Iraq tăng cường vận chuyển dầu qua Syria, giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz

Iraq đang đẩy mạnh vận chuyển dầu nhiên liệu bằng đường bộ qua Syria nhằm giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh những căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro đối với tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Theo dữ liệu từ hãng phân tích Vortexa, chỉ trong vài tháng, Syria đã chuyển từ vị thế gần như không xuất khẩu dầu nhiên liệu trở thành điểm trung chuyển lớn nhất khu vực Trung Đông đối với mặt hàng này. Riêng trong tháng 6, nước này xuất khẩu khoảng 720.000 tấn dầu nhiên liệu, chiếm 28% tổng lượng xuất khẩu của khu vực.

Nguồn cung chủ yếu đến từ Iraq thông qua hàng nghìn xe bồn vận chuyển kéo dài từ 4-6 ngày đến các cảng Địa Trung Hải của Syria. Hoạt động này phản ánh xu hướng các quốc gia vùng Vịnh tìm kiếm những tuyến xuất khẩu thay thế nhằm giảm rủi ro nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.

Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, khiến bất kỳ căng thẳng quân sự nào tại khu vực cũng có thể tác động mạnh đến thị trường năng lượng thế giới.

Việc Iraq mở rộng tuyến vận chuyển qua Syria cũng diễn ra trong bối cảnh Mỹ dỡ bỏ nhiều lệnh trừng phạt đối với Damascus và thúc đẩy quá trình tái hội nhập của quốc gia này vào nền kinh tế quốc tế. Syria ngày càng được xem là cửa ngõ quan trọng để Iraq đa dạng hóa các tuyến xuất khẩu dầu, qua đó giảm bớt ảnh hưởng của Iran đối với hoạt động vận chuyển qua Hormuz.

Dầu nhiên liệu là sản phẩm lọc dầu xuất khẩu lớn nhất của Iraq. Trong điều kiện năng lực xuất khẩu qua Hormuz bị hạn chế, việc mở thêm các tuyến vận chuyển mới giúp nước này tránh tình trạng tồn kho quá lớn tại các nhà máy lọc dầu, vốn có thể ảnh hưởng đến nguồn cung các sản phẩm khác như xăng và dầu diesel.

Ngoài Syria, Iraq cũng đang vận chuyển dầu nhiên liệu bằng xe tải qua Jordan, đồng thời một lượng nhỏ dầu thô cũng đã được đưa đi theo hình thức tương tự.

Theo Bộ Dầu mỏ Iraq, tổng lượng dầu nhiên liệu được vận chuyển bằng đường bộ sang Syria và Jordan trong tháng 6 đạt khoảng 1 triệu tấn, tăng gấp đôi so với mức khoảng 500.000 tấn của tháng trước.

Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Saudi Arabia và Kuwait cũng đang đẩy mạnh các dự án đường ống nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz. UAE đã sử dụng đường ống dẫn dầu ra bờ biển phía đông để xuất khẩu một phần sản lượng, đồng thời tăng tốc xây dựng thêm hạ tầng mới. Saudi Arabia tiếp tục tận dụng tuyến đường ống đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ, còn Kuwait đang thảo luận với các nước láng giềng để mở rộng hệ thống đường ống khu vực.

Về dài hạn, Iraq cũng đang nghiên cứu xây dựng các tuyến đường ống mới và khôi phục những tuyến cũ nhằm đa dạng hóa hoạt động xuất khẩu dầu. Một trong những dự án được quan tâm là đường ống Kirkuk – Baniyas, đã ngừng hoạt động hơn hai thập kỷ. Theo Bloomberg, Đặc phái viên Mỹ tại Syria và Iraq Thomas Barrack đã tổ chức các cuộc thảo luận với quan chức hai nước cùng một số doanh nghiệp, trong đó có Chevron, về khả năng khôi phục tuyến đường ống này.

Các chuyên gia nhận định ngay cả khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trở lại bình thường, Iraq nhiều khả năng vẫn sẽ duy trì các tuyến vận chuyển thay thế nhằm đa dạng hóa hoạt động xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro địa chính trị trong tương lai.