Hướng dẫn đầu tư: Tiền Fiat là gì?

Bài viết sẽ đưa ra khái niệm về tiền tệ fiat, lược sử ngắn gọn về cách chúng ra đời và lý do tại sao nhiều người đang coi tiền điện tử như một giải pháp thay thế.

Tiền tệ fiat, hay tiền fiat, là tiền pháp định có giá trị được hỗ trợ bởi chính phủ phát hành nó và khác với loại tiền có giá trị xác định bởi một số tài sản có đặc tính vật lý, chẳng hạn như vàng.

Có một quan niệm sai lầm phổ biến là trong khi các loại tiền tệ trước đây dựa trên chế độ bản vị vàng, bạc hoặc kim loại quý khác thì tiền fiat không có "bất cứ thứ gì" xác định chúng. Song chính xác hơn là tiền fiat được hỗ trợ bởi các nguồn lực của chính phủ phát hành nó với giá trị được xác định bởi một số yếu tố, bao gồm cung và cầu kinh tế, lãi suất và cung tiền.

Nguồn ảnh: Getty Images

Lược sử hiện đại ngắn gọn về tiền tệ

Trong những thế kỷ qua, tiền được làm bằng một loại vật chất phổ biến nhất và có giá trị thỏa thuận là các kim loại như vàng, bạc, đồng đỏ và đồng thau. Ví dụ điển hình nhất là đồng bảng Anh ban đầu từng một đồng xu bạc nặng một pound Troy. Mô tả theo đúng nghĩa đen là một pound bạc bảng Anh. Giá trị của những đồng tiền này nằm ở chính đồng tiền đó.

Sau đó, các chính phủ bắt đầu phát hành tiền giấy, hoặc tờ phiếu có giá trị đổi lại một lượng tiêu chuẩn vật chất cơ sở. Đối với đồng bảng Anh từ những năm 1700, đó là vàng. Ở Hoa Kỳ, một đô la có thể đổi được thành vàng cho đến năm 1933.

Trong thế kỷ trước, các chính phủ đã rời bỏ chế độ bản vị vàng. Hầu hết các loại tiền tệ hiện nay được hỗ trợ bởi các chính phủ phát hành chúng. Một ví dụ về tiền fiat là đồng đô la. Chính phủ Hoa Kỳ chính thức chấm dứt mối quan hệ giữa vàng và đô la vào năm 1976.

Ưu điểm của tiền tệ fiat

Lý do lớn nhất khiến các quốc gia ngừng sử dụng chế độ bản vị vàng là nó hạn chế khả năng phản ứng của chính phủ đối với các sự kiện kinh tế. Ví dụ, với chế độ bản vị vàng, cung tiền được gắn với nguồn cung vàng sẵn có, trong khi nhu cầu về tiền của một quốc gia thay đổi dựa trên sự tăng trưởng của dân số và nền kinh tế của quốc gia đó.

Hãy coi Hoa Kỳ là một ví dụ. Kể từ khi đồng đô la tách khỏi vàng, dân số và nền kinh tế đã phát triển đáng kể:

Dữ liệu dân số của Hoa Kỳ theo Ycharts.

Nếu Hoa Kỳ và các quốc gia khác vẫn duy trì chế độ bản vị vàng, thì nguồn cung tiền của thế giới sẽ bị giới hạn trong số vàng sẵn có. Và mặc dù lượng vàng trên trái đất không tăng nhiều trong hàng tỷ năm, nhưng dân số, sản lượng kinh tế của nó và nhu cầu về tiền chắc chắn đã tăng lên.

Với tiền tệ fiat, cung tiền có thể dễ dàng tăng lên khi nhu cầu tăng lên, giúp ổn định sức chi tiêu của đồng tiền và ngăn ngừa giảm phát (giảm giá hàng hóa).

Trước khi bạn nói "Giá giảm là tốt", hãy nghĩ ở góc độ khác từ phía nhà sản xuất. Giá giảm có thể gây tai hại cho người sản xuất, đặc biệt nếu chúng xảy ra nhanh chóng. Điều này có thể dẫn đến những cú sốc lớn về kinh tế, buộc các công ty phải cắt giảm chi phí, sa thải công nhân hoặc thực hiện các hành động khác để tránh thua lỗ trong môi trường giảm phát. Và điều đó có thể dẫn đến hiệu ứng domino, làm tổn hại đến nhiều doanh nghiệp hơn khi họ mất khách hàng hoặc khách hàng của họ chi tiêu ít hơn, dẫn đến cắt giảm nhiều hơn và tình trạng mất việc làm.

Đây chính là ví dụ về lợi thế đầu tiên của tiền tệ fiat đó là nguồn cung tiền của nó có thể quản lý được để ngăn chặn giảm phát gây ảnh hưởng đến nền kinh tế.

