Nếu bạn đã từng không may phải cảm thấy rung chấn của một trận động đât, bạn sẽ hiểu điều mà nhiều nhà đầu tư đang trải qua hiện nay. Mồ hôi lạnh thấm ra trên nhiều hơn một đôi lông mày ở Phố Wall sau đợt sụt giảm thị trường ngày thứ Hai, khi họ đột nhiên nhận ra rằng nền tảng của các chiến lược danh mục đầu tư của mình có thể dần nứt vỡ.

Khi thị trường phục hồi và giá cả trở nên ổn định, điều tệ nhất mà họ có thể làm là bán đi những khoản cược rủi ro nhất và nhanh chóng chuyển tới vùng an toàn. Nhưng điều tồi tệ thứ hai là phớt lờ những gì đã xảy ra. Đó là một nhà đầu tư dũng cảm, người theo sát với chiến lược khi thị trường biến động dữ dội và danh mục đầu tư liên tục thua lỗ. Đó là một nhà đầu tư ngốc nghếch khi thậm chí còn không xem lại một số xu hướng – mà vào một lúc nào đó – sẽ khiến họ đổi hướng.
Những nghi phạm trực tiếp gây ra đợt bán tháo gần đây giờ đã quá quen thuộc: một báo cáo việc làm yếu của Mỹ, số liệu sản xuất kém, các nhà đầu tư giao dịch chênh lệch lãi suất đồng yên, các nhà đầu tư biến động, triển vọng mờ mịt của Intel, việc bán cổ phiếu Apple của Warren Buffett, đường cong lợi suất đảo chiều, Quy tắc Sahm, Quy tắc Taylor, và, nguồn cung tin xấu đáng tin nhất thế giới, căng thẳng Trung Đông leo thang.
(Bạn cũng có thể đã nghe từ một nhà đầu tư nổi tiếng nói rằng bà Kamala Harris là nguồn cơn gây ra sự sụp đổ, nhưng hầu hết các phó tổng thống đều không biết họ có thể gây ra sức ảnh hưởng như vậy.)
Trong bối cảnh những lý thuyết cạnh tranh nhau và thị trường đang được khuấy động dữ dội, hãy dành thời gian nghĩ đến những nhà quản lý danh mục đang bị bao vây, những người đã tích lũy tài sản rủi ro và mong đợi một năm tốt đẹp kể từ đó tới giờ. Một số người đã bắt đầu tin tưởng vào một lần hạ cánh mềm từ cách đây hơn 2 năm, khi các nhà kinh tế học nổi tiếng như Larry Summers và Mohamed el-Erian gióng lên hồi chuông cảnh báo về suy thoái.
Sau một đợt sụt giảm mạnh vào năm ngoái khi áp lực lạm phát bùng lên trở lại, những tâm hồn can đảm này thậm chí còn gia tăng rủi ro trong thời kỳ suy giảm, bằng cách tích trữ các cổ phiếu có tính chu kỳ và vốn hóa nhỏ, tin rằng chúng sẽ tăng trưởng một khi cơn sốt Nvidia qua đi.
Khi thị trường bắt đầu hồi phục, cối cùng họ cũng cảm thấy được xác nhận rằng Fed đã trên bờ vực của việc chế ngự lạm phát mà không kìm hãm sự phát triển. Mùa xuân đem lại những dữ liệu đáng khích lệ hơn nữa, một đệm đỡ tốt cho hiệu suất hoạt động vượt trội và, cuối cùng, sự đồng thuận của thị trường đang nhanh chóng bắt kịp chúng. Một số thậm chí còn cho phép bản thân họ mơ về các doanh nghiệp nhỏ của riêng họ, một thỏa thuận xuất bản sách, và thậm chí là một cột báo thường xuyên trên trang Barron’s.
Nhưng giờ đây! Thị trường trở nên hỗn loại và bất thình lình sự đồng thuận thoải mái của họ đang bị tấn công. Nền tảng chiến lược của họ đang lung lay và họ còn không biết vì sao. Họ không biết khi nào chuyện này sẽ dừng lại. Họ không biết bao nhiêu thiệt hại mà nó sẽ làm ra.

