Chỉ số CAPE của S&P 500 lên 41, hơn gấp đôi trung bình dài hạn

Định giá chứng khoán Mỹ tiếp tục tăng khi ba chỉ số chính tiến sát mức kỷ lục. CAPE hiện ở mức 41, so với trung bình dài hạn 17,8.

Tính đến ngày 12/8/2026, S&P 500 tăng khoảng 13% từ đầu năm, trong khi Nasdaq Composite và Dow Jones Industrial Average lần lượt tăng 14% và 12%. Cả ba chỉ số chứng khoán lớn của Mỹ đều giao dịch gần mức kỷ lục.

Thị trường đi lên trong bối cảnh lạm phát vẫn dai dẳng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trải qua giai đoạn chuyển giao lãnh đạo và căng thẳng tại Trung Đông tiếp diễn xoay quanh cuộc chiến Iran. Lợi nhuận doanh nghiệp duy trì khả năng chống chịu, đặc biệt ở các công ty liên quan đến phát triển trí tuệ nhân tạo và chi tiêu hạ tầng, góp phần đẩy định giá lên cao.

Vào giữa thập niên 1990, nhà kinh tế Robert Shiller của Đại học Yale phổ biến chỉ số giá trên lợi nhuận điều chỉnh theo chu kỳ, hay CAPE. Chỉ số này lấy mức giá hiện tại của S&P 500 chia cho lợi nhuận bình quân 10 năm trước đó sau khi điều chỉnh lạm phát, qua đó hạn chế ảnh hưởng từ những biến động kinh tế ngắn hạn lên lợi nhuận của một năm riêng lẻ.

Khác với hệ số giá trên lợi nhuận thông thường, CAPE làm phẳng các dao động kinh tế để đánh giá định giá trong dài hạn. Các nhà kinh tế đã tái dựng dữ liệu CAPE từ giá cổ phiếu và lợi nhuận lịch sử, đưa chuỗi số liệu trở lại năm 1871.

Vào giữa năm 2026, CAPE đạt 41, cao hơn gấp đôi mức trung bình dài hạn 17,8. Trong toàn bộ chuỗi dữ liệu, CAPE chỉ có sáu lần vượt 30 và duy trì trên ngưỡng này ít nhất hai tháng liên tiếp trong các thị trường giá lên kéo dài, bao gồm giai đoạn hiện tại.

Lần đầu tiên diễn ra từ tháng 8 đến tháng 9/1929, trước khi thị trường chứng khoán sụp đổ và Đại suy thoái bắt đầu; Dow Jones sau đó giảm gần 89% từ đỉnh xuống đáy. Giai đoạn thứ hai kéo dài từ tháng 6/1997 đến tháng 8/2001 và trùng với quá trình hình thành rồi tan vỡ của bong bóng dot-com, khi S&P 500 mất 49% còn Nasdaq giảm 77%.

Từ tháng 9/2017 đến tháng 11/2018, CAPE duy trì trên 30 trước đợt điều chỉnh khiến S&P 500 mất khoảng 20% trong quý IV/2018. Giai đoạn từ tháng 12/2019 đến tháng 2/2020 được nối tiếp bởi suy thoái do Covid-19, khi chỉ số giảm khoảng 34% trong hơn một tháng.

Lần gần nhất trước hiện tại kéo dài từ tháng 8/2020 đến tháng 5/2022, trước thị trường giá xuống năm 2022. Trong giai đoạn giảm sau đó, S&P 500 mất 25% từ đỉnh xuống đáy; đến giữa năm 2026, CAPE đứng ở mức 41.