Bitcoin là một loại tiền kỹ thuật số được phát triển vào năm 2009 bởi Satoshi Nakamoto, cái tên được đặt cho một người (hoặc một nhóm người) ẩn danh đã tạo ra loại tiền ảo này. Các giao dịch được ghi lại trong một blockchain, một loại sổ cái kỹ thuật số hiển thị lịch sử giao dịch của từng đơn vị Bitcoin cũng như chứng minh quyền sở hữu của những người đang nắm giữ đồng tiền kỹ thuật số này.

Không giống như các loại tiền tệ truyền thống, Bitcoin không được phát hành bởi một ngân hàng trung ương hoặc được hỗ trợ bởi một chính phủ. Việc mua Bitcoin cũng khác với mua cổ phiếu hoặc trái phiếu vì Bitcoin không phải là một tập đoàn. Do đó, không có bảng cân đối kế toán của công ty hoặc Tờ khai 10-K để xem xét, đánh giá.

Điều gì quyết định giá Bitcoin

Như vừa đề cập ở trên, không giống như đầu tư vào các loại tiền tệ truyền thống, Bitcoin không được phát hành bởi ngân hàng trung ương hoặc được hỗ trợ bởi chính phủ. Do đó, chính sách tiền tệ, tỷ lệ lạm phát và các phép đo tăng trưởng kinh tế vốn thường ảnh hưởng đến giá trị của tiền tệ lại không áp dụng cho Bitcoin. Ngược lại, giá Bitcoin bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sau:

• Nguồn cung Bitcoin và nhu cầu của thị trường đối với nó
• Chi phí sản xuất Bitcoin thông qua quá trình khai thác
• Phần thưởng những người khai thác Bitcoin nhận được cho việc xác minh các giao dịch với chuỗi khối
• Số lượng các loại tiền kỹ thuật số cạnh tranh
• Các quy định quản lý việc bán và sử dụng Bitcoin cũng như trạng thái quản trị nội bộ của nó
• Diễn biến tin tức

1. Nguồn cung và cầu

Nguồn cung của một tài sản đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định giá của nó. Một tài sản khan hiếm có nhiều khả năng có giá cao, trong khi một tài sản với số lượng nhiều thường sẽ có giá thấp. Nguồn cung của Bitcoin đã giảm dần ngay từ khi nó bắt đầu được khai thác. Giao thức của tiền kỹ thuật số này chỉ cho phép tạo ra Bitcoin mới với tốc độ cố định, và tốc độ đó được thiết kế để giảm dần theo thời gian. Do đó, nguồn cung Bitcoin chậm lại từ 6,9% vào năm 2016 xuống còn 4,4% vào năm 2017 và 4% vào năm 2018. Các sự kiện giảm một nửa Bitcoin (halving) diễn ra bốn năm một lần, thường đi kèm với sự tăng giá đáng kể của Bitcoin, bởi nó đồng nghĩa với việc nguồn cung của Bitcoin đã bị giảm đi.

Về mặt nhu cầu, dù Bitcoin vẫn chưa được ưa chuộng như một phương tiện trao đổi, nhưng nó đã thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư bán lẻ. Nhu cầu đối với Bitcoin thay đổi dựa trên những cân nhắc về kinh tế và địa chính trị. Ví dụ, người dân Trung Quốc được cho là đã sử dụng đồng tiền kỹ thuật số này để tránh các biện pháp kiểm soát vốn vào năm 2020. Bitcoin cũng trở nên phổ biến ở các quốc gia có lạm phát cao và đồng tiền mất giá, chẳng hạn như Venezuela. Nó cũng được ưa chuộng trong giới tội phạm để thực hiện các giao dịch chuyển khoản bất hợp pháp với giá trị lớn. Nhu cầu của nhà đầu tư đối với đồng tiền kỹ thuật số này cũng đã tăng lên cùng với sự chú ý của các phương tiện truyền thông.

