Đầu tư 101 & Investo: Phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) là gì?

Thông qua IPO, một công ty tư nhân sẽ trở thành công ty đại chúng bằng cách chào bán cổ phiếu lần đầu tiên cho các nhà đầu tư trên sàn giao dịch chứng khoán đại chúng.

Hiểu về IPO

Phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) là lần đầu tiên một công ty chào bán cổ phiếu của mình ra công chúng. IPO là một quá trình kéo dài trong đó các ngân hàng đầu tư thường giúp công ty IPO xác định một mức giá thích hợp để bán cổ phiếu của mình trên thị trường chứng khoán – và quá trình sẽ dẫn đến đỉnh điểm vào Ngày niêm yết, khi cổ phiếu có thể bắt đầu được giao dịch.

Bài học rút gọn

Sự phấn khích lớn đi kèm với trách nhiệm lớn …

Khi một công ty IPO, cổ phiếu của công ty đó sẽ được niêm yết trên danh sách đầu tư đại chúng lần đầu tiên. Các phương tiện truyền thông liên tục đưa tin về sự kiện này có thể khiến nhiều người mua cổ phiếu của các công ty mới IPO gần đây. Tuy nhiên, đầu tư IPO có thể giống như nhảy vào vùng nước sâu – nó có thể không phù hợp với các nhà đầu tư mới đang tìm kiếm các khoản đầu tư ổn định hoặc có thể dự đoán được.

Tại sao các công ty niêm yết cổ phiếu của họ?

Đối với nhiều công ty, IPO là một cơ hội để huy động một nguồn tiền mới lớn đáng kể nhằm mục đích phát triển kinh doanh. Phát hành ra thị trường đại chúng cũng giúp cổ phiếu có tính thanh khoản cao hơn, có nghĩa là các cổ đông ban đầu – như người sáng lập và các nhà đầu tư ban đầu – sẽ dễ dàng biến cổ phiếu của họ thành tiền mặt hơn. Cuối cùng, các yêu cầu nghiêm ngặt về báo cáo tài chính đi kèm với việc niêm yết công khai có thể khuyến khích các động thái quản lý mạnh mẽ hơn với khả năng mang lại lợi ích cho các cổ đông.

Định giá và niêm yết cổ phiếu trong một đợt IPO

Quá trình IPO thường bắt đầu với việc công ty thuê một hoặc nhiều ngân hàng đầu tư để giúp họ quyết định giá ban đầu của cổ phiếu của mình. Sau đó, công ty phát hành một bản cáo bạch và tuyên bố đăng ký sơ bộ (hoặc S-1) để nêu chi tiết về mô hình kinh doanh và kế hoạch huy động vốn.

Sau đó, công ty và các ngân hàng của họ có thể tổ chức một buổi quảng bá để thảo luận về mô hình kinh doanh với các nhà đầu tư tổ chức, nhà phân tích, quỹ đầu cơ và chuyên gia quản lý quỹ – những người có thể đưa ra dấu hiệu quan tâm đến việc mua cổ phiếu. Phiên họp này sẽ giúp công ty và các chủ ngân hàng xác định giá cổ phiếu.

Với giá ban đầu của cổ phiếu được xác định, công ty cung cấp cổ phiếu mới để chào bán trên thị trường chứng khoán. Để đổi lấy việc bán cổ phần của mình, công ty sẽ nhận được tiền trả bởi các nhà đầu tư mua cổ phần đó.

Sau khi IPO, cổ phiếu của công ty có thể được tự do giao dịch trên thị trường thứ cấp, và hầu hết các nhà đầu tư (ngoại trừ một số người nội bộ trong công ty với các hạn chế) có thể mua hoặc bán cổ phiếu tùy ý.

Điều gì xảy ra vào ngày IPO?

