CEO FTX âm thầm dùng tiền của khách hàng thông qua sân sau Alameda

• Alameda Research, một công ty giao dịch do Sam Bankman-Fried thành lập, từng giao dịch hàng tỷ USD từ tài khoản của FTX và đem mã token gốc của sàn giao dịch này làm tài sản thế chấp, theo nguồn thạo tin.
• Nhiều nhân viên và các kiểm toán viên bên ngoài không biết rằng FTX không có đủ tiền để khách hàng rút tiền.
• Ba nguồn thạo tin liên quan đến FTX tố cáo rằng họ đã bị giấu giếm bởi những hành vi sai trái của FTX và chỉ một nhóm nhỏ các lãnh đạo chóp bu mới biết về hoạt động lạm dụng tiền gửi của khách hàng.

Theo một nguồn tin, công ty giao dịch do Sam Bankman-Fried thành lập có thể đã âm thầm sử dụng tiền của khách hàng từ sàn giao dịch FTX bằng những thủ pháp hòng qua mắt các nhà đầu tư, nhân viên và cả kiểm toán viên.

Nguồn tin này cho biết, họ đã sử dụng số tiền đó từ hàng tỷ người dùng FTX mà “thần không biết quỷ không hay”.

Alameda Research, quỹ đầu tư do Bankman-Fried thành lập, đã vay hàng tỷ USD của khách hàng từ sàn giao dịch FTX, theo nguồn tin giấu tên vì nhu cầu bảo mật danh tính.

Theo nguồn tin, sàn giao dịch tiền điện tử FTX đã đánh giá thấp về lượng tiền mà họ cần nắm trong tay nếu có người muốn rút tiền. Các nền tảng giao dịch này được cơ quan quản lý yêu cầu phải giữ đủ tiền để khớp với số tiền khách hàng gửi. Họ cần chuẩn bị sẵn cùng một lượng tiền đó hoặc hơn trong trường hợp người dùng vay tiền để thực hiện giao dịch. Theo nguồn tin, FTX gần như không có đủ tiền trong tay.

Khách hàng lớn nhất của sàn, theo một nguồn tin, là quỹ phòng hộ Alameda. Quỹ này đã có thể trang trải một phần hoạt động vay tiền này vì các tài sản mà họ đang giao dịch chưa bao giờ đụng chạm đến bảng cân đối kế toán. Nguồn tin cho biết, thay vì giữ sẵn tiền, FTX đã vay hàng tỷ USD từ người dùng, sau đó đem số tiền này đi giao dịch.

Tất cả những thông tin đó đều không được tiết lộ cho khách hàng. Nói chung, nếu sàn hòa lẫn tiền của khách hàng với các đối tác và giao dịch số tiền đó mà không có sự đồng ý rõ ràng, thì theo luật chứng khoán Mỹ, đó là hành vi bất hợp pháp. Hành vi này cũng vi phạm điều khoản dịch vụ của FTX. Sam Bankman-Fried đã từ chối bình luận về các cáo buộc chiếm đoạt tiền của khách hàng, nhưng cho biết việc ông nộp đơn phá sản trong thời gian gần đây là do dính líu đến hoạt động giao dịch đòn bẩy.

“Có một lệnh ký quỹ đã bị lỗ nặng,” Bankman-Fried nói.

Khi thực hiện hoạt động giao dịch đòn bẩy, quỹ Alameda đã sử dụng một loại tiền điện tử được tạo ra bởi sàn giao dịch FTX có tên FTT để làm tài sản thế chấp. Trong hợp đồng cho vay, tài sản thế chấp thường là tài sản đảm bảo của người đi vay để đảm bảo sẽ trả nợ. Tài sản đó thường là tiền mặt hoặc thứ gì đó có giá trị, chẳng hạn như bất động sản. Trong trường hợp này, Alameda lại vay tiền từ FTX và sử dụng đồng tiền điện tử nội bộ của sàn giao dịch, hay FTT, để hoàn trả các khoản vay đó. Giá của FTT đã giảm 75% trong vòng một ngày, khiến tài sản thế chấp không đủ để chi trả cho khoản giao dịch.

Trong tuần qua, FTX đã biến từ một gã khổng lồ tiền điện tử trị giá 32 tỷ USD trở thàn công ty phá sản. Ranh giới mờ nhạt giữa FTX và Alameda Research đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng thanh khoản lớn cho cả hai công ty. Bankman-Fried từ chức CEO của FTX và cho biết Alameda Research sẽ ngừng hoạt động. Kể từ đó, công ty này cho biết họ sẽ bỏ các hoạt động giao dịch và rút tiền, đồng thời chuyển các tài sản kỹ thuật số sang kênh ngoại tuyến sau khi xảy ra một vụ hack đáng ngờ lên đến 477 triệu USD.

Khi được hỏi về ranh giới mờ nhạt giữa các công ty của mình vào tháng 8, Bankman-Fried phủ nhận bất kỳ xung đột lợi ích nào và khẳng định FTX là một "phần trung lập của cơ sở hạ tầng thị trường."

"Tôi đã nỗ lực rất nhiều trong vài năm qua để cố gắng loại bỏ xung đột lợi ích giữa các bên", Bankman-Fried phát biểu trong một cuộc phỏng vấn. “Tôi không điều hành Alameda nữa. Tôi cũng không làm việc cho họ, không ai trong FTX làm cả. Chúng tôi có đội ngũ nhân viên riêng biệt và chúng tôi không muốn phân biệt đối xử. Chúng tôi muốn mọi thứ tốt nhất có thể, đối xử công bằng với tất cả mọi người”.

