Cổ phiếu Tesla: những thách thức chỉ mới bắt đầu

• Tesla đã báo cáo kết quả Q1 yếu kém.
• Biên lợi nhuận, lợi nhuận và dòng tiền đang đi sai hướng.
• Q2 có thể tồi tệ hơn do công ty giảm giá bán nhiều hơn nữa.
• Định giá cổ phiếu vẫn đắt đỏ.

Tesla (TSLA) đã báo cáo những kết quả hàng quý hầu hết được coi là tiêu cực. Biên lợi nhuận và thu nhập của hãng xe điện (EV) đã giảm đáng kể trong khi khả năng tạo dòng tiền tự do cũng yếu do hàng tồn kho chất đống.

Nhưng mọi thứ có thể trở nên tồi tệ hơn trong những quý tới khi giá xe của Tesla tiếp tục bị cắt giảm, khiến cho biên lợi nhuận có thể sẽ còn yếu hơn nữa trong Q2 và có thể xa hơn nữa. Đồng thời, cổ phiếu cũng đang giao dịch ở mức định giá khá cao. Vì vậy, sẽ không có gì ngạc nhiên nếu cổ phiếu chịu áp lực trong tương lai ngắn hạn.

Chuyện gì đã xảy ra?

Tesla đã báo cáo kết quả hàng quý không đạt kỳ vọng như chúng ta có thể thấy trong những con số được Seeking Alpha ghi nhận sau đây:

• EPS không tính theo GAAP trong Q1 chỉ đạt 0,85 USD, bằng với kỳ vọng
• Doanh thu đạt 23,3 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng thấp hơn kỳ vọng 60 triệu USD.

Thu nhập trên một cổ phiếu không tính theo GAAP, hay còn gọi là thu nhập trên một cổ phiếu sau điều chỉnh, đã đạt bằng kỳ vọng. Tuy nhiên, doanh thu lại không đạt được ước tính đồng thuận của các nhà phân tích. So với các kết quả trong quá khứ, khi Tesla thường xuyên đánh bại các ước tính, đó là một kết quả khá tệ. Cổ phiếu đã giảm 6% trong giao dịch ngoài giờ sau báo cáo. Trước đó, cổ phiếu cũng đã giá giảm trong phiên giao dịch chính thức. Nhưng khi chúng ta đi sâu vào chi tiết, có thể mọi thứ thậm chí còn tồi tệ hơn.

Nhiều thứ đang đi sai hướng

Tesla là một trong những công ty ô tô đắt giá nhất tính theo các chỉ số định giá truyền thống như giá trên thu nhập, giá trên doanh thu hoặc giá trên giá trị sổ sách. Trong quá khứ, điều này đã được lý giải bằng hiệu suất mạnh mẽ của Tesla trong tăng trưởng doanh thu, mở rộng biên lợi nhuận, tăng trưởng dòng tiền tự do và bùng nổ lợi nhuận. Người ta có thể lập luận rằng ngay cả những sự thật đó cũng không chứng minh được hệ số giá trên thu nhập 50 lần. Tuy nhiên, những lợi thế này chắc chắn đảm bảo cho Tesla mức định giá cao hơn so với các công ty ô tô truyền thống như Ford (F), General Motors (GM) hoặc Volkswagen (VWAGY), thường giao dịch ở mức giá cao gấp 5 đến 10 lần lãi ròng.

Trong thời kỳ đại dịch, khi người tiêu dùng rủng rỉnh tiền mặt và lãi suất cực thấp khiến việc tài trợ cho một chiếc xe trở nên dễ dàng, Tesla đã chứng kiến tăng trưởng bùng nổ và được hưởng lợi từ việc tăng giá bán giúp mở rộng biên lợi nhuận. Nhưng từ những gì chúng ta đã thấy trong quá khứ gần đây và đặc biệt là trong báo cáo thu nhập vừa được công bố, có vẻ như thời kỳ hoàng kim đã kết thúc đối với Tesla: Nhiều số liệu hiện đang đi sai hướng.

