Các cổ đông của Coinbase (COIN, –5,30%) và Robinhood (HOOD, –2,09%) vốn đã khổ tâm trong thời gian qua, nay lại càng rầu rĩ hơn vì mỗi công ty đều có thể mất thêm gần một phần ba giá trị trong vòng 5 năm tới.
Trong năm 2022, cổ phiếu của sàn giao dịch tiền điện tử Coinbase (COIN) và nền tảng giao dịch dành cho trader nhỏ lẻ Robinhood (HOOD) đã sụp đổ. Cổ phiếu Coinbase đã giảm đến 73% và Robinhood mất 52% giá trị.
Nguyên nhân chủ yếu là do điều kiện thị trường không thuận lợi, từ đó giáng đòn nặng nề vào các công ty có tốc độ tăng trưởng cao trong lĩnh vực công nghệ, ngoài ra còn do khối lượng giao dịch tiền điện tử và chứng khoán giảm sâu, khiến doanh thu giảm mạnh. Theo nhà phân tích Kenneth B. Worthington của J.P. Morgan, hiện nay, đà mất giá của các cổ phiếu này đang kéo theo một rủi ro mới cho các nhà đầu tư.
Vấn đề ở đây là về việc pha loãng cổ phiếu, tức là hành vi phát hành thêm cổ phiếu, từ đó làm giảm giá trị cổ phiếu của những cổ đông nắm giữ hiện tại. J.P. Morgan ước tính rằng với tốc độ phát hành thêm và pha loãng cổ phiếu như dự kiến ở cả Coinbase và Robinhood, điều đó sẽ làm giảm đáng kể giá trị nắm giữ của nhà đầu tư hiện tại ở mỗi công ty vào năm 2027.
Coinbase không hồi đáp khi được hỏi về vấn đề này. Robinhood cũng từ chối bình luận vì lý do bảo mật thông tin trước khi công bố kết quả báo cáo tài chính vào tuần tới. Coinbase cũng sẽ đến lượt báo cáo trong những tuần tiếp theo.
Pha loãng cổ phiếu là một nan đề đối với Coinbase và Robinhood vì cả hai công ty này đều trả lương thưởng cho nhân viên bằng cổ phiếu. Chiến lược trả lương thưởng bằng cổ phiếu có thể sẽ trở nên phức tạp khi thị trường đi xuống vì để duy trì mức lương thưởng như dự kiến cho nhân viên (nếu quy đổi theo tiền mặt), các công ty này cần phát hành nhiều cổ phiếu hơn so với thời điểm thị trường chưa sập.
“Coinbase và Robinhood cũng giống như các công ty công nghệ khác ở chỗ họ cung cấp lượng cổ phần sở hữu đáng kể cho nhân viên, từ đó cho phép công ty thu hút và khuyến khích người lao động trong khi vẫn giữ được tỷ lệ lương thưởng bằng tiền mặt ở mức thấp,” ông Worthington viết. “Phương án này sẽ trở nên phức tạp hơn khi giá cổ phiếu của họ giảm đáng kể so với thời điểm mới niêm yết, cụ thể là gần 70% trong trường hợp của Coinbase và gần 75% đối với Robinhood.”
Mặc dù Coinbase không tiết lộ mức chi tiêu cho việc trả lương thưởng, nhưng J.P. Morgan có thể ước tính được rằng nguồn chi phí này chiếm 50% tổng chi phí trong quý đầu tiên của năm 2022, trong khi đó các khoản lương thưởng chiếm đến 65% chi phí tại Robinhood trong cùng giai đoạn. Hình thức thưởng bằng cổ phiếu có thể chiếm từ 35% đến 50% tổng số tiền trả lương thưởng tại mỗi công ty.
Với mức giá cổ phiếu hiện tại, nhà phân tích Worthington ước tính rằng nếu Coinbase và Robinhood tiếp tục thưởng cổ phiếu cho nhân viên với tốc độ như thế này thì tỷ lệ pha loãng hàng năm có thể sẽ dao động từ 10% đến 15%.
