Báo cáo lạm phát “phủ bóng” thông điệp tranh cử của ông Biden

Tổng thống Joe Biden đang gặp khó khăn trong việc thuyết phục người Mỹ rằng nền kinh tế đang phồn thịnh. Và những vấn đề ông phải đối mặt đang ngày càng trở nên tồi tệ hơn.

Theo dữ liệu công bố ngày 10 tháng 4, Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng (CPI) của Hoa Kỳ đã tăng 3,5% trong tháng 3, cao hơn mức dự báo 3,4% của các chuyên gia kinh tế. Lạm phát lõi, loại bỏ chi phí năng lượng và thực phẩm dễ biến động, cũng vượt quá dự báo. Những dữ liệu kinh tế mới nhất này buộc tổng thống Joe Biden phải thừa nhận rằng “vẫn còn nhiều việc phải làm” để kéo giảm lạm phát, và điều này có thể ảnh hưởng đến triển vọng tái tranh cử của vị tổng thống đương nhiệm.

Với việc nền kinh tế Mỹ đang nóng lên và lạm phát ngày càng dai dẳng, ông Biden khó có thể thuyết phục cử tri với thông điệp tranh cử rằng tốc độ tăng giá hàng hóa, dịch vụ đã chậm lại đáng kể kể từ năm 2022. Đảng Cộng hòa đã nhanh chóng chộp lấy những con số mới nhất này để công kích các chính sách kinh tế của ông Biden.

Sau báo cáo lạm phát vừa được công bố, thị trường đã đẩy lùi dự báo về thời điểm cắt giảm lãi suất sang tháng 11. Vào đầu tháng 1, các nhà giao dịch hợp đồng tương lai dự kiến sẽ có ít nhất 6 lần cắt giảm lãi suất vào năm 2024. Giờ đây, số lần cắt giảm lãi suất được dự báo sẽ chỉ còn từ một tới hai lần, với mức cắt giảm một phần tư điểm mỗi lần. Lãi suất thấp hơn sẽ giúp giảm bớt gánh nặng từ chi phí đi vay của nhiều hộ gia đình.

Mặc dù thị trường lao động tăng trưởng mạnh mẽ trong suốt nhiệm kỳ của ông Biden, nhưng song hành cùng nó lại là bóng ma lạm phát. Chỉ số giá tiêu dùng tích lũy đã tăng 18,9% kể từ tháng 1 năm 2021, khiến sức khỏe của nền kinh tế trở thành một trong những điểm yếu chính trị lớn nhất của ông Biden.

Tuy nhiên, theo chiến lược gia đảng Dân chủ Mike Lux, trong khi lạm phát sẽ tiếp tục là một vấn đề lớn trong suốt chiến dịch tranh cử năm 2024, thì có vẻ như các cử tri đang bắt đầu đổ lỗi lên các tập đoàn lớn, thay vì đổ lỗi cho ông Biden.

“Tôi nghĩ rằng những người phụ trách chiến dịch tranh cử của ông Biden và các đảng viên Đảng Dân chủ khác có thể tập trung vào chủ đề này và kể một câu chuyện thuyết phục,” ông Lux cho biết.

Bóng ma giá xăng dầu tăng cao cũng đang rình rập. Giá một gallon xăng đã tăng 1,7% trong tháng 3 lên 3,62 USD, góp phần đáng kể vào mức tăng của dữ liệu CPI tổng thể.

Dưới thời ông Biden, giá nhiên liệu nhìn chung cao hơn so với thời kỳ cựu tổng thống Donald Trump nắm quyền ở Nhà Trắng. Và với tình hình bất ổn ở Trung Đông hiện nay, giá nhiên liệu rất có thể sẽ tiếp tục tăng lên.

Chỉ tập trung vào giá cả

Bên cạnh dữ liệu lạm phát mới nhất, dữ liệu việc làm được công bố tuần trước cho thấy nền kinh tế Mỹ đã tạo thêm khoảng 300.000 việc làm trong tháng trước, cao hơn nhiều so với mức dự kiến là 200.000 việc làm. Các báo cáo vĩ mô này đang góp phần củng cố dự đoán rằng, với một nền kinh tế mạnh mẽ như vậy, Cục Dự trữ Liên bang (FED) thậm chí có thể không tiến hành bất cứ đợt cắt giảm lãi suất nào trong năm 2024, Matt Colyar, nhà kinh tế tại Moody's Analytics cho biết.

“Lạm phát đang giảm nhưng với tốc độ chậm hơn mức chúng ta kỳ vọng,” ông Colyar cho biết, đồng thời nói thêm rằng tình hình này đang khiến “công việc vốn khó khăn của chủ tịch FED Jerome Powell càng trở nên khó khăn hơn nhiều khi cuộc tổng tuyển cử diễn ra vào tháng 11”.

Trong khi đó, Bernard Yaros, nhà kinh tế trưởng tại Oxford Economics nhận định, dù tiền lương đang tăng nhanh hơn lạm phát trong một năm nay, nhưng điều mọi người đang nhìn vào lại là giá cả. “Vật giá hiện cao hơn 20% so với thời điểm ông Joe Biden nhậm chức tổng thống vào tháng 1 năm 2020, và sự chú ý tới giá cả đang làm tổn hại tới tâm trạng người dân cũng như hình ảnh của ông Biden,” ông Yaros cho biết.

Bất chấp dữ liệu lạm phát mới nhất cho thấy mọi người vẫn đang tiêu dùng ở mức lành mạnh, đa phần người Mỹ hiện nay vẫn cảm thấy mình nghèo hơn vì giá cả tăng lên cao hơn.

“Mọi người chỉ nhìn vào giá cả chứ không nhìn vào việc tiền lương của họ cũng tăng lên,” ông Yaros nói. “Họ chỉ tập trung vào giá cả”.

Nguyên nhân dẫn tới điều này là do “lạm phát tích lũy và không ngừng tăng lên,” Dan North, nhà kinh tế học cấp cao tại Allianz Trade cho biết, đồng thời lấy ví dụ, trong khi tiền lương hiện cao hơn khoảng 15% so với thời điểm tháng 1 năm 2021, thì giá thực phẩm đã tăng 21%, giá nhà tăng 31% và giá xăng dầu tăng tới 41% so với cùng kỳ.

Hôm 9 tháng 4, Liên đoàn Doanh nghiệp Độc lập Quốc gia (NFIB) cho biết Chỉ số Lạc quan của Doanh nghiệp Nhỏ đã giảm 0,9 điểm xuống 88,5 vào tháng trước, mức thấp nhất kể từ tháng 12 năm 2012. Đây là tháng thứ 27 liên tiếp chỉ số này nằm dưới mức trung bình 50 năm là 98.

Khoảng 25% chủ doanh nghiệp nhỏ cho biết lạm phát là mối lo ngại lớn nhất của họ, tăng 2 điểm phần trăm so với tháng Hai. Tỷ lệ doanh nghiệp tăng giá sản phẩm, dịch vụ đã tăng 7 điểm phần trăm.

“Mọi người chỉ nhớ trước đây họ phải trả 40 USD cho bữa tối tại nhà hàng yêu thích và bây giờ họ phải trả  62 USD. Nhưng họ sẽ không nhớ những lần họ được tăng lương trong quá trình làm việc,” ông Colyar nói.

Tất cả những điều này chắc chắn sẽ tác động tới cuộc bầu cử và là yếu tố quan trọng quyết định ứng cử viên nào – ông Biden hay đối thủ Donald Trump – sẽ giành được phiếu bầu.

Đỗ Hiền-Theo ft, aljazeera