Đầu Tư Và Đánh Bạc: Nên Phân Định Rõ Ràng

Một số nền tảng đầu tư quảng bá những khoản đầu tư mang mức độ rủi ro cao. Liệu có phải mọi người đã nhầm lẫn giữa đầu tư chứng khoán và đánh bạc trên thị trường chứng khoán?

Đầu tư và đánh bạc: khái niệm dễ nhầm lẫn

Đầu tư có thể trở thành một công việc thú vị và đầy hứng khởi. Đây là chuyện không cần phải bàn cãi. Một lần chiến thắng nhanh trên thị trường có thể khiến bạn ngây ngất như trên mây và hồ hởi tìm kiếm cơ hội tiếp đến. Thế nhưng, rất dễ để nhầm lẫn giữa đầu tư và đánh bạc. Vì vậy, nhà đầu tư cần thận trọng và đảm bảo rằng mình đang không sa đà vào hiểm họa.

Vào tháng 3, cổ phiếu toàn cầu trượt giá ít nhất là 25%. Tại hầu hết các quốc gia trong khối G20 thì con số này lên đến tận 30%. (Tuy vậy sau đó thị trường đã gỡ gạc lại được gần hết mất mát) Tiếp theo, thế giới bước vào giai đoạn phong tỏa và cô lập tại nhà.

Tiết kiệm ngân hàng không đủ thu hút

Với những người không phải nghỉ việc không lương thì đã có thể giắt túi khoản dư dồi dào từ thu nhập. Lúc ấy, ai cũng ăn uống tại gia. Khách sạn không hoạt động. Những kỳ nghỉ dài ở nước ngoài trở thành điều gì đó quá khó khăn. Tất cả những việc này đã mang lại những khoản tiết kiệm lớn. Theo tính toán của Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh, người dân nước này đã tiết kiệm được đến 157 triệu Bảng Anh chỉ trong 3 tháng.

Vậy nhưng nhiều người không chỉ dừng lại ở việc gửi tiền tiết kiệm ở ngân hàng. Giai đoạn phong tỏa đã chứng kiến một làn sóng mạnh mẽ, gồm những người trẻ từ 25 đến 34 tuổi, thử sức với đầu tư. Các tân binh này đổ xô tham gia thị trường trong tháng 3 và 4. Họ kỳ vọng kiếm chác được gì đó tại thời điểm thị trường chạm đáy. Điều này có vẻ cũng giúp giải tỏa phần nào nỗi chán chường vì ngồi nhà thời buổi dịch bệnh.

Những cổ phiếu công nghệ "sừng sỏ"

Trong quý II/2020, dịch vụ đầu tư trực tuyến Interactive Investor ghi nhận tăng trưởng lớn nhất trong số lượng lượt mở tài khoản Isla và lương hưu cá nhân tự đầu tư (Sipp) thuộc nhóm tuổi trên. Con số cụ thể lần lượt là 275% và 258% so với cùng kỳ năm trước.

Nhóm trẻ này nghiêng về phía những cổ phiếu công nghệ “sừng sỏ” nhất: Apple và Amazon nổi bật trong top 10 cổ phiếu phổ biến nhất với các nhà đầu tư thế hệ millennial trên Interactive Investor vào tháng 4. Ngoài ra còn có các quỹ ETF và các khoản đầu tư ít chi phí, có tính giao dịch cao.

Hồi đầu tháng 4, giá cổ phiếu Amazon là 1.901 USD/cổ phiếu. Với những ai mua vào mã này tại thời điểm đó, đến ngày 2/9 họ sẽ thấy giá tăng đều lên 3.531 USD. Con số này tương đương tăng trưởng 85%. Cổ phiếu Apple còn có thành tích ấn tượng hơn nữa trong cùng giai đoạn. Giá của “Táo khuyết” đã nhảy vọt từ 60 USD lên 134 USD, tăng 123%. Chỉ trong một thời gian ngắn như vậy mà số tiền đã nhân đôi. Điều này quả thực là quá hấp dẫn. 

