Biến động của thị trường tiền điện tử năm 2022 và triển vọng 2023

Năm 2022, trong bối cảnh phức tạp của đại dịch Covid-19 và cuộc xung đột kéo dài chưa có hồi kết giữa Nga-Ukraine, đã khiến thế giới lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng, tỉ lệ thất nghiệp, lạm phát ở mức cao kỷ lục... Đối với thị trường tiền điện tử, đây được xem là chu kỳ tồi tệ nhất từ trước tới nay, nhà đầu tư bán tháo tài sản, giá Bitcoin và các đồng Altcoin “lao dốc không phanh”. So với thời điểm ATH tháng 11/2021, Bitcoin đã giảm 75.9% từ mức giá 69.000 USD giảm xuống 16.600 USD tại thời điểm bài viết.

Năm 2022 sắp khép lại, hãy cùng tôi nhìn lại “bức tranh tổng thể” về thị trường tiền điện tử năm qua để giúp bạn đánh giá và định hướng đầu tư năm 2023.

Sự sụp đổ của Terra và nhiều quỹ đầu tư lớn

Cuối năm 2021 đầu năm 2022, Terra (LUNA) là một trong những dự án tiền điện tử hấp dẫn nhất thế giới do sự thành công của stablecoin UST. Giá đồng LUNA giao dịch ở mức kỷ lục 119.20 USD vào tháng 4 với vốn hóa thị trường đạt hơn 40 tỉ USD, TerraUSD trở thành một trong những stablecoin phi tập trung hàng đầu trong thị trường tiền điện tử.

Tuy nhiên, sự hưng phấn chẳng được là bao! TerraUSD bắt đầu giảm xuống dưới mức 1 USD do một đợt bán tháo lớn của cá voi khổng lồ. Vào ngày 9/5, TerraUSD đã không thể đạt đến trạng thái cân bằng và giảm xuống mức thấp mới là 0.35 USD. Đến ngày 12/5, giá LUNA tiếp tục đã giảm 96% xuống dưới ngưỡng 0.1 USD.

Sau khi hệ sinh thái Terra phá sản, một loạt các quỹ đầu tư lớn cũng lâm vào tình trạng khó khăn về thanh khoản.

Celsius: Nền tảng vay và cho vay cá nhân phi tập trung này đã đầu tư vào Terra với khoản tiền tương đối và khi khoản đầu tư mất thanh khoản kéo thoe tác động dây chuyền. Hàng chục tỷ đô la bị thổi bay trong thời gian ngắn, ngày 12/6, Celsius thông báo họ đang tạm dừng việc rút tiền và tuyên bố phá sản vào giữa tháng 7.

Three Arrows Capital (3AC): Vài ngày sau thông báo của Celsius, tin đồn về việc phá sản của 3AC bắt đầu lan truyền. Sau khi “ngửi thấy mùi”, chủ nợ của 3AC là  Voyager Digital-công ty môi giới tài sản tiền điện tử đã yêu cầu 3AC hoàn trả tất cả các khoản nợ chưa thanh toán trước ngày 27/6 nếu không sẽ vỡ nợ. Tổng số tiền mà Voyager Digital cho vay lên tới 675 triệu USD bao gồm 15.250 BTC và 350 triệu USDC. Không còn đường lui, 3AC buộc phải bán tháo tài sản của mình.

Genesis trading: Khởi đầu sự sụp đổ của Genesis trading cũng bắt nguồn từ Terra bởi vì Genesis Trading cũng là chủ nợ của Celsius, 3AC và một số quỹ đầu tư khác đầu tư vào hệ sinh thái Terra. Đáng chú ý, Genesis trading đã cho 3AC vay 2,36 tỷ USD và trở thành chủ nợ lớn nhất khi quỹ đầu tư này phá sản, tuy nhiên ở thời điểm này Genesis trading vẫn có thể duy trì hoạt động do công ty mẹ DCG-quỹ đầu tư hàng đầu trong thị trường tiền điện tử bơm tiền. Đến tháng 11/2022, khi FTX sụp đổ, lúc này Genesis mới lâm vào thế đường cùng vì bị mắc kẹt 175 triệu USD trên sàn. Khoản nợ quá lớn nên đến cả công ty mẹ cũng không thể cứu vãn.

