Tương Lai Nào Cho Thị Trường Dầu Năm 2020?

Ngay trước khi ngày giao dịch đầu tiên của năm 2020 trên thị trường dầu mỏ diễn ra, Donald Trump đã đem đến hi vọng mới cho thị trường.

Ngài tổng thống Mỹ tuyên bố vào đêm giao thừa rằng thỏa thuận thương mại sơ bộ giữa Washington và Bắc Kinh – tâm điểm chú ý của dư luận toàn cầu trong năm 2019 – sẽ được ký kết trong hai tuần tới. “Tôi sẽ ký Thỏa thuận Thương mại Giai đoạn Một rất lớn và toàn diện với Trung Quốc vào ngày 15/1” là nội dung được ông đăng tải trên tài khoản Twitter của mình.

“Lễ (ký kết) sẽ diễn ra tại Nhà Trắng. Đại diện cấp cao của Trung Quốc sẽ có mặt. Sau đó tôi sẽ tới Bắc Kinh – nơi khởi động các cuộc hội đàm về Giai đoạn Hai!” – Ông tiếp tục viết, không quên kết thúc bằng dấu chấm than như thường lệ.

Tweet trước thềm năm mới của Trump không đẩy giá dầu tăng cao

Nhẽ ra, tin tức về thỏa thuận thương mại phải khiến những kẻ tin vào triển vọng giá dầu thô tăng cao sung sướng đến mụ mị và giá dầu thô tăng cao chóng mặt.

Oil Weekly TTM

Song vào ngày giao dịch cuối cùng của năm 2019, giá dầu West Texas Intermediate (WTI) – chuẩn mực dầu thô tại Mỹ - lại giảm 62 cent, tức 1%, xuống còn 61,06 USD/thùng. Giá dầu Brent – chuẩn mực dầu thô toàn cầu, giảm 67 cent, tức 1%, xuống còn 66,65 USD/thùng.

Song giá dầu thô vẫn tăng đáng kể khi xét theo tháng, quý và năm

Dẫu vậy, WTI vẫn tăng 11% trong tháng 12, biên độ tăng trong tháng lớn nhất kể từ tháng 1.

Brent Weekly TTM

Giá dầu Brent tăng 7% trong tháng 12, biên độ tăng trong tháng lớn nhất kể từ tháng 4. Xét trong cả năm, WTI tăng 34% trong khi Brent tăng 24% - mức tăng trưởng trong năm cao nhất kể từ 2016.

Vậy tại sao những nhà đầu tư tin vào triển vọng giá dầu tăng và những thuật toán phân tích tít báo của họ lại làm lơ tweet của Trump? Chẳng phải đó là tin tức mà thị trường đã chờ đợi trong suốt năm vừa qua hay sao? Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã nhiều lần kìm hãm giá dầu, thậm chí từng xảy ra hiện tượng bán tháo bất chấp căng thẳng địa chính trị và thiếu hụt nguồn cung.

Trung Quốc là quốc gia mua vào dầu thô lớn nhất thế giới và từng là nhà nhập khẩu dầu thô hàng đầu của Mỹ cho tới trước thời điểm cuộc chiến thương mại giữa hai nước này nổ ra mà khởi đầu là những màn trả đũa thuế quan vào giữa năm 2018. Theo lẽ thường, sau khi tin tức về thỏa thuận sơ bộ được công bố, chẳng phải giá dầu thô nên chốt phiên giao dịch ngày 31/12trong sắc xanh như một kết thúc chuẩn mực cho đà tăng trưởng trong năm 2019 sao?

Đúng, và sai.

Thỏa thuận thương mại rùm beng song thiếu cơ sở thực tế

Giữa những rùm beng xung quanh thỏa thuận sơ bộ, cần phải nhớ rằng thỏa thuận này đã được thai nghén từ lâu. Trên thực tế, giá dầu tăng mạnh trong suốt Q4, sau khi Trump úp mở vào đầu tháng 10 vê việc Washington và Bắc Kinh sẽ đạt được thỏa thuận thương mại.

