Các công ty fintech lẫy lừng một thời đã “bay” nửa nghìn tỷ USD

Vốn hóa thị trường của các công ty công nghệ tài chính đắt giá một thời đã bốc hơi gần nửa nghìn tỷ USD. Trước đó trong thời kỳ đại dịch, đây là những doanh nghiệp hưởng lợi nhờ bùng nổ trào lưu phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Theo dữ liệu của CB Insights, hơn 30 công ty công nghệ tài chính (fintech) đã được niêm yết tại Mỹ kể từ đầu năm 2020 khi giới đầu tư đổ xô dòng vốn vào các công ty mà họ tin rằng có thể hưởng lợi từ tiến trình chuyển dịch lâu dài sang các nền tảng số hóa dưới sức ép từ đại dịch.

Tuy nhiên, những trở lực đáng lo ngại như vấn đề tăng lãi suất, hoạt động không có lãi và các mô hình kinh doanh chưa được chứng nghiệm khi nền kinh tế rơi vào nguy cơ suy thoái đã khiến những doanh nghiệp dạng này bị bán đổ bán tháo trong năm nay.

Theo phân tích của Financial Times, cổ phiếu của các công ty fintech được niêm yết gần đây đã giảm trung bình hơn 50% kể từ đầu năm trong khi chỉ số công nghệ Nasdaq Composite chỉ giảm 29%. Tổng vốn hóa thị trường của nhóm này đã bốc hơi 156 tỷ USD vào năm 2022. Nếu tính từ mức cao nhất mọi thời đại của mỗi cổ phiếu thì giá trị bị mất đi là khoảng 460 tỷ USD.

Thông tin cập nhật tình hình tài chính quý thứ hai từ công ty cho vay trực tuyến Upstart vào tuần trước đã thể hiện rõ những thách thức mà nhiều doanh nghiệp fintech phải đối mặt. Upstart chuyên sử dụng trí thông minh nhân tạo để đưa ra các quyết định cho vay tiêu dùng. Công ty này đã viện cớ rằng do “nền kinh tế hỗn loạn” nên điều đó đã làm chậm tốc độ tăng trưởng doanh thu và dẫn đến thua lỗ.

Tình hình hiện tại càng có vẻ tệ hơn khi so sánh với kết quả tài chính cao ngất trong cùng quý năm ngoái. Trái ngược lại, các đợt phong tỏa hàng loạt vào năm 2020 đã giúp thúc đẩy Upstart tăng trưởng doanh thu hàng năm hơn 1.000%.

Áp lực đó cũng ảnh hưởng đến các công ty lâu đời như PayPal và Block (trước đây gọi là Square), làm bốc hơi gần 300 tỷ USD vốn hóa thị trường trong năm nay.

Làn sóng sụt giảm giá trị vốn hóa thị trường ở các công ty đại chúng cũng đã lan sang các công ty tư nhân. Định giá của Klarna đã giảm từ 46 tỷ USD xuống dưới 7 tỷ USD trong một vòng gọi vốn tư nhân vào đầu tháng này và Thời báo Phố Wall (Wall Street Journal) đưa tin trong tuần này rằng Stripe đã cắt giảm mức định giá nội bộ hơn một phần tư. Các công ty công nghệ tài chính, và đặc biệt là các công ty thanh toán kỹ thuật số, là “nhóm đầu tiên trong khối công nghệ được hưởng lợi khủng từ dịch Covid, bởi vì mọi người đều mắc kẹt ở nhà và phải mua hàng trực tuyến,” nhà phân tích Dan Dolev tại Mizuho ​​cho biết. “Bây giờ họ cũng đang bị điều chỉnh quá đà theo xu hướng giảm, mất giá sâu hơn cả các nhóm ngành khác.”

Ông Dolev dự kiến nhiều công ty ​​sẽ phục hồi trong nửa cuối năm khi phép tính so sánh trên cơ sở hàng năm trở nên “dễ thở” hơn.

Một số công ty cũng phải đối mặt với áp lực khác từ các cơ quan quản lý. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đang xem xét các mối xung đột lợi ích từ nguồn tiền “thanh toán cho dòng lệnh”. Đây cũng chính là nguồn doanh thu chủ yếu của sàn môi giới trực tuyến Robinhood và chủ tịch SEC Gary Gensler đã kêu gọi giám sát thị trường tiền điện tử sâu sát hơn. Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng cũng tiến hành một cuộc điều tra đối với các công ty kiểu “mua ngay, trả sau” vào tháng 12 năm ngoái.

Kết quả kinh doanh từ các công ty dịch vụ tài chính truyền thống cũng bị ảnh hưởng. Vào hôm thứ Sáu tuần trước, Wells Fargo lý giải cho việc bút toán giảm 576 triệu USD trong danh mục đầu tư là vì trượt kỳ vọng doanh thu của giới phân tích. Theo CB Insights, Wells Fargo Strategic Capital là một trong những tổ chức đầu tư lớn nhất vào lĩnh vực công nghệ tài chính trong năm ngoái.

Bất chấp hàng loạt thách thức, nhiều nhà đầu tư vẫn đang ủng hộ cho lĩnh vực này. Quỹ đầu tư ARK Fintech Innovation của Cathie Wood, một trong những quỹ đầu tư phổ biến nhất ở mảng fintech, đã giảm 62% trong năm nay, nhưng dòng vốn chảy ra lại chưa tới 90 triệu USD, thấp hơn dòng vốn vào 2,7 tỷ USD trong hai năm trước. Sau đà giảm mạnh vào đầu năm, các nhà đầu tư tại đây đã kiếm thêm được 31 triệu USD kể từ đầu tháng 6.

Giám đốc nghiên cứu Pedro Palandrani tại Global X kiêm nhà điều hành một quỹ ETF fintech khác, cho biết: “Có khả năng trong quãng thời gian còn lại của năm 2022, một số công ty trong phân khúc này sẽ phải đối mặt với áp lực, việc lãi suất tăng sẽ gây khó cho các công ty cho vay và đặc biệt là các công ty dạng mua ngay trả sau.”

Tuy nhiên, ông nói thêm rằng “bất chấp rủi ro tăng cao trên thị trường, tính từ đầu năm đến thời điểm hiện tại, chúng tôi chỉ giảm khoảng 40 triệu USD trong dòng vốn ra. Điều đó thực sự cho thấy các nhà đầu tư vẫn đặt niềm tin rất nhiều vào lĩnh vực này trong dài hạn.”

Đăng Khoa - Theo ft.