối (Forex) và hàng hóa tương lai ‘thật’, video giáo dục và hỗ trợ trực tuyến (hệ thống giao dịch).”
Đối với những người cố gắng học giao dịch tiền tệ một cách hợp pháp, có thể sẽ rất khó để thành công - đặc biệt nếu giao dịch không phải là công việc toàn thời gian của họ. Antonise Hightower là một người làm trong lĩnh vực giáo dục ở Chicago, và giao dịch trên thị trường Tokyo sẽ yêu cầu cô làm việc từ 7 giờ tối đến 4 giờ sáng theo giờ EST.
“Trong giờ làm việc hành chính, tôi sẽ cố gắng theo dõibiểu đồ. Nhưng ngay cả khi chỉ mới 5 phút trôi qua tôi cũng có thể mất tiền vì biểu đồ đi xuống,” Hightower nói. Cô đã thận trọng và chỉ nạp 15 USD vào tài khoản của mình để hạn chế số tiền bị mất khi giao dịch không tốt.
Sau khi Hightower kết thúc tháng đầu tiên với một vài khoản lợi nhuận nhỏ và một vài lần thua lỗ trong khi cô cố gắng tìm kiếm những gì phù hợp với lịch trình của mình, đã đến lúc cổ phải trả phí thành viên hàng tháng cho nhóm giao dịch của cô.
“Họ muốn tôi đăng trên Instagram rằng, bạn biết đấy, ‘Bạn phải thoát ra khỏi vỏ ốc của chính mình.’ Nhưng tôi không phải người có thể đề xuất điều gì đó khi cảm thấy không hoàn toàn hài lòng,” Hightower nói. Cô đã tạm gác sang một bên sự quan tâm đến việc giao dịch sau trải nghiệm này.
Một cảnh báo nguy hiểm quan trọng là đòn bẩy. Thị trường Forex cho phép sử dụng đòn bẩy cao — đến 50:1 đối với một số loại tiền tệ; có nghĩa là ai đó chỉ có 1.000 USD để giao dịch cũng có thể giao dịch số tiền tệ trị giá đến 50.000 USD. Điều ngược lại cũng đúng, bạn có thể mất tất cả những gì mình có và hơn thế nữa.
“Thực tế là khi bạn sử dụng đòn bẩy, bạn cũng có thể mất rất nhiều tiền một cách nhanh chóng,” Lies nói. “Bất kỳ ai nói rằng họ đã mua một chiếc xe hơi sau vài tháng giao dịch Forex — cho dù điều đó có đúng hay không –– đều đang chấp nhận rủi ro có thể khiến họ phá sản.”
Để giao dịch tiền tệ một cách an toàn, Lies gợi ý nên tìm một nhà môi giới đã đăng ký và hiểu cách họ được thanh toán; cách mà các nhà môi giới kiếm tiền có thể tiết lộ rất nhiều về cơ cấu khuyến khích của họ. Lies vốn là một cố vấn đầu tư đã đăng ký. Ông cho biết sẽ rất khó để giải thích việc giao dịch tiền tệ cho khách hàng vì những biến động trên thị trường.
“Tôi sẽ phải chứng minh rằng hoạt động giao dịch đóng một vai trò nhất định trong danh mục đầu tư dài hạn cho quỹ hưu trí,” ông nói. “Giao dịch tiền tệ, về bản chất, là đầu cơ ngắn hạn chứ không phải đầu tư dài hạn”.