Ngoài ba quỹ đầu tư lớn nêu trên, còn nhiều quỹ đầu tư khác cũng lầm vào tình cảnh tương tư như Capital, SoftBank và BlackRock,.. và mới đây nhất là Blockfi, một công ty cho vay và dịch vụ tài chính tiền số cũng đã tuyên bố phá sản ngày 28/11.

FTX phá sản, CEO Binance được “réo” tên

Tháng 11/2022, khi thị trường vẫn đang trong thời kỳ “ngủ đông Crypto” thì điều tồi tệ nhất đã đến. Một báo cáo được công bố trên Coindesk tiết lộ rằng sàn giao dịch tiền điện tử FTX đang gặp khủng hoảng thanh khoản nghiêm trọng và có thể sớm phá sản.

Mặc dù Sam Bankman-Fried - Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành của FTX thời điểm đó đã lên tiếng phủ nhận và trấn an các nhà đầu tư nhưng sau động thái bán tháo của Binance thì nhà đầu tư đã hiểu ra vấn đề và liên tiếp đẩy một số lượng lớn đồng FTT lên sàn bán tháo khiến giá FTT lao đốc không phanh. Để cứu vãn tình hình, vị CEO này đã công khai tìm kiếm gói giải cứu trị giá hơn 9 tỷ USD hay cầu cứu CZ nhưng mọi việc đầu bất thành. Công ty đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản vào ngày 11/11, Sam Bankman từ chức.

Sam Bankman-Fried thì cũng đã bị bắt nhưng khoản nợ từ 1-10 tỷ USD thì không biết khi nào mới trở lại. Trong phiên điều trần trước Hạ viện Mỹ ngày 13/12, Sam Bankman-Fried bị cáo buộc 8 tội danh và có thể ngồi tù tối đa 115 năm.

Sau sự việc của FTX, đến lượt Binance. Những ngày gần đây dư luận đang dấy lên thông tin Mỹ đang xem xét buộc tội Binance và Giám đốc Điều hành vì nghi vấn rửa tiền, vi phạm lệnh trừng phạt của Quốc gia này. Ngay sau khi thông tin này được tung ra một lượng lớn các đồng coin trên sàn Binance cũng lũ lượt “đội nón ra đi” và các lệnh yêu cầu rút USDC khỏi nền tảng này cũng ồ ạt gây tắc nghẽn.

Mặc dù ngay sau đó, CEO Binance đã trấn an và ổn định lại mọi hoạt động nhưng không khỏi khiến nhà đầu tư hoang mang và đặt ra câu hỏi “Nếu Binance sụp đổ thì thị trường tiền điện tử sẽ đi về đâu”.

Điểm sáng của thị trường năm 2022

Tạm gác lại những “góc tối” trong năm 2022, cùng thời điểm đó, không thể phủ nhận là thị trường tiền điện tử đã đạt được những bước tiến vượt bậc về công nghệ cũng như pháp lý.

Nâng cấp thành công mạng lưới Ethereum 2.0

Ngày 15/9, Ethereum đã chuyển đổi thành công từ cơ chế đồng thuận Proof of Work (PoW) sang Proof of Stake (PoS) nhằm nâng cao tính năng bảo mật. Các chức năng phức tạp như giao dịch khác nhau, hợp đồng thông minh và tài khoản cũng chạy trên cơ chế cốt lõi này.

Với việc chuyển đổi thành công này giúp cho nghành công nghiệp tiền điện tử bước sang một giai đoạn mới bởi 2/3 dự án Crypto hiện đang sử dụng nền tảng của Ethereum để phát triển.

Tiền điện tử được chấp nhận rộng rãi

Đại dịch COVID 19 khiến con người bị giới hạn với nhau về khoảng cách thì cũng là lúc công nghệ số lên ngôi. Thế giới thực sự đã nhìn ra thế mạnh của tiền điện tử. Đầu tiên là một hình thức thanh toán thông minh, minh bạch, tốc độ xử lý, chi phí giao dịch, an toàn, bảo mật. Vậy nên, không phải ngẫu nhiên mà các tập đoàn lớn như  PayPal, Microsoft, Tesla... đã chấp nhận thanh toán bằng tiền điện tử.