Tesla đã tạo ra mức tăng trưởng số lượng giao hàng 36% so với cùng kỳ năm ngoái, khi công ty giao được 423.000 xe. Mặc dù chỉ riêng mức tăng trưởng 36% đã thấp hơn đáng kể so với mục tiêu dài hạn của công ty là tăng trưởng trung bình 50% mỗi năm, đó không phải là con số tồi tệ nhất trong quý đầu tiên. Thay vào đó, hiệu suất của Tesla trông tệ hơn dựa trên nhiều số liệu khác.

Công ty đã tăng doanh thu 24% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng giao hàng. Lý do cho điều đó là Tesla đã giảm giá bán trung bình đáng kể trong giai đoạn này, nhiều hơn những gì cộng đồng phân tích đã dự báo. 24% là tốc độ tăng trưởng doanh thu của toàn công ty, bao gồm cả các mảng kinh doanh không phải ô tô của Tesla (ví dụ như năng lượng). Các mảng kinh doanh ngoài ô tô vẫn chưa có lãi. Tuy nhiên, phe chủ mua vẫn nhận thấy rất nhiều giá trị ở các mảng kinh doanh này do tốc độ tăng trưởng tương đối cao của chúng. Và đúng là tăng trưởng trong các mảng kinh doanh ngoài ô tô cao hơn nhiều so với mảng kinh doanh ô tô. Doanh thu từ mảng sản xuất và lưu trữ năng lượng đã tăng 148% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi doanh thu từ mảng dịch vụ tăng 44%. Với hai đơn vị này tăng trưởng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng doanh thu của toàn công ty, không có gì ngạc nhiên khi doanh thu mảng ô tô của Tesla tăng ít hơn 24% – mảng ô tô đã tạo ra mức tăng trưởng doanh thu 18% so với cùng kỳ năm ngoái. Tất nhiên, việc số lượng giao hàng tăng 36% trong khi tăng trưởng doanh thu được tạo ra từ những lần giao hàng này chỉ bằng một nửa con số đó là khá tệ – lý tưởng nhất, nhà đầu tư muốn thấy mức tăng trưởng doanh thu cao hơn mức tăng trưởng số lượng giao hàng, và ít nhất là không thấp hơn, vì điều này giúp chống lại những thách thức từ lạm phát.

Với việc giảm giá bán, Tesla đã không thể chịu được những thách thức lạm phát. Đó là lý do tại sao lợi nhuận của công ty đã bị ảnh hưởng nặng nề. Biên lợi nhuận gộp của Tesla đã đạt 19% trong quý, giảm 1.000 điểm cơ bản so với mức 29% một năm về trước. Khi quy mô của một công ty tăng lên, nhà đầu tư thường muốn thấy biên lợi nhuận mở rộng. Và nhiều công ty đã đạt được mục tiêu này thông qua đòn bẩy hoạt động, phân bổ chi phí cố định, v.v. Nhưng trong trường hợp của Tesla, điều đó hoàn toàn không xảy ra, ít nhất là trong quý vừa rồi, khi biên lợi nhuận của Tesla sụt giảm. Đây là một vấn đề đối với một phần quan trọng của luận điểm chủ mua cổ phiếu – nhiều người phe chủ mua đã tuyên bố rằng Tesla xứng đáng với mức định giá cao do biên lợi nhuận cao và ngày càng tăng của công ty. Và trong một thời gian, biên lợi nhuận của công ty đã thực sự tăng lên. Và một năm trước, biên lợi nhuận của họ chắc chắn đã ở một mức cao đối với một công ty ô tô. Nhưng xu hướng này đang không tiếp tục diễn ra. Cho đến nay, biên lợi nhuận đã giảm liên tục trong một thời gian và cũng không còn đặc biệt cao nữa:

Biên lợi nhuận gộp của Mercedes-Benz, Toyota và BMW. Dữ liệu theo Ycharts

Toyota và BMW đang có biên lợi nhuận gộp đạt 17% và Mercedes có biên lợi nhuận gộp 23% – với Tesla nằm ở giữa phạm vi này. Nằm ở giữa nhóm đối thủ đồng cấp xét về lợi nhuận không phải là một kết quả tồi. Nhưng đó rõ ràng cũng không phải là một kết quả tuyệt vời – và nó không ủng hộ câu chuyện “Tesla sẽ luôn dẫn đầu về lợi nhuận.”

