Đảng Cộng hòa bác bỏ dự luật tài trợ, chính phủ Mỹ sắp đóng cửa

Đảng Cộng hòa đã đi theo đường lối cứng rắn tại Hạ viện Hoa Kỳ hôm thứ Sáu, bác bỏ dự luật do lãnh đạo của họ đề xuất nhằm tạm thời tài trợ cho chính phủ. Hành động này khiến các cơ quan liên bang gần như chắc chắn sẽ đóng cửa một phần bắt đầu từ Chủ nhật.

Trong cuộc bỏ phiếu với tỷ lệ 232-198, Hạ viện đã không thông quan một dự luật nhằm gia hạn nguồn tài trợ của chính phủ thêm 30 ngày và ngăn chặn tình trạng đóng cửa. Dự luật đó sẽ cắt giảm chi tiêu và áp đặt các hạn chế về nhập cư và an ninh biên giới, những ưu tiên của Đảng Cộng hòa vốn có rất ít cơ hội được Thượng viện do Đảng Dân chủ chiếm đa số thông qua.

Trong khi đó, Thượng viện đang thúc đẩy một dự luật tạm thời lưỡng đảng để tài trợ cho chính phủ cho đến ngày 17 tháng 11, mặc dù vẫn chưa rõ khi nào họ sẽ bỏ phiếu.

“Vẫn chưa kết thúc, tôi còn có ý tưởng khác,” Chủ tịch Hạ viện thuộc Đảng Cộng hòa Kevin McCarthy nói với các phóng viên sau khi dự luật mà ông ủng hộ thất bại.

Ông từ chối cho biết những ý tưởng đó là gì.

Nếu Quốc hội không thông qua gói chi tiêu có thể được Tổng thống Joe Biden ký thành luật trước 12:01 sáng Chủ nhật theo giờ ET (04:01 GMT), các công viên quốc gia Hoa Kỳ sẽ đóng cửa, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch sẽ đình chỉ hầu hết các hoạt động quản lý của họ, và việc trả lương cho tới 4 triệu công nhân liên bang sẽ bị gián đoạn.

Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Janet Yellen cho biết hôm thứ Sáu rằng việc chính phủ đóng cửa sẽ "làm suy yếu" tiến bộ kinh tế của Hoa Kỳ do đình trệ các chương trình dành cho doanh nghiệp nhỏ và trẻ em, đồng thời có thể trì hoãn những cải tiến lớn về cơ sở hạ tầng.

Đây sẽ là lần đóng cửa thứ tư trong một thập kỷ và chỉ bốn tháng sau khi xảy ra tình trạng bế tắc tương tự khiến chính phủ liên bang tiến sát đến thời hạn vỡ nợ với khoản nợ 31 nghìn tỷ USD. Các hành động bên miệng vực vỡ nợ liên tục làm dấy lên lo ngại ở Phố Wall, nơi cơ quan xếp hạng Moody's cảnh báo rằng nó có thể gây tổn hại đến uy tín tín dụng của Hoa Kỳ.

Biden cảnh báo thiệt hại

Biden cảnh báo việc đóng cửa chính phủ có thể gây thiệt hại nặng nề cho các lực lượng vũ trang.

“Chúng ta không thể chơi trò chính trị trong khi quân đội của chúng ta bị ảnh hưởng. Đó hoàn toàn là một vấn đề lơ là nghĩa vụ,” Tổng thống Biden, cũng là một đảng viên Dân chủ, phát biểu tại buổi lễ danh dự trước nghỉ hưu của vị tướng hàng đầu Hoa Kỳ Mark Milley.

McCarthy đã hy vọng các điều khoản về biên giới trong dự luật chi tiêu của Đảng Cộng hòa sẽ thuyết phục được ít nhất 9 lá phiếu theo đường lối cứng rắn. Tuy nhiên, những người này cho đến nay đã bất chấp nỗ lực ngăn chặn việc đóng cửa chính phủ.

