Cảnh giác với trò lừa đảo “bơm xả” trên thị trường tiền số

Các chiêu trò lừa đảo liên quan tới việc thao túng giá rất phổ biến trên thị trường tiền kỹ thuật số. Do nhiều quy định quản lý hiện vẫn chưa rõ ràng và khó được thực thi bởi các cơ quan chức năng nên tiền số, nhất là những những đồng coin mới và không phổ biến, là mục tiêu hàng đầu của những kẻ lừa đảo.

Hiểu được cách thức hoạt động của chiêu trò lừa đảo dạng “bơm xả (pump and dump), tại sao thị trường tiền điện tử lại đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi trò lừa đảo này, cũng như cách xác định một đợt bơm xả sẽ giúp bạn tránh trở thành nạn nhân của những âm mưu này.

Vì sao bơm xả lại là chiêu lừa đảo?

Những vụ lừa đảo dạng bơm xả đã xuất hiện ngay từ khi khái niệm về thị trường chứng khoán dần được biết tới và trở nên phổ biến.

Kịch bản chung thường là một người hoặc một nhóm người mua vào những loại cổ phiếu dạng penny không mấy tên tuổi ở mức giá thấp. Sau đó, họ bắt đầu lan truyền những tin tức tích cực về tài sản này.

Khi nhiều nhà đầu tư đổ xô vào tài sản này, giá tiếp tục tăng. Khi giá đã được “bơm” kịch trần, kẻ lừa đảo sẽ bán lượng cổ phiếu mình đang nắm giữ cho những người mua đến sau. Vì những kẻ lừa đảo nắm giữ lượng lớn cổ phiếu ngay từ đầu nên hoạt động bán xa của chúng thường khiến giá sụt giảm mạnh.

Bơm xả được xép vào hành vi lừa đảo bởi những kẻ khởi xướng kế hoạch này đã trục lợi và lấy tiền từ các nhà đầu tư bằng cách khuyến khích nhà đầu tư mua vào tài sản dựa trên những thông tin sai lệch. Trong khi nhà đầu tư mua vào, những kẻ lừa đảo sẽ bán ra, dẫn tới giá tài sản sau đó sụt giảm mạnh mẽ. Kết quả là những kẻ lừa đảo thu được lợi số tiền lớn còn các nhà đầu tư – nạn nhân của trò lừa đảo – sẽ phải gánh chịu thiệt hại.

Nhiều quốc gia hiện đã ra các quy định pháp luật, buộc tội đây là hành vi lừa đảo. Ví dụ, Đạo luật Chứng khoán năm 1933 của Mỹ quy định cụ thể rằng “việc chiếm đoạt tiền hoặc tài sản bằng bất kỳ tuyên bố sai sự thật hoặc cố tình bỏ sót thông tin khi nói về một sự kiện trọng yếu là hành vi phạm tội.” Chiếu theo quy định này, hành vi bơm xả cũng được liệt vào hành vi lừa đảo, vì những kẻ lừa đảo thường sử dụng các phương thức giao tiếp như email, nhắn tin trực tiếp, nền tảng truyền thông xã hội hoặc gọi điện trực tiếp để “bơm” giá tài sản.

Trên thị trường cổ phiếu, các nhà đầu tư có thể tránh trở thành nạn nhân của chiêu trò lừa đảo này bằng cách tập trung vào các cổ phiếu được giao dịch trên những sàn giao dịch nổi tiếng như New York Stock Exchange hoặc Nasdaq. Những sàn giao dịch này có các yêu cầu niêm yết nghiêm ngặt, do đó cổ phiếu không dễ bị sử dụng làm phương tiện cho các trò thao túng giá. Còn với thị trường tiền kỹ thuật số, việc gắn bó với các loại tiền điện tử nổi tiếng và được chấp nhận rộng rãi như Bitcoin, Ether và các sàn giao dịch nổi tiếng như Coinbase hay Binance sẽ giúp bạn tránh khỏi rắc rối.

Chiêu trò bơm xả trên thị trường tiền số

Ngành công nghiệp tiền điện tử vẫn đang được ví như “miền Tây hoang dã”. Có hàng tá sàn giao dịch và việc phát hành một loại tiền điện tử mới tương đối dễ dàng. Do đó, đây là nơi sinh sôi của các loại tiền tệ với khối lượng giao dịch thấp và không phổ biến, và đây cũng chính là loại coin mà những kẻ lừa đảo có thể dễ dàng thao túng giá.

Thông thường, một kế hoạch bơm xả tiền điện tử bắt đầu với việc người đứng đầu một nhóm trên mạng xã hội sẽ tìm kiếm, tuyển mộ các thành viên cho nhóm. Những người này sẽ cùng phối hợp mua đồng tiền số đã được nhắm tới, nhằm tránh cho giá tăng đột biến. Sau khi đã nắm một lượng lớn tài sản và sẵn sàng cho việc thổi giá, nhóm này sẽ lan truyền hàng loạt thông tin về đồng coin này với những người theo dõi họ trên các phương tiện truyền thông xã hội. Khi giá đã được bơm lên cao, những người đứng đầu sẽ điều phối việc “xả” hàng để các thành viên thu được tiền về, còn các nhà đầu tư trót mua vào khi giá cao sẽ là những người phải gánh chịu thiệt hại.

