Đầu tư 101+: thị trường gấu và thị trường bò là như thế nào?

Thị trường bò mô tả một giai đoạn tăng trưởng của một cổ phiếu, một lĩnh vực hoặc toàn bộ thị trường chứng khoán; thị trường gấu mô tả một giai đoạn sụt giảm.

Hiểu về thị trường gấu và/hoặc thị trường bò

Thị trường bò (còn gọi là thị trường giá tăng hay thị trường giá lên) và thị trường gấu (còn gọi là thị trường giá giảm hay thị trường giá xuống) là những thuật ngữ và biểu tượng đầu tư quan trọng, mô tả những cảm xúc tích cực (bò) hoặc tiêu cực (gấu). Không có quy tắc chính thức nào, nhưng thị trường bò có xu hướng đề cập đến mức tăng 20% ​​của một thị trường từ mức đáy của nó. Tương tự, thị trường gấu được định nghĩa là sụt giảm 20% so với mức đỉnh của một thị trường. Nhìn chung, “bò” hoặc “gấu” có thể đề cập đến chuyển động lên hoặc xuống của hầu hết mọi thứ, chẳng hạn như các cổ phiếu riêng lẻ. Và bạn thậm chí sẽ nhận thấy các nhà đầu tư nói rằng họ đang “bò” đối với một ngành có tiềm năng tăng trưởng hoặc “gấu” đối với một cổ phiếu mà họ cho là sẽ giảm giá.

VÍ DỤ

Được thúc đẩy bởi làn sóng bùng nổ internet đầu tiên, những năm 1990 đã trở thành một thị trường bò nổi tiếng – chỉ số S&P 500 đã tăng 418% từ tháng 10 năm 1990 đến tháng 3 năm 2000 trước khi giảm xuống. Sau đó, mọi thứ đã chuyển hướng thành “gấu”, với chỉ số S&P 500 giảm đến 40% cho đến tháng 9 năm 2002.

Bài học rút gọn

Thị trường bò và gấu giống như các biểu tượng cảm xúc của việc đầu tư ...

Chúng là những tên gọi được đơn giản hóa để mô tả những chuyển động đi lên hoặc đi xuống của thị trường chứng khoán theo thời gian. Bạn sẽ nhận thấy ý nghĩa của hai thuật ngữ đã được mở rộng để mô tả tâm lý chung của cổ phiếu, thị trường, ngành công nghiệp hoặc thậm chí chỉ là cảm giác lạc quan hoặc bi quan của nhà đầu tư.

Những cái tên đến từ đâu?

Có rất nhiều tranh luận và nhiều quan điểm về lý do những chuyển động tích cực và tiêu cực của thị trường kiếm được những linh vật trực quan như vậy. Hai lý do được chấp nhận phổ biến nhất là từ tự nhiên và lịch sử loài người.

Lập luận “tự nhiên”

Theo mô tả của những người ủng hộ lập luận này, những con bò đực có xu hướng sử dụng sừng của mình để đẩy lên trên, trong khi gấu có xu hướng đẩy xuống bằng chân của chúng. Hình ảnh đó đã trở thành biểu tượng cho các chuyển động của thị trường – bạn có thể hình dung một con bò đực hùng vĩ lao lên khi một cổ phiếu tăng giá hoặc một con gấu mạnh mẽ lao xuống khi thị trường giảm giá.

Lập luận “lịch sử”

Lập luận này bắt đầu với da gấu – chúng ta đang nói về da của những con gấu được buôn bán nhộn nhịp trong thời kỳ thuộc địa cùng với rất nhiều sản phẩm động vật khác. Các thương nhân đôi khi sẽ bán những mảnh da gấu mà họ chưa mua để đáp ứng nhu cầu. Do đó, họ hy vọng giá da gấu sẽ giảm xuống vì họ sẽ phải mua chúng để đáp ứng các đơn đặt hàng. Mong muốn giảm giá da gấu đã khiến các thương nhân có biệt danh là “những con gấu.” Và “âm” sẽ cần “dương”; vì vậy, những con bò đã trở thành đối số của những con gấu.

Một số người thì nghĩ rằng cái tên này có nguồn gốc tập trung vào tài chính hơn là từ các nguồn gốc khác. Thay vì dùng để chỉ một con vật, thuật ngữ “bò” có thể đã bắt nguồn từ Sở giao dịch chứng khoán London. Là một trong những sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên được chính thức công nhận trong thế giới hiện đại, sàn giao dịch ở thế kỷ 17 của London có một bảng thông báo (bulletin) để báo hiệu khi thị trường tăng giá – và “bull” (từ tiếng Anh của bò) nhanh chóng trở thành từ viết tắt cho khái niệm này.

Có quy tắc nào để xác định thị trường bò và thị trường gấu không?

Không có quy tắc cụ thể nào được chấp nhận trên toàn cầu có thể dùng để tính toán chính xác con số xác định một thị trường bò hay thị trường gấu. Tuy nhiên, có một số định nghĩa định lượng được chấp nhận chung. Phép đo thị trường bò hay thị trường gấu được sử dụng phổ biến nhất là quy tắc 20%: Thị trường bò xảy ra nếu thị trường tăng 20% ​​từ mức thấp nhất (mức đáy). Tương tự, thị trường gấu xảy ra nếu thị trường giảm 20% từ mức cao nhất (mức đỉnh).