Một lợi thế khác của tiền tệ fiat là nó có thể được sử dụng để hỗ trợ sự biến động trong nền kinh tế, bao gồm hỗ trợ thị trường nợ. Một ngân hàng trung ương có thể thay đổi khối lượng tài sản trên bảng cân đối kế toán của chính mình, chẳng hạn như việc Fed mua các khoản thế chấp và nợ liên bang của Hoa Kỳ.

Tăng cung tiền có vẻ giống như kiểu một ngân hàng trung ương, chẳng hạn như Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed), có thể khiến tiền xuất hiện như “từ trên trời rơi xuống”. Ở một mức độ nào đó, điều đó là đúng, nhưng đó cũng là sự đơn giản hóa quá mức. Fed không bỗng dưng tạo ra thêm nhiều tiền mới để đổi lấy một tài sản, chẳng hạn như khoản vay cho ngân hàng, trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ hoặc chứng khoán được bảo đảm bằng thế chấp. Nói cách khác, khi Fed "tạo ra" tiền mới, đó là bởi vì có nhu cầu trong thế giới thực.

Nhược điểm của tiền tệ fiat

Thực sự có hai rủi ro lớn với tiền tệ fiat: bất ổn chính trị và quản lý nguồn cung tiền kém.

Hãy nói về bất ổn chính trị. Tiền, cho dù là tiền fiat hay tiền bản vàng, chỉ đáng giá khi tất cả chúng ta đều đồng ý rằng nó đáng giá. Nền tảng của tiền fiat là sự tin tưởng rằng chính phủ phát hành nó sẽ vẫn luôn ổn định và nắm quyền để giữ cho đồng tiền này có giá trị như những gì mà tất cả mọi người đã đồng ý. Nếu không có một chính phủ đáng tin cậy, có khả năng điều hành và giải quyết vấn đề tốt, niềm tin vào đồng tiền fiat đó có thể bị xói mòn, dẫn đến lạm phát tăng cao vì mất sức mạnh chi tiêu.

Quản lý cung tiền kém (đặc biệt là tăng cung tiền) là một rủi ro mà nhiều người lo sợ đối với các loại tiền fiat. Vấn đề ngày càng đáng lo ngại nhiều hơn với các gói kích thích nền kinh tế lớn của chính phủ trong đại dịch COVID-19 vào năm 2020 và 2021. Lấy ví dụ với Hoa Kỳ, cung tiền đã tăng gần 40% từ đầu năm 2020 đến tháng 12 năm 2021:

Dữ liệu cung tiền M2 của Mỹ theo Ycharts.

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế và dân số Hoa Kỳ không đạt đến con số tương ứng 38% trong khoảng thời gian hai năm đó. Phần lớn số tiền mới được phát hành đó là khoản nợ (trái phiếu) mà chính phủ Hoa Kỳ phát hành để trả cho gói kích thích kinh tế.  Mức tăng cung tiền tương tự cũng xảy ra ở các nền kinh tế khác trên thế giới.

Rủi ro ở đây là lượng cung tiền tăng mạnh có thể dẫn đến siêu lạm phát.

Tiền điện tử và tiền fiat

Nỗi lo về lạm phát và sự kiểm soát của chính phủ đối với tiền tệ và chính sách kinh tế đã khiến nhiều người cân nhắc đến tiền điện tử. Là một tài sản kỹ thuật số phi tập trung, tiền điện tử rất hấp dẫn đối với những ai nghi ngờ chính phủ đang thao túng tiền. Chúng cũng ngày càng trở nên hữu ích như một phương tiện lưu trữ giá trị số có tính di động. Và, như chúng ta đã thấy trong vài năm qua, nhiều đồng đã đạt được giá trị to lớn và chúng có thể bảo vệ sự giàu có của bạn khỏi lạm phát.

Tiền điện tử trên các mạng blockchain mạnh nhất, an toàn nhất và có khả năng nhất có thể ngày càng tăng giá dựa trên sự cải tiến về tính năng sử dụng diễn ra trên blockchain.

Tiền fiat thực sự cũng có thể trở thành tiền điện tử trong tương lai. Nhiều chính phủ đã bắt đầu nghiên cứu tiền kỹ thuật số. Vào một thời điểm nhất định, một loại tiền điện tử do chính phủ xây dựng và hỗ trợ chắc chắn sẽ xuất hiện. Chính phủ El Salvador đã thông qua Bitcoin (CRYPTO: BTC) đồng tiền lưu hành hợp pháp vào năm 2021.

Ngày nay, còn có các loại tiền điện tử được gắn với giá trị của tiền fiat, được gọi là stablecoin. Stablecoin lớn nhất hiện nay là Tether (CRYPTO: USDT) "gắn chặt" với đô la Mỹ.

Hoàng Dương - Theo fool.com