Trong suốt thời kỳ lạm phát tăng cao, có một số công ty đã trở thành người chiến thắng trong khi các công ty khác chịu số phận thua cuộc.
Các lĩnh vực như hàng tiêu dùng không thiết yếu và công nghệ thường gặp khó khăn trong thời kỳ giá cả tăng cao, còn mặt hàng thiết yếu và ngành năng lượng có xu hướng duy trì khả năng chống chịu cao hơn nhiều.
Bên cạnh một số cổ phiếu nhất định, có những tài sản thay thế như vàng và hàng hóa cũng có khả năng giữ giá tốt.
Bài viết dưới đây từ Forbes sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự đoán tài sản nào sẽ có hiệu suất tốt nhất trong tuần tới, sau đó tự động cân bằng lại các dự đoán này trong các bộ công cụ đầu tư, chẳng hạn như bộ công cụ Bảo vệ lạm phát của Forbes.

Có vẻ Fed cuối cùng đã bắt đầu chế ngự được con quái vật lạm phát. Các số liệu tháng 10 được công bố dưới mức kỳ vọng và tốc độ tăng giá hàng năm hiện ở mức thấp nhất kể từ tháng 1.
Song điều đó không đồng nghĩa lạm phát đang ở ngưỡng thấp. Tỷ lệ lạm phát 7,7% hiện tại vẫn cao ngất ngưởng so với tiêu chuẩn lịch sử. Mặc dù vậy, lạm phát đang đi đúng hướng và chúng ta có thể kỳ vọng về xu hướng giảm sẽ tiếp tục trong thời điểm hiện tại.
Tuy nhiên, tình trạng hiện nay lại đặt ra câu hỏi rằng không biết đâu là những công ty bị ảnh hưởng nhiều nhất trong bối cảnh lạm phát tăng cao? Rõ ràng không có gì đảm bảo để một công ty bất kỳ đạt hiệu suất cao hoặc thấp, song vẫn tồn tại những xu hướng chung khá chính xác trong suốt các chu kỳ thị trường khác nhau.
Chúng ta cũng sẽ xem xét những công ty làm ăn phát đạt trong giai đoạn lạm phát cao gần đây và các công ty chịu ảnh hưởng nặng nề từ nó.
Trong thời kỳ lạm phát tăng cao, chi tiêu của người tiêu dùng có thể thay đổi. Khi chi phí sinh hoạt tăng lên, tiền lương và tiền công thường không theo kịp, đồng nghĩa các hộ gia đình sẽ có ít tiền hơn để chi tiêu cho những thứ họ thích.
Điều này có nghĩa là những giao dịch đầu tiên bị vứt bỏ là những giao dịch không cần thiết. Tình trạng này không chỉ đúng với các hộ gia đình mà còn đúng với các doanh nghiệp.
Khi áp lực về chi phí của chuỗi cung ứng tăng cao hoặc công ty đứng dưới sức ép phải trả lương cho nhân viên của mình nhiều hơn, công ty sẽ phải rút lại các khoản chi chưa cần thiết trong các lĩnh vực như tiếp thị và quảng cáo.
Dưới đây là một số ví dụ về các công ty đã phải vật lộn trong thời kỳ lạm phát cao gần đây.
Không có gì lạ khi công nghệ là lĩnh vực chịu sức ép lớn trong năm 2022. Hầu hết mọi công ty trong lĩnh vực này đều chứng kiến giá cổ phiếu giảm sút. Những gã khổng lồ như Apple AAPL (-18,53%), Amazon AMZN (-42,20%) và Meta (-66,26%) đều chứng kiến giá giảm đáng kể.
Hiện tượng này xảy ra vì một số lý do. Thứ nhất, khi chi phí của các hộ gia đình tăng cao, nhu cầu mua sắm các sản phẩm bán lẻ tại Apple và Amazon sẽ thấp hơn. Hiện tượng này không nhất thiết đồng nghĩa rằng người tiêu dùng đang mua ít hơn, song họ có thể chọn các phương án có chi phí thấp hơn.