Điều đó có nghĩa là bạn phải nhìn lại những thay đổi trong lịch sử của cổ phiếu hoặc thị trường để xác định xem nó đang ở chế độ gấu hay bò. Để bắt đầu, bạn phải xác định mức đáy của cổ phiếu hoặc thị trường và sau đó tìm tỷ lệ phần trăm của thay đổi – nếu nó tăng trên 20% thì giai đoạn đó là thị trường bò. Nếu bạn xác định được mức đỉnh của thị trường và sau đó tìm tỷ lệ phần trăm của thay đổi – nếu nó giảm trên 20% thì giai đoạn đó là thị trường gấu.

Ví dụ: hãy xem chỉ số S&P 500. Chúng ta thường sử dụng chỉ số chứng khoán này để làm ví dụ vì chỉ số này phản ánh chuyển động của 500 cổ phiếu – do đó, là một hình ảnh hữu ích về cách thị trường rộng lớn hơn đang chuyển động.

• Từ năm 2007 đến năm 2009, chỉ số S&P 500 đã giảm khoảng 50%. Như vậy, chúng ta xem giai đoạn này là thị trường gấu.
• Sau đó, trong 11 năm tiếp theo từ năm 2009 đến tháng 2 năm 2020, chỉ số S&P 500 đã tăng hơn 300%. Như vậy, chúng ta xem giai đoạn này là thị trường bò – trên thực tế là thị trường bò kéo dài nhất trong lịch sử.

Cả hai giai đoạn trên đều được gắn nhãn với các linh vật bò/gấu vì thị trường đã tăng hoặc giảm hơn 20%.

Ví dụ về thị trường bò và gấu trong lịch sử

Lịch sử thị trường chứng khoán hiện đại được xác định bởi các giai đoạn tăng và giảm liên tục – những thời kỳ bùng nổ và phá sản trong đó thị trường tổng thể đã tăng trên 20% và sau đó giảm trên 20%. Mặc dù cổ phiếu nhìn chung thường tăng cao hơn trong lịch sử của thị trường chứng khoán Mỹ, có một chu kỳ xoay vòng liên tục giữa các giai đoạn tăng hoặc giảm. Nhà đầu tư đã tận hưởng 11 thị trường bò kể từ khi Thế chiến thứ hai kết thúc; và mỗi thị trường bò đều được nối tiếp bởi một thị trường gấu vào một lúc nào đó.

Các thị trường bò và gấu gần đây

Mặc dù các thị trường bò và thị trường gấu đã được ghi nhận từ nhiều thập kỷ trước, chúng ta đã trải qua một vài thị trường quan trọng trong thế kỷ 20. Ví dụ, cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 – được thúc đẩy phần lớn bởi đầu cơ và nợ không bền vững trên thị trường bất động sản – đã khiến thị trường chứng khoán nhanh chóng sụt giảm. Chỉ số S&P 500 đã mất hơn 50% giá trị chỉ trong hơn một năm. Điều đó đủ để biến một khoảng thời gian ngắn trong lịch sử thị trường chứng khoán thành thị trường gấu.

Khi cuộc khủng hoảng tan dần, chính phủ đã cứu trợ các tổ chức tài chính và các doanh nghiệp phục hồi trở lại. Giai đoạn phục hồi kinh tế đã bắt đầu vào tháng 3 năm 2009 từ mức đáy của thị trường. Trong hơn 100 tháng kể từ đó, chỉ số S&P 500 đã tăng gấp ba lần giá trị. Tính đến đầu năm 2020 – hơn một thập kỷ sau khi chạm đáy – nước Mỹ đã trải qua một thị trường bò dài và lớn đáng kể. Trên thực tế, đây là giai đoạn thị trường bò dài nhất kể từ Thế chiến thứ hai.

Vào tháng 2 và tháng 3 năm 2020, chỉ số S&P 500 đã có một đợt lao dốc lịch sử do hậu quả của tình trạng kinh tế bất ổn và không chắc chắn do đại dịch COVID-19 gây ra. Tuy nhiên, với các dự luật kích thích kinh tế của chính phủ cũng như sự lạc quan của nhà đầu tư, chỉ số S&P 500 đã phục hồi trở lại, chứng kiến ​​những mức tăng lịch sử và đóng cửa ở mức kỷ lục. Từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2020, chỉ số S&P 500 đã tăng hơn 54%, đánh dấu một thị trường bò khác.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là ngay cả với sự phục hồi lịch sử này, vào tháng 6 năm 2020, Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia của Mỹ (NBER) đã chính thức thông báo về một cuộc suy thoái, tuyên bố rằng nền kinh tế Mỹ đã rơi vào tình trạng thu hẹp.