Sự kết hợp giữa tăng trưởng doanh thu yếu hơn dự kiến và ảnh hưởng lớn của việc này đến lợi nhuận đã khiến lợi nhuận của Tesla giảm 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Điều này không tốt cho một cổ phiếu tăng trưởng có định giá cao.

Lợi nhuận giảm, kết hợp với mức tồn kho ngày càng tăng (điều này cũng không tốt), đã khiến dòng tiền tự do của Tesla giảm khoảng 80%, chỉ còn 400 triệu USD trong quý. Mặc dù Tesla vẫn có một vị thế tiền mặt mạnh mẽ, đống tiền mặt đó không còn tăng nhanh nữa. Trước đây, Tesla đã thường xuyên bổ sung hơn 1 tỷ USD vào vị thế tiền mặt của mình trong mỗi 3 tháng. Chưa hết, bất chấp những kết quả yếu kém của Tesla trong Q1, mọi thứ vẫn còn có thể trở nên tồi tệ hơn trong tương lai.

Triển vọng còn lâu mới tuyệt vời

Như chúng ta đã thấy ở trên, vấn đề lớn nhất đối với Tesla là giá bán bị cắt giảm. Điều đó gây ra một số vấn đề: doanh thu tăng chậm hơn so với số lượng giao hàng và biên lợi nhuận bị nén lại, do đó, khiến lợi nhuận và dòng tiền sụt giảm.

Và dựa trên những tin tức chúng ta đã thấy ngày hôm nay, chúng ta có thể cho rằng xu hướng này sẽ tiếp tục trong quý hiện tại. Seeking Alpha báo cáo:

• Lần thứ sáu trong năm nay, Tesla đang giảm giá bán tại Mỹ đối với một số mẫu xe Model Y và Model 3 trong bối cảnh lo ngại về biên lợi nhuận.
• Tại Mỹ, giá của các mẫu xe Model Y AWD, Long Range và Performance đã giảm 3.000 USD. Model Y AWD sẽ giảm từ 49.990 USD xuống 46.990 USD; Long Range từ 52.990 USD xuống 49.990 USD; và Performance từ 56.990 USD xuống 53.990 USD. Công ty cũng đã giảm giá cho Model 3. Mẫu xe phạm vi tiêu chuẩn RWD đã giảm giá từ 41.990 USD xuống 39.990 USD, đánh dấu lần đầu tiên Tesla cung cấp một chiếc xe với giá dưới 40.000 USD. Mặc dù một số phiên bản của Model 3 vẫn đủ điều kiện nhận khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD, những phiên bản khác hiện chỉ nhận được 3.750 USD, theo hướng dẫn tìm nguồn cung ứng pin mới cập nhật của Bộ Tài chính Mỹ đối với tín dụng thuế EV.
• Trong 2 quý vừa qua, hãng ô tô này cũng đã giảm giá xe điện của mình ở Mexico, Châu Âu, Israel, Singapore và Trung Quốc, nơi hãng đã tránh được cuộc chiến giá cả với các đối thủ cạnh tranh.

Những đợt giảm giá này chưa được phản ánh trong những con số vừa được báo cáo, nhưng chúng chắc chắn sẽ có tác động đến kết quả quý 2 của Tesla. Mức giảm giá đã được áp dụng khác nhau giữa các mẫu xe, nhưng chủ yếu nằm trong phạm vi 5%. Nói cách khác, giá bán trung bình có thể giảm ở mức trung bình một con số chỉ do những đợt giảm giá này. Và đó không phải là những đợt giảm giá duy nhất mà chúng ta đã chứng kiến trong thời gian gần đây – đây là lần thứ sáu Tesla cắt giảm giá bán tại Mỹ trong năm nay. Việc giảm giá cũng đã xảy ra ở các thị trường quan trọng khác, chủ yếu là Trung Quốc. Do đó, có vẻ như hoạt động kinh doanh quốc tế của Tesla sẽ không phải là lực đẩy cho giá bán trung bình của hãng ô tô trong tương lai.

