Cổ Phiếu Có Vốn Nhà Nước Mỹ Đối Mặt Rủi Ro Pháp Lý Và Giám Sát Trước Bầu Cử Giữa Kỳ

Chiến lược mua cổ phần tại các doanh nghiệp niêm yết của Chính phủ Mỹ đã hỗ trợ giá nhiều cổ phiếu, trong đó có Intel. Tuy nhiên, các vụ kiện và khả năng thay đổi cán cân quyền lực tại Quốc hội đang tạo thêm bất ổn.

Chiến lược của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm nắm cổ phần tại các công ty niêm yết Mỹ đã thúc đẩy đà tăng của một số cổ phiếu trong năm qua. Tuy nhiên, cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, trong khi các cuộc thăm dò cho thấy Đảng Dân chủ có khả năng giành đa số tại ít nhất một viện của Quốc hội, làm gia tăng nguy cơ các khoản đầu tư này bị giám sát tại Washington và trước tòa án.

Cổ phiếu Intel Corp. đã tăng hơn 300% trong một năm kể từ khi xuất hiện thông tin ban đầu rằng chính quyền Trump đàm phán để nắm cổ phần tại nhà sản xuất chip này. MP Materials Corp. tăng 87% kể từ tháng 7 năm ngoái, thời điểm Bộ Quốc phòng Mỹ đầu tư vốn 400 triệu USD vào doanh nghiệp khoáng sản đất hiếm. Trilogy Metals Inc. tăng 73% từ tháng 10, sau khi Chính phủ Mỹ đồng ý nắm 10% cổ phần tại công ty thăm dò khoáng sản Canada trong một thỏa thuận gồm việc phê duyệt dự án đường bộ ở Alaska.

Đà tăng của các cổ phiếu này phần lớn diễn ra trong thời gian ngắn. Cổ phiếu Trilogy Metals niêm yết tại Mỹ đã tăng từ 2,09 USD lên mức đỉnh 10,60 USD chỉ vài ngày sau khi thỏa thuận được công bố, trước khi giảm về 3,62 USD. MP Materials từng tăng hơn 150% trong 5 tuần sau khi chính phủ nắm cổ phần, nhưng hiện giảm gần 27% so với một năm trước.

Intel còn được hưởng lợi từ làn sóng tăng giá của cổ phiếu chip, trong bối cảnh chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo làm gia tăng nhu cầu chất bán dẫn. Cổ phiếu này tăng đều cùng với kết quả kinh doanh cải thiện và đạt đỉnh vào tháng 6, sau khi ông Trump nói Apple Inc. sẽ hợp tác với Intel để thiết kế và sản xuất chip tại Mỹ. Kể từ đó, Intel giảm 37%, là diễn biến kém thứ năm trong chỉ số S&P 500 trong cùng giai đoạn.

Một cổ đông của Intel đã khởi kiện hội đồng quản trị công ty, Bộ Thương mại Mỹ và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, yêu cầu hủy bỏ vị thế sở hữu của chính phủ. Đơn kiện cho rằng Đạo luật Chips không trao thẩm quyền cho chính phủ yêu cầu một vị thế vốn chủ sở hữu để đổi lấy khoản tài trợ, đồng thời cáo buộc thỏa thuận vi phạm nghĩa vụ ủy thác của hội đồng quản trị. Ông Lutnick, Giám đốc điều hành Intel Lip-Bu Tan và các thành viên khác trong hội đồng quản trị đã đề nghị tòa án bác đơn kiện.

Nếu tòa án kết luận Đạo luật Chips không cho phép Bộ Thương mại thực hiện thỏa thuận với Intel, các khoản đầu tư vốn khác theo đạo luật này cũng có thể bị đặt dấu hỏi. Bộ Thương mại đã sử dụng nguồn vốn từ đạo luật để đầu tư vào một số doanh nghiệp khác, gồm International Business Machines Corp. và GlobalFoundries Inc.

Yếu tố chính trị cũng có thể gia tăng áp lực lên các công ty nhận vốn từ chính phủ. Nếu Đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện hoặc Hạ viện, các ủy ban của Quốc hội có thể tổ chức điều trần và triệu tập nhân chứng. Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren, người có thể giữ chức Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện nếu đảng này giành quyền kiểm soát Thượng viện, đã gửi thư chất vấn ông Lutnick về khoản đầu tư vào Intel.

Intel, Trilogy Metals và USA Rare Earth Inc., một doanh nghiệp khác nhận đầu tư, từ chối bình luận. Trilogy Metals cho biết đang trong quá trình hoàn tất thỏa thuận với Chính phủ Mỹ. Bộ Thương mại cùng các doanh nghiệp khác được đề cập không phản hồi đề nghị bình luận.

Việc Chính phủ Mỹ nắm cổ phần tại doanh nghiệp tư nhân khác với các gói giải cứu trước đây. Trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, General Motors Co. buộc phải nộp đơn phá sản và Bộ Tài chính Mỹ đã nắm khoảng 60% cổ phần của hãng xe này vào năm 2009 để hỗ trợ tái cấu trúc theo Chương 11. Đến năm 2013, Chính phủ Mỹ đã bán toàn bộ số cổ phần tại General Motors.