Moderna kiện vi phạm bằng sáng chế; nhà đầu tư Pfizer có nên lo lắng?

Pfizer và BioNTech có kế hoạch mạnh mẽ bảo vệ mình trước các tuyên bố vi phạm bằng sáng chế của Moderna.

Mối quan hệ cạnh trang-thân thiện một thời giờ đây đã không còn thân thiện nữa. Trong một thông báo vào thứ Sáu tuần trước, Moderna (MRNA) cho biết họ đã đệ đơn kiện vi phạm bằng sáng chế chống lại Pfizer (PFE) và BioNTech (BNTX) ở Mỹ và Đức.

Một phần trong hàng tỷ đô la Pfizer và BioNTech thu được từ việc bán vắc-xin  ngừa COVID-19 Comirnaty đang bị đe dọa. Các nhà đầu tư của Pfizer có nên lo lắng về vụ kiện của Moderna?

Khiếu nại của Moderna

Moderna đã nộp một số bằng sáng chế từ năm 2010 đến năm 2016 liên quan đến công nghệ RNA thông tin (mRNA). Công nghệ này đã là nền tảng để công ty phát triển vắc-xin ngừa COVID-19 Spikevax. Vắc-xin mRNA của Moderna đã nhận được Giấy phép Sử dụng Khẩn cấp (EUA) của Mỹ vào tháng 12 năm 2020 và được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) phê duyệt đầy đủ vào tháng 1 năm 2022.

Điểm mấu chốt trong các vụ kiện của Moderna là cáo buộc rằng vắc-xin ngừa COVID-19 Comirnaty của Pfizer và BioNTech vi phạm các bằng sáng chế đó. Giám đốc pháp lý của Moderna Shannon Thyme Klinger tuyên bố trong thông cáo báo chí của công ty vào tuần trước: “Chúng tôi tin Pfizer và BioNTech đã sao chép bất hợp pháp các phát minh của Moderna, và họ đã tiếp tục sử dụng chúng mà không được phép”.

Moderna khẳng định rằng Pfizer và BioNTech đã đưa bốn ứng viên vắc-xin ngừa COVID-19 vào thử nghiệm lâm sàng nhưng cuối cùng đã chọn một vắc-xin có biến đổi hóa học mRNA giống hệt như Spikevax. Công ty cũng cáo buộc Pfizer và BioNTech đã sao chép một cách tiếp cận do Moderna phát triển để mã hóa protein đột biến có chiều dài đầy đủ được tìm thấy trên bề mặt của virus corona trong một công thức hạt nano lipid.

Hồi tháng 10 năm 2020, Moderna đã cam kết rằng họ sẽ không tìm cách thực thi quyền bảo hộ các bằng sáng chế liên quan đến COVID-19 của mình trong thời kỳ đại dịch. Tuy nhiên, công ty đã cập nhật cam kết đó vào tháng 3 năm 2022 khi các vắc-xin ngừa COVID-19 được cung cấp trên khắp thế giới. Cam kết sửa đổi của Moderna là không bao giờ thực thi các bằng sáng chế của mình đối với vắc-xin ngừa COVID-19 được sử dụng ở các nước có thu nhập thấp và trung bình. Nhưng công ty đã không mở rộng lời hứa đó đến các thị trường phát triển lớn.

Tác động tiềm tàng

Tác động tiềm tàng đối với Pfizer là gì? Quan trọng nhất, không phải là Moderna đang cố gắng loại bỏ Comirnaty ra khỏi thị trường. Họ cũng không cố gắng ngăn chặn bất kỳ hoạt động bán vắc-xin nào trong tương lai. Moderna cũng không đòi bồi thường thiệt hại liên quan đến doanh thu của Pfizer tại bất kỳ quốc gia nào trong số 92 quốc gia được đề cập trong cam kết thị trường của GAVI COVAX (được gọi là các nước AMC 92).

Tuy nhiên, Pfizer và BioNTech có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý về vi phạm bằng sáng chế (nếu được chứng minh) liên quan đến bất kỳ hoạt động kinh doanh Comirnaty nào bên ngoài các quốc gia AMC 92 từ ngày 8 tháng 3 năm 2022 trở đi. Ngày này dựa trên thời điểm Moderna cập nhật cam kết liên quan đến việc thực thi các bằng sáng chế liên quan đến COVID-19 của mình.

Trong Q2/2022, Pfizer đã ghi nhận doanh thu 8,8 tỷ USD từ Comirnaty. Dựa trên hướng dẫn của ông lớn dược phẩm, 10 tỷ USD khác sẽ được tạo ra trong nửa cuối năm nay. Chúng ta không biết chính xác doanh thu từ Comirnaty là bao nhiêu trong khoảng thời gian từ ngày 8 tháng 3 đến hết Q1, nhưng có khả năng ít nhất là trong khoảng 3,4 tỷ USD. Cộng tất cả những con số này lại với nhau, Pfizer có thể sẽ ghi nhận hơn 22 tỷ USD doanh thu từ Comirnaty mà Moderna có thể đòi bồi thường thiệt hại.

Moderna đã không nêu rõ các điều khoản cấp phép mà họ cho là có thể chấp nhận được. Nếu Moderna thắng tại tòa, khoản tiền bản quyền 20% (không có gì kỳ lạ) sẽ yêu cầu Pfizer và BioNTech phải trả khoảng 4,4 tỷ USD cho Moderna, cộng với bất kỳ trừng phạt thiệt hại nào được đánh giá cùng với tiền bản quyền từ việc bán Comirnaty trong tương lai. Tất nhiên, Pfizer và BioNTech sẽ chia sẻ gánh nặng tài chính này.

Không có gì để lo lắng?

Rõ ràng là các nhà đầu tư của Pfizer đang không lo lắng quá nhiều về các vụ kiện của Moderna. Giá cổ phiếu của ông lớn dược phẩm chỉ giảm nhẹ kể từ khi vụ kiện được công bố. Đối với BioNTech, cổ phiếu thực sự đã tăng lên một chút.

Pfizer cho biết trong một tuyên bố bằng văn bản với CNN rằng họ chưa xem xét đầy đủ đơn khiếu nại của Moderna nhưng “bất ngờ trước vụ kiện” và sẽ “mạnh mẽ bảo vệ mình trước các cáo buộc của vụ kiện”. Tương tự, BioNTech cũng cho biết trong một tuyên bố công khai rằng “công việc của họ là nguyên bản và sẽ mạnh mẽ bảo vệ mình trước mọi cáo buộc vi phạm bằng sáng chế”. BioNTech lưu ý rằng những vụ kiện bằng sáng chế này là “một điều đáng tiếc nhưng khá thường xuyên”.

Tòa án sẽ phải xác định xem bên nào đúng. Tuy nhiên, Pfizer đang kiếm được rất nhiều tiền từ Comirnaty nên sẽ không cảm thấy quá đau đớn ngay cả khi Moderna thắng kiện.

Huân Hà - theo fool