Đầu tư vào bất kỳ cổ phiếu nào đều đi kèm với rủi ro giá cổ phiếu tăng hoặc giảm, và điều đó đặc biệt đúng vào Ngày niêm yết. Cổ phiếu bắt đầu giao dịch trên thị trường công khai, ban đầu ở mức giá IPO cuối cùng, sau đó tự do di chuyển dựa trên nhu cầu của nhà đầu tư.

Ở Mỹ, giao dịch cổ phiếu bắt đầu lúc 9 giờ 30 phút sáng theo giờ ET (khi thị trường mở cửa). Nhưng giao dịch trong Ngày niêm yết để thực hiện IPO thường bắt đầu trễ hơn do nhu cầu bị dồn nén và nguồn cung cổ phiếu hạn chế. Khi giao dịch bắt đầu, nhà đầu tư có thể bắt đầu mua và bán cổ phiếu của công ty mới thông qua công ty môi giới của mình.

Có rủi ro nào khi giao dịch một cổ phiếu được niêm yết gần đây không?

Có những rủi ro khi giao dịch tất cả các cổ phiếu, đặc biệt là cổ phiếu của các công ty mới niêm yết.

Quảng cáo thổi phồng có thể làm gia tăng biến động:

• Thường có sự chú ý của giới truyền thông xung quanh một thương vụ IPO, và các tuyên bố của ban lãnh đạo công ty hoặc ngân hàng bảo lãnh có thể quá lạc quan hoặc bi quan trong những ngày đầu giao dịch. Sự chú ý đặc biệt này có thể làm gia tăng biến động, có nghĩa là giá cổ phiếu có thể tăng hoặc giảm đáng kể chỉ trong một ngày.

Các ngân hàng đầu tư có thể bảo vệ giá cổ phiếu:

• Trong những ngày sau IPO, các ngân hàng bảo lãnh phát hành được phép bảo vệ cho giá cổ phiếu không giảm quá nhiều. Họ thậm chí có thể mua cổ phiếu của công ty mới niêm yết. Một khi hỗ trợ này kết thúc, giá cổ phiếu có khả năng giảm xuống dưới giá chào bán. Hãy tìm kiếm loại hỗ trợ giá này trong thủ tục đăng ký IPO của một công ty.

Các cổ phiếu IPO được coi là đầu cơ. Nhà đầu tư nên đọc kỹ bản cáo bạch của công ty:

• Thường được phát hành cho công chúng một vài tuần trước khi IPO, bản cáo bạch là thủ tục giấy tờ nộp bởi công ty IPO. Tài liệu này được thiết kế để cung cấp cho nhà đầu tư những thông tin có thể giúp họ quyết định liệu việc chào bán có phải là một khoản đầu tư tốt hay không, chẳng hạn như các điều khoản của cổ phiếu, tiết lộ về tình hình tài chính của công ty, những rủi ro mà công ty phải đối mặt và các chi tiết liên quan đến mô hình kinh doanh của họ.

Niêm yết trực tiếp: một cách khác để trở thành công ty đại chúng

Cả IPO và niêm yết trực tiếp đều cho phép các nhà đầu tư cá nhân tiếp cận đầu tư vào các công ty lần đầu tiên. Tuy nhiên, có một số khác biệt chính. Không giống như IPO, niêm yết trực tiếp không bao gồm việc phát hành cổ phiếu mới hoặc huy động vốn mới. Điều này có nghĩa là không có buổi quảng bá nào với nhà đầu tư, và công ty phát hành cổ phiếu phải trả ít phí hơn cho các ngân hàng đầu tư.

Các công ty có thương hiệu mạnh không muốn huy động vốn mới thường bị thu hút bởi cách tiếp cận niêm yết trực tiếp. Nhu cầu cốt lõi là để các nhà đầu tư và cổ đông ban đầu có thể bán bớt cổ phần của họ – niêm yết trực tiếp có thể đáp ứng nhu cầu đó, và có thể hiệu quả hơn IPO. Thương vụ niêm yết trực tiếp hồi năm 2018 của Spotify là một ví dụ nổi tiếng bạn có thể nghiên cứu.

Huân Hà - Theo learn.robinhood.com