Nối gót các tập đoàn lớn là các Quốc gia như Brazil, El Salvador và Cộng hòa Trung phi chấp nhận Bitcoin trở thành phương thức thanh toán và là tài sản đầu tư. Với sự phát triển hiện nay của tiền điện tử sẽ có rất nhiều nước chấp nhận hình thức thanh toán này trong tương lai gần.

Các quy định mới về tiền điện tử được ban hành

Hiện nay, hầu hết các Quốc gia trên toàn thế giới đang cố gắng tìm ra cách thiết lập khuôn khổ pháp lý và hướng dẫn để tiền điện tử an toàn hơn đối với các nhà đầu tư. Năm 2022, Mỹ, Liên minh Châu Âu (EU) hay Vương Quốc Anh là những nước đã ban hành khuôn khổ pháp lý về quản lý tài sản kỹ thuật số, bao gồm cả Stablecoin. Ngoài ra các quốc gia khác như Nhật Bản, Canada, Úc và Hàn Quốc cũng đang trong quá trình hoàn thiện. Ở Việt Nam, Thủ tướng đã yêu cầu các Bộ, Nghành có liên quan họp lấy ý kiến để hoàn thành khung pháp lý sẽ sớm ban hành trong thời gian tới.

Xu hướng tiền điện tử năm 2023

Mặc dù 2022 là năm “hạn” của thị trường tiền điện tử, tuy nhiên nếu nhìn vào những mặt tích cực có thể thấy tương lai tươi sáng của thị trường. Hiện tại, đang có rất nhiều ý kiến trái chiều về sự tồn tại của thị trường này.

Theo người đồng sáng lập Mobius Capital Partners “đồng tiền số lớn nhất thế giới hiện đang tiệm cận mốc 10.000 USD sau khi phá vỡ các mức 18.000 USD và 17.000 USD”.

Tuy nhiên, theo quan điểm của Nhà đầu tư mạo hiểm nổi tiếng Tim Draper lại dự đoán giá BTC đạt 250.000 USD trong năm tới. Ông cũng nhấn mạnh rằng sự thất bại của FTX sẽ dẫn đến sự phân cấp lớn hơn, người dùng sẽ tăng khả năng giám sát và chấp nhận BTC.

Còn nhận định của cá nhân tôi, những tháng đầu năm 2023 thị trường sẽ khó có những bước tiến do những hệ luỵ từ năm cũ vẫn còn tiếp diễn, đặc biệt hậu quả sau vụ sụp đổ của sàn FTX và mùa đông Crypto vẫn đang tiếp diễn. Sang quý 2/2023 thị trường mới dần đi ổn định khi mà làm phát được kiểm soát, lòng tin nhà đầu tư tăng lên, dòng tiền bắt đầu đổ vào thị trường để chuẩn bị đón đầu cho mùa Halving 2024 để chuẩn bị cho mùa tăng trưởng mới.

“Sau cơn mưa trời sẽ sáng” hãy vững lòng tin vào thị trường để chờ đợi cơ hội mới. Tiềm năng của thị trường tiền điện tử là rất lớn và không có lý do gì để chúng ta bỏ lỡ một cơ hội đầu tư này.

Tài liệu tham khảo:

1.Biancotti, C (2022), "What's Next for Crypto?", Bank of Italy Occasional Papers, forthcoming.

2.Biancotti, C (2022), “Crypto and regulation: I can’t live with you, but I can’t live without you” on https://cepr.org/voxeu/columns/crypto-and-regulation-i-cant-live-you-i-cant-live-without-you.

3.Didisheim, A, S Kassibrakis and L Somoza (2022), "The End of Crypto Diversification Myth", VoxEU.org, 21 July

4.Ethereum.org (2022), Ethereum for Everyone - Scaling Ethereum without Compromising on Security or Decentralization.

5.European Commission (2020), Digital Finance Package.

6.Financial Stability Board (2022),FSB Statement on International Regulation and Supervision of Crypto-Asset Activities, 11 July.

7.Her Majesty’s Treasury of the United Kingdom (2022), “Government sets out plan to make UK a global cryptoasset technology hub”, 4 April.

Lê Dũng