Một khách hàng nâng cấp iPhone có thể chọn dung lượng lưu trữ ít hơn để tiết kiệm vài đô la mỗi tháng. Người mua sắm trên Amazon có thể mua nhiều hàng hóa không có thương hiệu thay vì chọn các thương hiệu đắt tiền hơn.
Các hoạt động kinh doanh dịch vụ như phát trực tuyến và đám mây cũng có thể bị ảnh hưởng tương tự.
Đối với các công ty công nghệ không bán sản phẩm vật lý, vấn đề sẽ phát sinh khi các nhà quảng cáo rút lui. Các công ty như Meta và Alphabet thu được một phần lớn doanh thu từ quảng cáo.
Khi các công ty gặp phải tình trạng nhu cầu của người tiêu dùng giảm hoặc chi phí tăng, việc giảm chi tiêu tiếp thị thường là một trong những lựa chọn đầu tiên. Trong hội nghị báo cáo thu nhập quý 3 gần đây, Meta đã đưa ra hướng dẫn dự kiến doanh thu quảng cáo sẽ giảm rõ rệt vì lý do này.
Theo cách tương tự, các cổ phiếu tiêu dùng không thiết yếu cũng có xu hướng gặp khó trong thời kỳ lạm phát cao. Đúng như tên gọi, lĩnh vực này bao gồm các công ty bán những sản phẩm không thiết yếu.
Đương nhiên chúng ta sẽ rất vui khi được sở hữu chúng, nhưng không có cũng không sao.
Một ví dụ điển hình về lĩnh vực này là ô tô và xe tải. Các công ty như Volkswagen (-21,15%), Tesla (-52,25%), Toyota (-10,67%) và General Motors GM (-34,72%) đều bị ảnh hưởng nặng nề trong năm nay do nhu cầu mua mới ô tô chậm lại.
Tình trạng còn trở nên phức tạp hơn nữa do các vấn đề về chuỗi cung ứng hậu Covid, nhưng nhìn chung đa phần tình huống này đều chính xác trong các thời kỳ lạm phát đáng kể khác. Trong hầu hết các trường hợp, người tiêu dùng có thể trì hoãn việc thay thế một chiếc ô tô trong một năm hoặc lâu hơn khi gặp khó khăn.
Các ví dụ khác trong lĩnh vực này bao gồm Nike (-36,61%), Home Depot (-24,89%), Lowe's (-19,82%), Starbucks (-16,51%) và Sony (-34,73%).
Về cơ bản, bất kỳ doanh nghiệp nào cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ mà người tiêu dùng có thể không cần ngay lập tức hoặc hoãn mua đều có khả năng gặp khó khăn khi lạm phát tăng cao.
Sau đây chúng ta sẽ xem xét các công ty và lĩnh vực có xu hướng đạt hiệu suất tốt hoặc ít nhất cũng đứng vững trong thời kỳ lạm phát.
Giá cả tăng dường như là một vấn đề lớn đối với hầu hết mọi người, nhưng có một số lĩnh vực của nền kinh tế có hiệu suất tốt hơn nhiều so với những lĩnh vực khác. Trong năm qua, chúng ta đã thấy một số ví dụ điển hình ngay cả trong bối cảnh bất thường hậu Covid và chiến tranh ở Ukraine.
Ví dụ rõ ràng nhất trong năm nay là các nhà sản xuất năng lượng. Các công ty dầu mỏ lớn đã thu về lợi nhuận khủng khi giá dầu thô tăng lên tầm cao mới. Đúng là có những sự kiện như cuộc chiến Ukraine đã phóng đại tình trạng này, nhưng điều tương tự cũng có thể xảy ra trong hầu hết các thời kỳ lạm phát tăng mạnh.
Nguyên nhân là bởi dầu mỏ và năng lượng là những khoản chi tiêu thật sự thiết yếu. Chúng ta luôn phải giữ đèn sáng và sưởi ấm trong nhà. Chúng ta phải đổ đầy xăng để đi làm. Các doanh nghiệp phải tiếp tục thanh toán hóa đơn năng lượng và vận hành các nhà máy của họ.
Điều đó có nghĩa là các nhà sản xuất năng lượng chứng kiến nhu cầu sử dụng sản phẩm của mình không suy chuyển trong bất kỳ giai đoạn nào của chu kỳ.