Các thị trường bò và gấu khác cần biết

Dưới đây là một số thị trường bò và gấu quan trọng khác cần lưu ý (chúng ta sẽ tiếp tục với ví dụ về chỉ số S&P 500) và một số động lực thúc đẩy chúng:

• Giai đoạn “Bùng nổ thời bình” hậu Thế chiến thứ hai (bò): Chỉ số S&P 500 đã tăng 85% trong gần 50 tháng tính đến cuối những năm 1950 nhờ vào quá trình công nghiệp hóa sau chiến tranh.
• Đầu thập niên 60 (gấu): Chỉ số S&P 500 giảm gần 30% trong vòng chưa đầy một năm do thị trường hạ nhiệt – nhà đầu tư chỉ đơn giản nghĩ rằng thị trường đã tăng trưởng quá nhanh trong thập kỷ trước.
• Hành động doanh nghiệp những năm 1980 (bò): chỉ số S&P 500 tăng hơn gấp đôi do việc bãi bỏ các quy định pháp lý dẫn đến sự bùng nổ của hoạt động mua bán sáp nhập và nhiều hoạt động thị trường tạo ra lợi nhuận cho các công ty.
• Sụp đổ năm 1987 (gấu): Lo lắng về lạm phát và xu hướng máy tính hóa giao dịch đã góp phần tạo nên đợt sụp đổ nổi tiếng Thứ Hai Đen (Black Monday). Chỉ số S&P 500 đã mất đến 1/3 giá trị chỉ trong vài tháng trước khi phục hồi trở lại.
• Internet 1.0 những năm 1990 (bò): Nổi tiếng nhất và là một trong những giai đoạn thị trường bò dài nhất trước giai đoạn hiện tại, xu hướng đầu tư vào các công ty kỹ thuật số tập trung vào người tiêu dùng đầu tiên áp dụng internet đã khiến chỉ số S&P 500 tăng gần 417% trong thập kỷ này.
• Bong bóng Internet vỡ tung năm 2000 (gấu): Dòng tiền đổ xô vào các doanh nghiệp không có kế hoạch kinh doanh hoàn chỉnh đã khiến thị trường bị thu hẹp một cách đột ngột. Làn sóng IPO đầu tiên của các công ty khởi nghiệp đã không thể mang lại lợi nhuận mà giá cổ phiếu của họ phản ánh, khiến chỉ số S&P 500 mất 37% giá trị trong vòng chưa đầy hai năm.

Điều gì gây ra thị trường bò và gấu?

Gần như mọi thứ. Thị trường bò và gấu chỉ đơn giản là sự phản ánh cách các cổ phiếu di chuyển trên tổng thể, tăng lên hay giảm xuống. Vì vậy, bất cứ điều gì ảnh hưởng đến cổ phiếu cũng ảnh hưởng đến việc thị trường trở thành bò hay gấu. Dưới đây là một số lực lượng di chuyển thị trường phổ biến có thể gây ra hoặc đơn giản là phản ánh thị trường bò hoặc gấu:

• Việc làm: Có xu hướng tăng cao hơn trong thời kỳ thị trường bò khi các công ty tuyển dụng nhiều hơn, nhưng thấp hơn trong thị trường gấu do các công ty sa thải lao động để cắt giảm chi phí.
• Lãi suất: Cục Dự trữ Liên bang (Fed) có thể giữ lãi suất đi vay ở mức thấp để thúc đẩy thị trường đi lên. Hoặc Fed có thể tăng lãi suất để làm cho việc vay tiền đắt hơn, điều này có thể khiến nền kinh tế chậm lại.
• Đầu tư quốc tế: Sự gia tăng của hoạt động đầu tư nước ngoài hoặc nhu cầu hàng hóa từ nước ngoài có thể giúp nền kinh tế tăng trưởng. Ngược lại, việc cắt giảm đầu tư từ một quốc gia khác có thể làm tổn hại đến hoạt động kinh doanh và ảnh hưởng đến cổ phiếu.
• Sự tự tin: Tâm lý của nhà đầu tư trước các sự kiện – Sự nhiệt tình của nhà đầu tư có thể là động lực chính để mua hoặc bán cổ phiếu, điều này thúc đẩy các chuyển động của thị trường. Nếu nhà đầu tư có tiền mặt và nghĩ rằng nền kinh tế đang đi theo hướng đúng hoặc sai, họ sẽ thực hiện các động thái có thể củng cố xu hướng đó.

Là một nhà đầu tư, bạn sẽ thường xuyên chứng kiến các thị trường bò và thị trường gấu. Và có một chu kỳ qua lại liên tục giữa các giai đoạn bò hoặc gấu của thị trường (bạn có thể nhận thấy ở đây các thị trường gấu có xu hướng được theo sau bởi các thị trường bò và ngược lại). Thị trường gấu và thị trường bò là biểu tượng cảm xúc khi đầu tư bởi vì các nhà đầu tư có cảm xúc – và nên cố gắng hết sức để nhận biết khi nào điều đó xảy ra. Hiểu cách thị trường bò và gấu phản ánh xu hướng tăng hoặc giảm là chìa khóa để điều hướng trong thị trường chứng khoán theo cách của bạn.

Huân Hà - Theo learn.robinhood.com