Tuy nhiên, tác động dự kiến đối với doanh thu của Tesla không phải là vấn đề nan giải nhất. Thay vào đó, tác động đến lợi nhuận có thể sẽ còn đau hơn nữa. Có thể Tesla tìm ra cách để giảm thiểu tác động tiêu cực đến lợi nhuận xuất phát từ những động thái giảm giá này, chẳng hạn như thông qua các phương pháp sản xuất hiệu quả hơn. Nhưng cho đến nay, điều đó rõ ràng vẫn chưa xảy ra vì biên lợi nhuận đã bị ảnh hưởng rất lớn trong quý gần đây nhất. Trừ khi có điều gì đó thay đổi, biên lợi nhuận cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi đợt giảm giá vừa được công bố. Nếu biên lợi nhuận gộp của Tesla trong quý 2 phản ánh đầy đủ mức giảm giá bán trung bình ước tính ở khoảng 5% thì biên lợi nhuận gộp có thể giảm từ 19% xuống còn 14%. Điều này sẽ khiến lợi nhuận gộp trên mỗi chiếc xe giảm 26%. Mức giảm đó sẽ được bù đắp một phần bởi số lượng giao hàng cao hơn, miễn là Tesla bán được nhiều xe hơn so với quý 2 năm ngoái trong quý 2 năm nay. Có khả năng số lượng giao hàng sẽ tăng lên, nhưng vẫn có thể khá khó khăn để chống lại mức giảm lợi nhuận gộp hơn 25% trên mỗi chiếc xe của Tesla.

Do đó, triển vọng ngắn hạn của Tesla có vẻ không mấy thú vị. Kết quả yếu kém trong Q1 và các đợt giảm giá mà chúng ta thấy kể từ đó cho thấy biên lợi nhuận sẽ vẫn yếu (so với biên lợi nhuận mà Tesla đã tạo ra trong quá khứ). Và chỉ số này rất có thể sẽ còn giảm hơn nữa trong quý hiện tại. Tất nhiên, điều này cũng có thể dẫn đến nhiều trở ngại hơn nữa đối với lợi nhuận và dòng tiền của công ty.

Kết luận

Tesla không hề là một công ty tồi. Nhưng khi một công ty ô tô giao dịch ở mức giá bằng khoảng 50 lần lợi nhuận ròng trong khi nhiều công ty cùng ngành giao dịch ở mức giá cao gấp 5 đến 10 lần lợi nhuận ròng thì hoạt động kinh doanh của công ty đó phải thật sự xuất sắc. Và đó không còn là trường hợp đối với Tesla nữa.

Mặc dù số lượng giao hàng vẫn đang tăng với tốc độ khá lớn và bảng cân đối kế toán vẫn ổn định, giá bán trung bình, biên lợi nhuận, lợi nhuận và dòng tiền lại đang dịch chuyển sai hướng. Và vì Tesla tiếp tục hạ giá bán – một điều có thể cho thấy các vấn đề về nhu cầu – biên lợi nhuận và lợi nhuận có thể còn trở nên tồi tệ hơn trong quý hiện tại và có khả năng trong tương lai xa hơn nữa.

Ngành công nghiệp ô tô có tính chu kỳ, thâm dụng vốn, rất cạnh tranh và nổi tiếng với biên lợi nhuận thấp - và Tesla đang ngày càng giống một công ty ô tô truyền thống khi đề cập đến những vấn đề này. Biên lợi nhuận của Tesla hiện không kém hơn nhưng cũng không tốt hơn so với các công ty lớn cùng ngành. Vì vậy, mức định giá hiện tại có thể không hợp lý. Tất nhiên, điều đó có thể thay đổi nếu Tesla thành công với những nỗ lực robotaxi của mình. Nhưng có thể bạn sẽ không muốn đặt cược vào điều đó.

Huân Hà - theo seekingalpha