Giao dịch ký quỹ

Theo cùng nguồn tin trên, một phần của vấn đề là do mạng lưới đòn bẩy phức tạp và hệ thống giao dịch ký quỹ của FTX. Tính năng giao dịch “ký quỹ giao ngay” cho phép người dùng vay từ các khách hàng khác trên nền tảng. Ví dụ, nếu một khách hàng gửi một bitcoin, họ có thể cho người dùng khác mượn và kiếm được lợi nhuận từ đồng bitcoin đó.

Nhưng mỗi khi một tài sản nào đó được vay, FTX sẽ trừ tài sản đã vay khỏi định mức mà họ cần giữ trong ví để khớp với tiền gửi của khách hàng. Bình thường, ví của sàn giao dịch cần phải có số tiền khớp với số tiền mà khách hàng gửi. Nhưng vì áp dụng phương pháp này, tài sản sẽ không được đảm bảo theo tỷ lệ một - một và công ty này đã đánh giá thấp về số tiền mà họ nợ khách hàng.

Công ty giao dịch Alameda cũng có thể tận dụng tính năng ký quỹ giao ngay như trên. Theo một nguồn tin cho biết, về cơ bản Alameda có thể vay tiền của khách hàng một cách miễn phí.

Nguồn tin này giải thích rằng Alameda có thể đăng các mã token FTT mà họ đang nắm giữ làm tài sản thế chấp và vay tiền của khách hàng. Ngay cả khi FTX tạo ra nhiều FTT hơn, điều đó sẽ không làm giảm giá trị của đồng tiền này vì chúng chưa bao giờ xuất hiện trên thị trường mở. Do đó, FTT giữ được giá trị thị trường của chúng, qua đó cho phép Alameda vay thế chấp bằng số coin đó, và về cơ bản là họ nhận tiền miễn phí để đem đi giao dịch.

FTX có thể duy trì mô hình này mãi miễn là họ duy trì mức giá của FTT và nếu không có quá nhiều khách hàng rút tiền trên sàn giao dịch. Nguồn tin cho biết trong tuần trước khi nộp đơn phá sản, FTX đã không có đủ tài sản để khách hàng rút tiền.

Các kiểm toán viên bên ngoài có thể đã bỏ sót điểm khác biệt này vì tài sản của khách hàng là một khoản mục nằm ngoài bảng cân đối kế toán và do đó, sẽ không được đưa vào báo cáo tài chính của FTX.

Toàn bộ các hoạt động đó đã sụp đổ vào tuần trước.

CoinDesk đưa tin rằng phần lớn bảng cân đối kế toán của Alameda bao gồm các mã token FTT, qua đó làm lung lay niềm tin của người tiêu dùng và nhà đầu tư. CEO Changpeng Zhao của Binance, một trong những đối thủ lớn nhất của FTX, đã công khai đe dọa bán FTT của chính ông trên thị trường mở, để làm giảm giá FTT.

Chuỗi sự kiện này đã kích thích làn sóng đua nhau rút tiền trên sàn giao dịch FTX, khiến các khách hàng rút khoảng 5 tỷ USD trước khi FTX tạm dừng dịch vụ rút tiền. Các nguồn tin cho biết khi khách hàng rút tiền ra, FTX trên thực tế lại không có tiền.

“Không ai biết chuyện này sẽ xảy ra”

Các cựu nhân viên FTX cũng chia sẻ trên CNBC rằng thông tin tài chính mà họ có quyền truy cập về công ty là không chính xác do các phương pháp kế toán nêu trên. CNBC đã rà soát lại ảnh chụp màn hình dữ liệu tài chính của FTX mà một nguồn tin cho rằng đã thu được vào tuần trước. Mặc dù công ty đã vỡ nợ vào thời điểm đó, một cựu nhân viên cho biết dữ liệu này đã gợi ý một cách không chính xác rằng ngay cả khi tất cả các khách hàng rút tiền, FTX vẫn sẽ còn lại hơn một tỷ USD.

Ba nguồn thạo tin nói với CNBC rằng họ đã bị lấp liếm bởi hành động của công ty và theo hiểu biết của họ, chỉ một nhóm nhỏ các lãnh đạo chóp bu mới biết rằng tiền gửi của khách hàng đang bị sử dụng sai mục đích. Các nhân viên cho biết trong một số trường hợp, số tiền tiết kiệm cả đời của họ lại gắn liền với FTX.

“Chúng tôi vừa bị sốc và vừa bị tan nát cõi lòng,” một nhân viên FTX hiện tại cho biết. “Tôi cảm thấy như mình đang ở trong một bộ phim chiếu theo thời gian thực vậy. Không ai biết chuyện này sẽ xảy ra.”

Trước những phản ứng dữ dội của công chúng với FTX về các khoản tiền bị bốc hơi đó, những nhân viên trong công ty cũng có số phận tương tự như khách hàng của họ, và hiện đang vừa phải đối mặt với khó khăn tài chính, vừa bị quấy nhiễu vì hoạt động của họ tại công ty và từ đó triển vọng việc làm của nhóm người này cũng vô cùng ảm đạm trong tương lai.

“Chúng tôi không thể tin rằng mình bị phản bội như vậy,” một cựu nhân viên nói.

Đăng Khoa-Theo cnbc