Tất cả những điều đó có nghĩa là nguồn cung giảm đi cùng với nhu cầu tăng vọt đóng vai trò thúc đẩy giá Bitcoin. Các giai đoạn bùng nổ và rớt giá xen kẽ đã trở thành một đặc điểm của hệ sinh thái tiền kỹ thuật số. Ví dụ, đợt tăng giá của Bitcoin vào năm 2017 là do mùa đông kéo dài.

2. Chi phí sản xuất

Cũng giống như các hàng hóa khác, chi phí sản xuất đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định giá Bitcoin. Theo nghiên cứu, giá của đồng tiền này trên thị trường tiền kỹ thuật số có liên quan chặt chẽ đến chi phí sản xuất của nó.

Đối với Bitcoin, chi phí sản xuất gần như là tổng chi phí cố định trực tiếp cho cơ sở hạ tầng và điện năng cần thiết để khai thác nó, và chi phí gián tiếp liên quan đến mức độ khó của thuật toán. Việc khai thác Bitcoin thực chất là cuộc cạnh tranh của các thợ đào trong việc giải quyết một vấn đề toán học phức tạp. Người đầu tiên giải quyết được vấn đề sẽ giành được phần thưởng là chính Bitcoin mới khai thác được cùng với bất kỳ khoản phí giao dịch nào đã tích lũy kể từ khi khối cuối cùng được tìm thấy.

Để đạt được một giải pháp cho vấn đề này đòi hỏi sức mạnh xử lý đáng kể. Về mặt vốn, điều này có nghĩa là thợ đào sẽ phải chi tiền trang bị bộ vi xử lý đắt tiền cho các máy khai thác. Quá trình khai thác Bitcoin cũng phát sinh các hóa đơn tiền điện tốn kém. Theo một số ước tính, tiền điện chiếm từ 90% đến 95% tổng chi phí khai thác và nó có thể bằng hoặc nhiều hơn so với mức tiêu thụ điện của một vài quốc gia.

Chi phí gián tiếp của việc khai thác đồng tiền kỹ thuật số này là mức độ khó của thuật toán của nó. Các mức độ khó khác nhau của các thuật toán có thể đẩy nhanh hoặc làm chậm tốc độ sản xuất và ảnh hưởng đến nguồn cung tổng thể, do đó ảnh hưởng đến giá Bitcoin.

3. Cạnh tranh

Mặc dù Bitcoin là đồng tiền kỹ thuật số nổi tiếng nhất, nhưng có hàng trăm mã token khác đang cạnh tranh trên thị trường để thu hút được tiền đầu tư. Cho đến thời điểm này, Bitcoin vẫn đang thống trị trên giao dịch trên các sàn tiền kỹ thuật số uy tín như sàn Kraken - theo đánh giá sàn Kraken của người dùng. Nhưng sự thống trị của nó đã suy yếu dần theo thời gian. Vào năm 2017, Bitcoin chiếm hơn 80% tổng vốn hóa thị trường tiền kỹ thuật số. Đến năm 2021, tỷ lệ đó giảm xuống dưới 50%.

Lý do chính cho tình trạng này là sự gia tăng về nhận thức và năng lực sở hữu đối với các đồng tiền thay thế. Ví dụ: đồng Ether của nền tảng Ethereum đã nổi lên như một đối thủ cạnh tranh đáng gờm với Bitcoin, vì sự bùng nổ của những mã token tài chính phi tập trung (DeFi). Các nhà đầu tư nhìn thấy tiềm năng của nó trong việc tái tạo lại nền móng của cơ sở hạ tầng tài chính hiện đại. Họ đã đầu tư vào Ether, loại tiền kỹ thuật số được sử dụng làm “nhiên liệu” cho các giao dịch trên mạng DeFi. Vào ngày 13/10/2021, Ethereum chiếm gần 18% tổng vốn hóa thị trường của các thị trường tiền kỹ thuật số. XRP của Ripple và ADA của Cardano cũng đã trở nên phổ biến, trong khi sự tăng trưởng của stablecoin cũng bắt đầu thu hút sự chú ý của nhà đầu tư đối với mã token BNB của Binance.