Đây là thời điểm khi thật quá dễ để chối bỏ. Sau cùng thì, thế giới ngày nay không quá khác biệt với thế giới nơi thị trường định giá mọi thứ chỉ vài tuần trước đó. Tỷ lệ thất nghiệp đang tăng lên, nhưng tỷ lệ 4,3% hiện tại vẫn là mức thấp trong lich sử. Thu nhập doanh nghiệp báo hiệu một số điểm yếu, nhưng cho đến nay 78% các báo cáo quý trước đã vượt trên mức kỳ vọng. Trong khi đó, Ước tính GDPNow của Fed đã tăng cao hơn, đạt 2,9% trong quý thứ ba.
Vì thế, việc bỏ qua các động lực thị trường hiện tại, coi đó như là một sự bất thường, là một phản ứng tự nhiên cuả bất kỳ nhà quản lý danh mục đầu tư nào, cũng như của bất kỳ ai khi tin tưởng vào sự hợp lý của thế giới. Thật vậy, điều đó dường như vẫn là lời kêu gọi đúng đắn. Cục Dự trữ Liên bang có vẻ như đã sãng sàng để thực hiện một chuỗi các đợt cắt giảm lãi suất bắt đầu từ tháng Chín. Và thật khó để chuyển sang xu hướng bi quan khi mà tiền thì bắt đầu rẻ hơn.
Nhưng các nhà đầu tư, những người được nhận tiền để quản lý tiền của người khác, vẫn nợ khách hàng của họ một lần tự nhận định lại bản thân, trước khi chuyển sang một trang mới. Nếu họ vẫn tin rằng thị trường đang đi lên trong năm nay, họ cần phải trả lời được câu hỏi khó nhằn hơn: “Điều gì sẽ thay đổi suy nghĩ của tôi?” Chính xác hơn thì; “Điều gì sẽ thay đổi suy nghĩ của tôi trước khi thị trường giảm 25%?”
Nếu bạn tin tưởng nền kinh tế cơ bản là lành lặn, vậy lo ngại lớn nhất của bạn có thể là tất cả số tiền đã mất đang đang vẫy vùng trong một hệ thống tài chính các tài sản tư nhân. Với các ngân hàng trung ương đang dịch chuyển lãi suất theo những xu hướng khác nhau, tiền tệ theo đó sẽ thay đổi một cách khó lường, gia tăng rủi ro mà một bên sẽ chịu tổn thất. Ngay cả khi các khoản lỗ không lan rộng ra toàn thế giới như điều đã xảy ra năm 2028, thì nỗi sợ hãi và sự biến động có thể đủ để người Mỹ tự thuyết phục bản thân họ đang rơi vào suy thoái.
Hay đầu tư ở Mỹ có thể trở nên xấu đi nếu như tăng trưởng ở nơi khác sụt giảm. Các nhà cầm quyền Trung Quốc vừa phê duyệt các biện pháp để thúc đẩy hoạt động, nhưng không đem lại bất kỳ ấn tượng nào. Tăng trưởng châu Âu thậm chí có thể không đạt được như kỳ vọng trong bối cảnh bế tắc chính trị tại Pháp và một cuộc tranh luận nhiều cảm xúc khác về vấn đề nhập cư. Xuất khẩu của Mỹ chỉ chiếm chưa tới 10% GDP, nhưng tác động thị trường có thể nghiêm trong hơn, khi 40% doanh thu của S&P 500 tới từ bên ngoài nước Mỹ.

Khủng hoảng chính trị cũng có thể kích hoạt một sự suy yếu kinh tế tiếp theo. Chiến sự leo thang trên lãnh thổ Nga hay một cuộc đối đầu khác ở Biển Đông có thể dễ dàng làm yếu đi thương mai toàn cầu và khẩu vị rủi ro sụt giảm. Lời cam kết của cựu Tổng thống Donald Trump về việc truy quét những người nhập cư không có giấy tờ, tăng thuế quan và giảm thuế đe dọa tới toàn bộ động lực kinh doanh không chắc chắn.
Rất có thể, cuộc suy thoái tiếp theo sẽ xảy ra bất ngờ khi các nhà đầu tư quá tập trung vào thu nhập thị trường lao động, vốn có xu hướng sụp đổ nhanh chóng. Giờ đây, tình huống cơ bản nhất vẫn là tăng trưởng và việc đầu tư thêm vào các tài sản rủi ro để bán tháo sau đó vẫn đem lại một cảm giác đúng đắn. Nhưng những khuấy động nhộn nhạo này là lời nhắc nhở tới tất cả chúng ta hãy tạo ra một danh sách ngắn về những điều mà chúng ta coi trọng để đánh giá sự an toàn.
Hải Hà-Theo barrons