Đà tăng trưởng vào cuối năm của Phố Wall được thổi bùng lên nhờ hứa hẹn về một thỏa thuận thương mại mà Trump và các cộng sự - gồm Cố vấn Kinh tế của Nhà Trắng Larry Kudrow, Đại diện Thương mại Robert Lighthizer, Bộ trưởng Ngâ khố Steve Mnuchin và Bộ trưởng Thương mại Wilbur Ross – dựng lên bằng những cập nhật liên tục nghe thì có vẻ đao to búa lớn song lại chẳng dựa trên bất cứ cơ sở thực tế nào. 

Giá dầu tăng 13% trong Q4. Đây là mức tăng quá lớn dựa trên một thỏa thuận thương mại mà thị trường chưa hiểu hết, trừ lời cam kết của Trump rằng đó là một thỏa thuận “rất lớn và toàn diện” – những tính từ mà ngài tổng thống ưa dùng.

Nói như vậy không có nghĩa là đà tăng của giá dầu sẽ không tiếp diễn trong hai tuần trước thềm lễ ký kết thỏa thuận.

Giá dầu có thể tiếp tục tăng trong bối cảnh thị trường lạc quan về thỏa thuận thương mại

Giá dầu hoàn toàn có thể tiếp tục tăng cao khi giờ đây, tuyên bố của Trump đã giúp thị trường có cái nhìn rõ ràng hơn về triển vọng kinh tế Trung Quốc cũng như nhu cầu dầu thô.

 Dữ liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố trong tuần trước cho thấy tỉ lệ sinh lời của các công ty công nghiệp nước này tăng lên đáng kể trong tháng 11, với lợi nhuận tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây là một cú lội ngược dòng ngoạn mục so với mức giảm 9,9% được ghi nhận trong tháng 10.

Thành tích ấn tượng này diễn ra sau khi có sự cải thiện trong chỉ số sản xuất công nghiệp và doanh số bán lẻ của Trung Quốc trong tháng 11, dấu hiệu của đà phục hồi kinh tế trên diện rộng. Đặc biệt, những con số đáng chú ý này được đưa ra trước khi tin tức về thỏa thuận thương mại giai đoạn một giữa nước này và Mỹ được công bố.

Các nhà máy hóa dầu Trung Quốc cũng sản xuất với năng suất kỷ lục  trong phần lớn năm 2019 với đóng góp không nhỏ từ các nhà máy tư nhân, thường gọi là “teapot”. Theo tin từ Bloomberg công bố vào tháng 3, năng suất của ngành hóa dầu Trung Quốc sẽ tăng gần 900.000 thùng/ngày và tiếp tục thúc đẩy cầu gia tăng.

Mặt trái của đà tăng trưởng trong ngành hóa dầu Trung Quốc

Song chính Trung Quốc đang đe dọa đà tăng trưởng của giá dầu thô.

Theo Reuters, hạn ngạch xuất khẩu các sản phẩm dầu của Trung Quốc trong năm nay tăng 53% so với năm 2019, đạt 28 triệu tấn. Tình trạng dư thừa cung sản phẩm dầu ở các thị trường châu Á sẽ ngày càng trầm trọng và ảnh hưởng không nhỏ tới lợi nhuận của các nhà máy hóa dầu. Hạn ngạch có thể chính là điều sẽ gây tổn thương sâu sắc cho những người đầu cơ giá lên đối với dầu.

Đà tăng của giá dầu năm 2019 chủ yếu được hỗ trợ bởi quyết định cắt giảm sản lượng của OPEC. Kể từ tháng 1, liên minh OPEC+ (sự kết hợp giữa OPEC mà dẫn đầu là Ả Rập Xê Út và Nga) tuyên bố cắt giảm 1,2 triệu thùng dầu trong sản lượng hàng ngày. Vào tháng 12, khi thời hạn của quyết định này chuẩn bị kết thúc, OPEC+ tuyên bố tăng mức cắt giảm lên 2,1 triệu thùng/ngày kể từ năm 2020.

Một số trader lão luyện trong thị trường hàng hóa dầu cho rằng, bất chấp kế hoạch cắt giảm sản lượng sâu hơn nữa, OPEC+ có thể sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì đà tăng trưởng giá dầu trong năm 2020 khi mà sản lượng dầu đá phiến của Mỹ có thể sẽ tăng trờ lại. Trong khi sản lượng dầu thô của Mỹ đạt kỷ lục 12,9 triệu thùng/ngày trong năm 2019, sản lượng dầu đá phiến – tức một nửa tỉ trọng sản lượng dầu của Mỹ - dường như bị kìm hãm trong năm 2019. Các công ty sản xuất dầu thô của Mỹ đã cắt giảm số lượng dàn khoan dầu đang hoạt động tại nước này từ 885 trong năm 2018 xuống còn 677 trong năm 2019 – tương đương với 24%.