Danh sách những mã hưởng lợi trong năm nay bao gồm tất cả những tên tuổi lớn mà bạn mong đợi. Shell (+38,55%), BP (+35,33%), Exxon Mobil (+78,42%), Chevron CVX (+56,42%) và Marathon Oil MPC (+80,89%) đều nhận thấy lợi ích to lớn từ thời kỳ lạm phát.
Nếu hàng tiêu dùng không thiết yếu có xu hướng đạt hiệu suất kém trong thời kỳ lạm phát cao, thì ngược lại, các mặt hàng thiết yếu sẽ có hiệu suất tốt. Và sự thực diễn ra đúng như vậy.
Không giống như hàng tiêu dùng không thiết yếu, mặt hàng thiết yếu là hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng sẽ tiếp tục mua bất kể môi trường kinh tế ra sao. Nhu cầu về những thứ như hàng tạp hóa, sản phẩm vệ sinh và thậm chí cả thuốc lá đều thuộc loại này.
Mặc dù thói quen chi tiêu có thể thay đổi một chút, nhưng chúng không dễ lay chuyển như các ngành khác. Một số ví dụ về cổ phiếu hàng tiêu dùng thiết yếu tăng trưởng tốt hơn so với thị trường chung bao gồm Coca-Cola (+2,41%), Unilever UL (+0,70%), Mondelez International MDLZ (-2,75%) và British American Tobacco (+16,26%).
Lĩnh vực này không nhất thiết sẽ mang lại lợi nhuận khổng lồ trong thời kỳ suy thoái hoặc lạm phát cao, nhưng vẫn đủ để chứng minh chúng là những công ty được bảo vệ kỹ càng trước tác động của giá cả phi mã.
Cũng như những mã thắng lợi trên thị trường chứng khoán, nhà đầu tư có thể sử dụng một số tài sản thay thế để bảo vệ danh mục đầu tư khỏi tác động từ lạm phát. Loại tài sản truyền thống nhất và được biết đến rộng rãi nhất trong số này là vàng, cũng như các kim loại quý khác như bạc, bạch kim và palađi.
Các loại tài sản này thường được coi là những tài sản an toàn và các nhà đầu tư có thể đổ xô tìm đến chúng khi lạm phát bắt đầu tăng lên.
Bên cạnh đó là hàng hóa. Các loại hàng hóa được liên kết chặt chẽ với các công ty hàng tiêu dùng thiết yếu và có xu hướng trở thành nguyên liệu thô trong thành phẩm của các công ty đó. Ví dụ hàng hóa bao gồm dầu, lúa mì, thịt lợn và đậu nành.
Bởi vì nhu cầu đối với những thứ này vẫn khá ổn định, giá có xu hướng biến động theo sát lạm phát hơn so với các tài sản khác.
Cuối cùng, Trái phiếu chính phủ bảo vệ nhà đầu tư khỏi lạm phát (TIPS) là một phát minh hiện đại hơn và cũng có thể hữu ích như một công cụ phòng ngừa lạm phát. Đây là trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ trả lãi cao hơn lạm phát, cho phép lợi tức tăng lên khi lạm phát tăng.
Bạn có thể thấy rằng đâu đó ngoài thị trường vẫn tồn tại những mã thắng lợi ngay cả trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế và lạm phát cao kỷ lục. Thách thức nằm ở chỗ làm sao để xác định chúng giữa biển dữ liệu và vô số các tiêu đề báo chí tiêu cực.
Đó là một thách thức với các nhà đầu tư và cũng là lý do để Forbes sử dụng AI hỗ trợ nhiều Bộ công cụ đầu tư của mình. Forbes thậm chí đã tạo Bộ công cụ được thiết kế để các nhà đầu tư sử dụng trong môi trường lạm phát cao. Bộ công cụ bảo vệ lạm phát sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự đoán hiệu suất hàng tuần của một loạt các khoản đầu tư có lịch sử kháng cự trước lạm phát. Có thể kể đến như TIPS, vàng và các kim loại quý khác cũng như hàng hóa (chẳng hạn như dầu thô).
Hoàng Dương-Theo forbes