Ở mặt tiêu cực, tình trạng cạnh tranh này khiến một lượng tiền đầu tư bị rút khỏi hệ sinh thái Bitcoin, nhưng ở mặt tích cực, nó lại càng khiến các nhà đầu tư bị thu hút vào lớp tài sản kỹ thuật số này. Nhờ đó, nhu cầu và nhận thức về tiền điện tử cũng đã tăng lên. Với tư cách là đồng tiền dẫn đầu trong hệ sinh thái tiền kỹ thuật số, Bitcoin được hưởng lợi từ sự chú ý này và giá của nó đã tăng mạnh.

4. Các quy định quản lý

Bitcoin được phát hành sau cuộc khủng hoảng tài chính, hậu quả của việc nới lỏng các quy định trên thị trường phái sinh. Bản thân đồng tiền kỹ thuật số này hầu như vẫn không được kiểm soát, và trở nên nổi tiếng nhờ hệ sinh thái không có biên giới và không có quy định của nó. Cách thức quản lý của Bitcoin có cả mặt lợi và mặt hại. Một mặt, việc không có quy định có nghĩa là Bitcoin có thể được sử dụng tự do xuyên biên giới, và không phải chịu sự kiểm soát của chính phủ như các loại tiền tệ khác.

Nhưng mặt khác, điều này cũng có nghĩa là việc sử dụng và giao dịch Bitcoin có thể dẫn đến các hành vi phạm tội hình sự trong lĩnh vực tài chính. Phần lớn các nhà đầu tư tổ chức vẫn còn cảnh giác với việc bỏ tiền của họ vào loại tài sản này. Điều này dẫn đến ít thanh khoản hơn và nhiều biến động hơn cho hệ sinh thái của nó.

Càng có nhiều chính phủ trên thế giới đưa Bitcoin vào nền kinh tế và thị trường của họ, thì cơ hội để đồng tiền này trở thành một loại tài sản hợp pháp cho việc đầu tư càng lớn. Các nhà đầu tư và nhà giao dịch tiền kỹ thuật số luôn theo dõi chặt chẽ các quy định liên quan đến Bitcoin, vì nó là một chỉ báo về tính thanh khoản trên thị trường tiền kỹ thuật số. Những diễn biến này gây áp lực lên giá vì chúng ảnh hưởng đến cung và cầu của tiền điện tử.

Điển hình nhất là các động thái siết chặt tiền kỹ thuật số của Trung Quốc mới đây. Chính phủ nước này đã cấm giao dịch cũng như hạn chế hoạt động của các cơ sở hạ tầng khai thác Bitcoin. Điều này gây ảnh hưởng đến cung và cầu của đồng tiền kỹ thuật số này.

Trong khi đó tại Mỹ, việc Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch (SEC) từ chối phê duyệt quỹ ETF Bitcoin khiến phạm vi tiếp cận của loại tiền kỹ thuật số đắt giá này bị giới hạn trong số ít nhà đầu tư tổ chức, đồng thời làm giảm tính thanh khoản của thị trường. Trong quá khứ, giá Bitcoin đã chứng kiến những đợt dao động mạnh khi chính phủ có hành động đối với tiền kỹ thuật số.

5. Diễn biến tin tức

Hệ sinh thái đồng Bitcoin còn khá non trẻ đồng nghĩa với việc tin tức có thể gây ra những ảnh hưởng trực tiếp đến giá của đồng tiền kỹ thuật số này. Những tin tức này có thể thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Như đã đề cập phía trên, các tin tức về quy định quản lý có thể làm thay đổi đáng kể giá của tiền kỹ thuật số. Những sự phân tách các giao thức phần mềm, làm thay đổi số lượng Bitcoin đang tồn tại, cũng có thể ảnh hưởng tới nhận thức của nhà đầu tư về đồng tiền kỹ thuật số này. Ví dụ: việc phân tách chuỗi khối của Bitcoin thành Bitcoin Cash vào tháng 8/2017 đã dẫn đến biến động giá và thúc đẩy định giá của cả hai đồng tiền này lên mức cao mới.