“Tuy nhiên, chúng tôi kỳ vọng cả hai công ty sẽ giảm lượng cổ phiếu cấp cho nhân viên dưới dạng cổ phiếu hạn chế giao dịch, nhưng chúng tôi ước tính tỷ lệ tăng cổ phiếu từ việc phát hành các cổ phiếu hạn chế sẽ khiến tỷ lệ pha loãng vẫn ở mức 7% mỗi năm trong những năm tới,” nhà phân tích cho biết. Năm năm pha loãng liên tiếp ở mức 7% sẽ làm giảm 30% giá trị của mỗi công ty đối với các cổ đông hiện hữu.
Cách phân tích như trên cũng tương đối thận trọng. J.P. Morgan đã đưa ra ba kịch bản đối với hoạt động pha loãng trong ngắn hạn: thứ nhất là kịch bản xấu trong khi bối cảnh thị trường yếu hơn nhưng chi phí sẽ thấp hơn, thứ hai là kịch bản tốt hơn khi doanh nghiệp phục hồi kèm theo gia tăng mức tuyển dụng và lương thưởng nhưng giá cổ phiếu sẽ cao hơn, và kịch bản cuối cùng là điều kiện thị trường yếu kém hơn nhưng kèm theo mức đầu tư và trả lương thưởng cao hơn.
Tùy vào kịch bản, ông Worthington ước tính tỷ lệ pha loãng cổ phiếu hàng năm tại Coinbase sẽ dao động từ 6% đến 15%, còn ở Robinhood là 8% đến 18%. Còn theo dự báo chung, tỷ lệ pha loãng sẽ là 7%, làm giảm 30% giá trị trong vòng 5 năm.
Nhưng các kết quả nêu trên chưa hẳn đã cố định như vậy. Ông Worthington cho biết các công ty còn có những phương án khác để giảm phát hành các cổ phiếu hạn chế giao dịch.
Phương án đầu tiên mà J.P. Morgan đưa ra chỉ đơn giản là trả lương cho nhân viên ít hơn. Cả hai công ty đều tuyên bố giảm số lượng nhân sự trong quý 2 năm 2022 và ông Worthington cho rằng Coinbase và Robinhood có thể giảm mức lương thưởng tổng thể do môi trường kinh doanh trở nên khó khăn. Rủi ro ở đây là các công ty có thể sẽ mất nhân tài và những nhân viên còn sót lại có thể sẽ làm việc kém hiệu quả hơn.
Coinbase và Robinhood cũng có thể trả lương dưới dạng tiền mặt nhiều hơn và hạn chế trả bằng cổ phiếu để tìm điểm cân bằng về phương thức thanh toán cho nhân viên. Tuy nhiên, đây không phải là phương án vẹn toàn, vì mặc dù tỷ lệ pha loãng cổ phiếu sẽ giảm bớt, nhưng ngược lại sẽ gây áp lực lên dòng tiền. Coinbase đang có mức nợ cao và vấn đề dòng tiền từ lâu đã là bài toán hóc búa, cho nên việc trả lương cho nhân viên bằng tiền mặt nhiều hơn có thể làm tình hình trầm trọng thêm.
Hai công ty này cũng có thể thay đổi chiến lược trả lương thưởng bằng cách cấp cho nhân viên quyền chọn cổ phiếu. Điều này sẽ làm giảm tỷ lệ pha loãng cổ phiếu, nhưng sẽ mang lại cho người nắm giữ quyền chọn nhiều lợi ích hơn một cách tương xứng nếu giá cổ phiếu phục hồi.
Đó sẽ là một lựa chọn khó khăn cho ban lãnh đạo Coinbase và Robinhood sau khi giá trị thị trường của các công ty này đã bốc hơi quá nhiều trong 8 tháng qua.
Đăng Khoa-Theo barrons