Rủi ro không phải điều xa lạ

Giá cổ phiếu vốn luôn trồi sụt. Rủi ro khi mua chúng không phải điều gì xa lạ. Thế nhưng, có một số nền tảng quảng bá những khoản đầu tư với rủi ro cao hơn hẳn. Một trong số đó là hợp đồng chênh lệch (CFD). Đây là hình thức đặt cược vào chuyển động giá của cổ phiếu trong thời gian ngắn. Đây cũng là một dạng công cụ phái sinh phổ biến được tiếp thị để nhắm đến những nhà đầu tư tay mơ, ít kinh nghiệm.

Một bài đánh giá của một nhà quản lý thị trường năm 2016 phát hiện rằng, đến 82% các nhà đầu tư thua lỗ vì CFD. Cơ quan quản lý này sau đó đã phải đặt ra những giới hạn chặt chẽ hơn để bảo vệ người dùng. Tuy vậy, rủi ro vẫn còn đó.

Có thể bạn đã từng bị CFD cuốn hút. Sau đó bạn thua lỗ, ăn lời hay là trải qua cảm giác “như ở trên mây”. Lúc đấy, có vẻ như bạn đang đánh bạc thay vì là đầu tư. Và điều này không phải là nền tảng tốt để đạt được an ninh tài chính.

Điểm khác biệt của đầu tư và đánh bạc

Sự khác biệt giữa đầu tư và đánh bạc không phải khi nào cũng rõ như ban ngày. Cả hai đều cần đến chấp nhận rủi ro về tiền bạc để đổi lại lợi nhuận tài chính tiềm năng. Một số tay đánh bạc đã thử nghiệm những chiến lược theo hệ thống. Trong khi đó, có một số nhà đầu tư đang thực sự đánh bạc mà bản thân họ không hề nhận ra. 

Mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro

Một trong những lời giải thích dễ hiểu nhất về sự khác biệt này nằm ở mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro.

Bạn đang chọn mức độ rủi ro vừa đủ, hay là tham vọng nhiều hơn mức mình nên chọn?

Bạn sẽ muốn có 100 GBP, hay là cơ hội 50/50 để có 200 GBP? Nếu lấy 100 GBP kia, bạn là một nhà đầu tư. Còn nếu chọn được nhận hết 200 GBP hoặc là không gì cả thì bạn chính là người đánh bạc. Diễn đạt khác đi, ta có 2 phương án sau để bạn lựa chọn: Một bên là cầm chắc tiền trong tay. Bên còn lại là đổ tiền vào một cổ phiếu cực kỳ biến động, có khả năng “bốc hơi” toàn bộ hoặc tăng gấp đôi giá trị trong một đêm. 

Nếu bạn kỳ vọng số tiền của mình tăng gấp đôi thật nhanh thì có lẽ bạn đang đánh bạc rồi. Cho dù lúc đó bạn đang rót tiền vào một công ty nổi tiếng trên Sàn giao dịch Cổ phiếu London; chứ không phải là dùng CFD hay chơi blackjack trong phòng casino trực tuyến chăng nữa.

Đừng xem chứng khoán như sòng bạc

Các nhà đầu tư “mát tay” nhất đều ủng hộ con đường chậm mà chắc để chạm đến thành công. Họ thiết kế một danh mục đầu tư đa dạng hóa hợp lý vào nhiều lĩnh vực và khu vực khác nhau. Và họ duy trì danh mục này trong một khoảng thời gian dài. Việc đầu tư định kỳ hàng tháng và tái đầu tư cổ tức cũng là một phương pháp đã qua thử nghiệm cho thấy hiệu quả làm giàu rõ rệt.