Không đánh giá thấp sự gia tăng sản lượng dầu đá phiến của Hoa Kỳ

John Kilduff, nhà sang lập quỹ đầu cơ vào ngành năng lượng Again Capital có trụ sở tại New York phát biểu: “Lý do chính dẫn đến việc cắt giảm 24% số lượng dàn khoan dầu đang hoạt động tại Mỹ chính là sự bất trắc trong giá cả xuyên suốt giai đoạn giữa năm”. WTI dao động trong khoảng 50-55 USD trong gần như toàn bộ mùa hè, tác động không nhỏ đến thị trường dầu trên diện rộng.

Kilduff cho biết, trong bối cảnh quyết định cắt giảm sản lượng của OPEC chỉ có hiệu lực từ đầu tháng 12, các công ty khoan dầu Mỹ sẽ phải mất một thời gian để gia tăng sản lượng.

Ông nói thêm: “Khi giá dầu vẫn đang tiến triển như thường thấy, dám cá rằng thách thức đối với sản xuất dầu vẫn còn ở phía trước […] WTI gần 60 USD, nó rất có lợi cho hoạt động sản xuất dầu đá phiến Hoa Kỳ”

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) có trụ sở tại Paris, nguồn cung dầu ngoài OPEC, mà dẫn đần là dầu đá phiến của Mỹ, được dự báo sẽ tăng thêm 2,1 triệu thùng/ngày trong năm 2020.

Cầu về dầu trên toàn cầu có thể ít hơn 900.000 thùng/ngày so với cung

Theo IEA, nhu cầu về dầu trên toàn cầu ước tính sẽ tăng 1,2 triệu thùng/ngày trong năm tới, ít hơn 900.000 thùng/ngày so với cung từ các nhà sản xuất OPEC và ngoài OPEC - nhờ đó sẽ giúp bù đắp đáng kể cho việc cắt giảm sản lượng của OPEC+.

Theo một báo cáo gần đây của Viện Tài chính Quốc tế (IIF)- một viện chính sách tại Washington D.C., “Thị trường dầu tiếp tục chứng kiến sự gia tăng sản lượng dầu thô mạnh mẽ từ Mỹ, Canada và Brazil – có thể dẫn tới dư thừa cung trong năm 2020”.

Báo cáo này – chấp bút bởi một đội ngũ do Garbis Iradian, nhà kinh tế học hàng đầu phụ trách khu vực Trung Đông và Bắc Phi tại IIF, dẫn dắt – dự báo sản lượng dầu thế giới trong năm 2020 sẽ tăng thêm 1,9 triệu thùng/ngày so với năm 2019. Hơn một nửa số đó tới từ Mỹ. Con số này tương đương với tốc độ tăng chỉ 2%, song với một thị trường đòi hỏi sự cân bằng cung-cầu lớn như dầu, thì bất cứ thay đổi tưởng chừng nhỏ trong cung hoặc cầu đều có thể ảnh hưởng rất lớn tới giá cả.

Căng thẳng thế giới có thể có lợi cho thị trường con bò tót

Song những nhà đầu tư tin vào triển vọng tăng giá dầu vẫn còn một tia hy vọng: căng thẳng địa chính trị.

Quân đội Mỹ đã phát động một số cuộc không kích nhắm vào lực lượng vũ trang Kataib Hezbollah do Iran chống lưng vào cuối tuần qua. Phẫn nộ trước động thái này của Mỹ, những người biểu tình tràn vào Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad vào thứ Tư vừa qua và chỉ thoái lui sau khi Mỹ bổ sung lực lượng.

Theo Phil Flynn, chuyên gia phân tích tại Price Futures có trụ sở tại Chicago: “Những nhân tố rủi ro địa chính trị… có thể sẽ thúc đẩy giá dầu”.

Thu Trang - Theo investing