Đảng Dân chủ đã cảnh báo rằng dự luật của Đảng Cộng hòa sẽ cắt giảm phúc lợi cho phụ nữ và trẻ em nghèo cũng như các nguồn lực để chống cháy rừng.

Đến lúc cuối cùng, 21 thành viên Đảng Cộng hòa theo đường lối cứng rắn đã đứng về phía Đảng Dân chủ để bỏ phiếu không thông qua dự luật này.

"Một số đồng nghiệp của tôi thực sự không thể thấy rằng việc đảm bảo biên giới của chúng ta và cắt giảm chi tiêu là con đường đúng đắn. Và tôi nghĩ điều đó quan trọng," Nghị sĩ Đảng Cộng hòa Byron Donalds, đã ủng hộ dự luật, cho biết.

McCarthy đã giành được một chiến thắng nhỏ vào tối thứ Năm khi đảng Cộng hòa thành công trong việc thông qua 3/4 dự luật sẽ tài trợ cho 4 cơ quan liên bang trong toàn bộ năm tài chính bắt đầu từ ngày 1 tháng 10. Các dự luật này không có cơ hội thông qua Thượng viện do Đảng Dân chủ kiểm soát và sẽ không ngăn cản chính phủ đóng cửa vì chúng không tài trợ cho toàn bộ chính phủ ngay cả khi trở thành luật.

Những người ủng hộ cho rằng Quốc hội nên tập trung vào các dự luật chi tiêu này thay vì các hành động gia hạn tạm thời, ngay cả khi điều đó dẫn đến việc đóng cửa.

Nghị sĩ Matt Gaetz cho biết trên một podcast sau khi bỏ phiếu chống lại dự luật tạm thời vào thứ Sáu: “Những gì hiệu quả là xắn tay áo của chúng ta lên, lấy các dự luật liên quan đến một chủ đề duy nhất này và thông qua chúng.”

Gaetz và một số người theo đường lối cứng rắn khác đã đe dọa sẽ loại McCarthy khỏi vai trò lãnh đạo nếu ông dựa vào phiếu bầu của đảng Dân chủ để ngăn chặn việc đóng cửa.

Hakeem Jeffries, thành viên Đảng Dân chủ hàng đầu tại Hạ viện, nói với các phóng viên: “Chúng ta đang ở giữa một cuộc nội chiến đã diễn ra nhiều tháng trong đảng Cộng hòa và hiện đang đe dọa đóng cửa chính phủ một cách thảm khốc.”

Nhiều thành viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện cũng bày tỏ sự thất vọng với những đồng nghiệp có đường lối cứng rắn của họ.

Hồi tháng 6, McCarthy và Biden đã đồng ý một thỏa thuận sẽ đặt mức chi tiêu của các cơ quan ở mức 1,59 nghìn tỷ USD trong năm tài chính 2024, nhưng những người theo đường lối cứng rắn như Gaetz cho rằng con số đó phải thấp hơn 120 tỷ USD nữa. Các nhà lập pháp không xem xét cắt giảm các chương trình phúc lợi phổ biến như An sinh xã hội và Medicare vốn chiếm phần lớn hơn trong ngân sách 6,4 nghìn tỷ USD của chính phủ.

Cựu Tổng thống Donald Trump, người có thể sẽ là đối thủ của Biden trong cuộc bầu cử năm 2024, đã chỉ trích các đảng viên Cộng hòa tại Thượng viện vì đã làm việc với các đảng viên Đảng Dân chủ về một thỏa thuận tài trợ.

Biểu đồ hiển thị dòng thời gian của 14 lần đóng cửa chính phủ Hoa Kỳ từ năm 1981 đến năm 2020 và khả năng đóng cửa có thể xảy ra vào tháng 10 năm 2023 nếu Quốc hội không ban hành một dự luật chi tiêu.

Huân Hà - theo reuters