Có câu chuyện về một độc giả nọ trên Investors Chronicle như sau. Người này sở hữu một danh mục chất đầy những cổ phiếu dầu với rủi ro cao. Độ tuổi của anh ta khi đó chỉ mới sau 25. Anh chàng đầu tư vài ngàn Bảng Anh và kỳ vọng kiếm được một triệu Bảng trước tuổi 40. Mục tiêu quá đỗi tham vọng và tư duy giàu thật nhanh này đã khiến các cây bút của Investors Chronicle ra tay cảnh báo. Họ khuyến nghị rằng anh nên suy nghĩ lại một cách thật nghiêm túc. 

Lời khuyên của Warrent Buffett

Nhà đầu tư kỳ cựu Warren Buffett đã từng có bài phỏng vấn với CNBC vào đầu năm 2018. Lúc này có rất nhiều người, tạm gọi là “nhà đầu tư”, đang vay mượn tiền để mua cổ phiếu và tiền ảo. Họ đổ tiền vào những khoản đầu tư mới mẻ và lạ lẫm. Buffett đã cảnh báo giới đầu tư về việc xem thị trường chứng khoán như một sòng bạc. Ông không khuyến khích tư tưởng đó. Thay vì vậy, nhà đầu tư nên kiên nhẫn tập trung vào các công ty sở hữu sản phẩm có sẵn doanh số mạnh. Những công ty này cũng cần có lịch sử sản sinh lợi nhuận rõ ràng.

Đánh bạc trên thị trường chứng khoán

Ông phát biểu: “Rất nhiều người muốn đánh bạc trên thị trường chứng khoán. Điều đó thật điên rồ. Việc chấp nhận rủi ro mất hết tất cả và bắt đầu lại từ số 0 chẳng khác gì mất trí”. 

Một vài người “đổ thừa” cho khía cạnh học tập. Họ cho rằng cách người ta dạy về đầu tư, hay sự hạn chế trong giáo dục ở các trường là yếu tố đáng trách. Đó là vấn đề không dễ giải quyết. Để một môn học trở nên hấp dẫn, bản thân nội dung phải thú vị. Môn học đầu tư cũng vậy. 

Trong những cuộc thi chọn cổ phiếu kéo dài vài tuần hay vài tháng, người chiến thắng lại thường không phải là những học sinh có danh mục vững chãi. Thực tế thì, đầu tư cũng giống như ngồi xem rùa bò vậy. Điều đó sẽ không làm học sinh có hứng thú trọn đời với môn đầu tư được. Và nó càng không thể khiến tụi nhỏ bỏ chơi Fortnite để đi đọc báo chí tài chính như tờ Financial Times.

Bề nổi và mặt trái

Có câu chuyện nhỏ giữa một phụ huynh và con gái của mình như sau: Trong thời gian dạy cho con mình về thị trường chứng khoán, người này có đặt ra một “thử thách” cho con mình. Nội dung công việc này là để cô bé cho phép những chú chuột lang chọn lựa cổ phiếu. Lũ chuột chạy ùa đến chỗ cà rốt đặt cạnh biểu tượng của ITV và Lloyds Banking Group. Đây là những cổ phiếu mà cả hai người đều theo dõi hiệu suất hàng tuần. 

Có một điều mà phụ huynh này không tiết lộ ngay cho cô bé. Đó là để thực sự biết được cổ phiếu nào chiến thắng, thời gian theo dõi có thể kéo dài đến tận 5 năm. Thay vào đó, người này để cô bé nhận thấy rằng, trong thời gian ngắn hạn giá trị của khoản đầu tư sẽ biến đổi. Không thiếu cách để truyền đạt những bài học đầu tư mang tính sống còn. Và những cách làm này cũng không biến thế hệ trẻ thành những tay đánh bạc liều lĩnh mới.

Minh Thanh - Theo Financial Times

Xem thêm: Đãi Cát Tìm Vàng: 5 Cách Chọn Cổ Phiếu Cổ Tức Chất Lượng