Như đã nói ở trên, điều khiến trò lừa đảo này đặc biệt phổ biến trên thị trường tiền số là do những kẻ lừa đảo có thể dễ dàng tìm được một loại tiền điện tử đáp ứng đủ các tiêu chí mà chúng cần. Những kẻ lừa đảo thậm chí có thể tự tạo ra một loại coin mới với đôi chút nghiên cứu và kiến thức về mã hóa.

Hơn nữa, phần lớn các loại tiền điện tử mới gia nhập thị trường đều không được kiểm soát. Một người hoặc một nhóm có thể tạo mã thông báo và đưa ra những tuyên bố ngông cuồng về việc sử dụng nó, trong khi họ hầu như không phải đối mặt với bất cứ hậu quả gì nếu sau đó mọi người phát hiện ra rằng những tuyên bố này hóa ra chỉ là những lời hứa hão huyền.

Ví dụ: một số thành viên của FaZe Clan - một nhóm thể thao điện tử có tầm ảnh hưởng - đã quảng bá một loại tiền điện tử mới có tên là SaveTheKids vào mùa hè năm 2021. Họ cam kết đồng tiền này được tạo ra với mục đích giúp đỡ trẻ em trên khắp thế giới, nhưng hóa ra nó chỉ là một trò lừa đảo không hơn không kém. Những thành viên này đã kiếm được hàng chục nghìn USD, còn những người theo dõi họ thì nhận về một token vô giá trị. Và tất nhiên, không có đứa trẻ nào được giúp đỡ bởi dự án này cả.

Phát hiện và tránh một vụ lừa đảo dạng bơm xả

Phát hiện và tránh trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo dạng bơm xả thực ra rất dễ dàng.

Bước đầu tiên là hãy thực hiện nghiên cứu của bạn. Nếu bạn thấy những người lạ trên mạng xã hội chào mời bạn tiếp xúc với một loại tiền số không mấy tên tuổi, đừng vội vã tham gia. Hãy tìm kiếm thông tin về token đó, tìm sách trắng của nó và đọc về mã thông báo này. Xác định ai đứng sau nó và mục tiêu là gì. Thực tế, bạn nên làm điều này đối với bất kỳ loại tiền điện tử nào để xác định xem nó có tiềm năng tăng giá trị lâu dài hay không.

Nếu token đã xuất hiện được một thời gian nhưng dự án không còn được phát triển nữa, vậy thì tốt nhất là bạn nên tránh xa nó. Nếu dự án không có mục đích rõ ràng, với những cam kết lợi ích dường như không thực tế, lộ trình phát triển của nó không được tính toán kỹ lưỡng hoặc nó liên quan đến những tác nhân xấu trước đó, thì đó cũng là những dấu hiệu cho bạn biết không nên tiếp xúc với token này.

Thứ hai, nếu bạn thường không theo dõi những người có ảnh hưởng trong không gian tài chính, nhất là các chuyên gia về tiền điện tử, nhưng đột nhiên những người bạn theo dõi lại nói về tiền điện tử, vậy thì đó cũng là một dấu hiệu đáng ngờ. Hãy tự hỏi bản thân tại sao người có ảnh hưởng mà bạn đang theo dõi này lại nói về một số loại tiền điện tử.

Thứ ba, nếu bạn phát hiện ra một khoản đầu tư tiền điện tử tiềm năng trên phương tiện truyền thông xã hội, tốt nhất nên kiểm tra xem liệu dự án có trang web riêng và có sự hiện diện trên phương tiện truyền thông xã hội hay không. Hãy trực tiếp tìm hiểu về nó thay vì dựa vào thông tin từ bên thứ ba.

Nếu bạn không tìm thấy bất kỳ dấu hiệu đáng ngờ nào trong các tài liệu liên quan, hãy xem đồng tiền điện tử đó đang được giao dịch như thế nào. Nếu nó được niêm yết trên một sàn giao dịch được đánh giá cao, có nhiều khả năng đó sẽ là một khoản đầu tư an toàn. Trong trường hợp bạn phải tìm hiểu về một số sàn giao dịch DeFi chưa biết, hãy tìm hiểu kỹ hơn về sổ lệnh giao dịch của sàn.

Hầu hết các sàn giao dịch sẽ hiển thị tất cả các lệnh đang mở cho một tài sản, cũng như lịch sử đặt hàng. Kiểm tra mô hình về khối lượng giao dịch. Nếu khối lượng trong thời gian gần đây tăng lên đột biến và vẫn đang có xu hướng tăng cao hơn, vậy thì hãy thận trọng. Những kẻ lừa đảo có thể thao túng giá để đảm bảo giá không bị “bơm” quá nhanh khi chúng đổ tiền vào mua coin, hoặc tạo một ngưỡng cản lớn để đảm bảo đồng tiền số này không giảm xuống mức giá đó khi quá trình thổi giá chưa hoàn thành.

Tóm lại, nếu bạn nghi ngờ một loại tiền điện tử đang bị sử dụng một một phương tiện cho trò lừa đảo “bơm xả”, tốt nhất là bạn hãy tránh xa nó. Nếu không có thông tin nội bộ, bạn gần như không thể biết được những kẻ lừa đảo sẽ xả hàng vào lúc nào. Cuối cùng, đừng quên báo với cơ quan quản lý và cảnh báo những nhà đầu tư khác nếu bạn biết chắc chắn đây là một trò lừa đảo.

Đỗ Hiền - Theo fool.com