Các chính sách quản trị của Bitcoin, được đặt ra bởi một nhóm các nhà phát triển chủ chốt, cũng ảnh hưởng đến giá của nó. Các sửa đổi giao thức làm thay đổi số lượng Bitcoin đang tồn tại, hoặc những bất đồng giữa các nhà phát triển về hướng tương lai của tiền kỹ thuật số là những thông tin được nhà đầu tư theo dõi chặt chẽ.

Kết luận

Dù đã tồn tại hơn một thập kỷ, Bitcoin vẫn là một loại tài sản non trẻ. Điều đó có nghĩa là giá của nó được xác định bởi sự kết hợp phức tạp của các yếu tố bao gồm chi phí sản xuất, sự cạnh tranh và các quy định quản lý. Do nguồn gốc công nghệ của tiền kỹ thuật số, các yếu tố khác như độ khó của thuật toán và các phân tách trên blockchain cũng có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc định giá của đồng tiền này.

Các câu hỏi thường gặp

Giá của một Bitcoin là bao nhiêu?

Giá của một Bitcoin được xác định bởi một số yếu tố, bao gồm cung và cầu, cạnh tranh và quy định của nó. Diễn biến tin tức cũng ảnh hưởng đến nhận thức của nhà đầu tư về tiền kỹ thuật số. Giá trị nội tại của một Bitcoin cũng có thể được ước tính bằng cách tính toán chi phí trung bình của việc sản xuất Bitcoin tại một thời điểm bất kỳ, dựa trên phần thưởng khối, giá điện năng, hiệu suất năng lượng của phần cứng và độ khó khai thác.

Giá Bitcoin liệu có tăng không?

Khi Bitcoin gần đến giới hạn tối đa, nhu cầu về đồng tiền kỹ thuật số này được cho là sẽ tăng lên. Nhu cầu gia tăng và nguồn cung hạn chế đẩy giá của nó tăng lên. Ngoài ra, nhiều tổ chức đang đầu tư vào Bitcoin, ổn định thị trường và làm cho nó trở thành một công cụ đầu tư phổ biến. Nếu Bitcoin trở nên phổ biến như một công cụ cho các giao dịch bán lẻ, tiện ích và giá trị của nó cũng sẽ tăng lên.

Nguồn cung Bitcoin ảnh hưởng như thế nào đến giá của nó?

Kể từ khi Bitcoin được giới thiệu vào năm 2009, nguồn cung của nó đã giảm dần. Cứ bốn năm một lần, đồng tiền kỹ thuật số này sẽ trải qua sự kiện giảm một nửa số lượng. Phần thưởng của người khai thác giảm đi trung bình một nửa. Sự sụt giảm nguồn cung tương ứng với nhu cầu ngày càng tăng, do mức độ phủ sóng trên các phương tiện truyền thông và sự biến động giá của nó. Sự kết hợp giữa nguồn cung thu hẹp với sự gia tăng nhu cầu đã dẫn đến giá Bitcoin tăng mạnh.

Chi phí sản xuất Bitcoin liên quan đến giá của nó như thế nào?

Theo nghiên cứu, giá thị trường Bitcoin liên quan chặt chẽ đến chi phí sản xuất của nó. Chi phí hòa vốn cho việc khai thác Bitcoin tùy thuộc vào giá của thiết bị khai thác và điện năng. Các ước tính cho rằng giá điện chiếm khoảng từ 90% đến 95% trong tổng chi phí sản xuất Bitcoin.

Bitcoin tạo ra tiền như thế nào?

Không giống như chứng khoán, Bitcoin không đại diện cho quyền sở hữu trong một công ty hoặc tổ chức. Sở hữu Bitcoin là hình thức sở hữu tiền kỹ thuật số, cũng giống như sở hữu 1 USD là hình thức sở hữu tiền giấy. Người nắm giữ Bitcoin kiếm được tiền khi giá mỗi đồng coin tăng lên. Ví dụ: nếu bạn mua 100 BTC với giá 65,52 USD/đồng vào ngày 5/7/2013 và giữ nó cho đến mức cao nhất mọi thời đại là 61.683,86 USD vào ngày 13/3/2021, bạn sẽ có 6.168.386 USD.

Đỗ Hiền-Theo investopedia