Định giá lại triển vọng lãi suất Mỹ

Thị trường tài chính và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đang tìm kiếm một kịch bản thuyết phục về tình hình kinh tế.

Mọi thứ đã thay đổi 180 độ. Vào cuối năm ngoái, các thị trường tương lai đã định giá Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẽ tiến hành sáu lần cắt giảm lãi suất trong năm 2024. Tuy nhiên, khi những dữ liệu kinh tế của quý đầu năm nay được công bố, cho thấy lạm phát vẫn dai dẳng, các nhà giao dịch dần dần chấp nhận dự báo của FED về việc chỉ có ba lần giảm lãi suất. Và chỉ trong 2 tuần vừa qua, những người vẫn còn lớn tiếng dự đoán sẽ có nhiều lần cắt giảm lãi suất trong năm nay dần bị coi là những người ngoan cố.

Thêm một lần nữa, chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ lại cao hơn dự kiến. Báo cáo lạm phát tháng 3 của nền kinh tế lớn nhất thế giới chính là giọt nước tràn ly. Các nhà giao dịch điều chỉnh dự báo xuống còn một đến hai lần cắt giảm lãi suất trong năm nay. Thậm chí dự đoán sẽ không có đợt cắt giảm lãi suất nào cũng đang ngày càng trở nên phổ biến. Những dữ liệu kinh tế mới nhất cũng buộc chủ tịch FED Jerome Powell phải thay đổi quan điểm. Hôm 16/4, ông thừa nhận lãi suất có thể cần duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn để kiềm chế lạm phát trong khi chỉ vài tháng trước đó, ông đã đưa ra một lưu ý lạc quan hơn rằng việc cắt giảm lãi suất sắp xảy ra. Sự thay đổi này có ý nghĩa gì đối với nền kinh tế?

Thị trường tài chính vẫn dễ bị tổn thương bởi việc giá hợp đồng tương lai tăng cao. Sau khi đặt cược quá lạc quan vào việc FED sẽ tiến hành sáu đợt cắt giảm lãi suất, mỗi lần 25 điểm cơ bản, các nhà đầu tư đã lao vào cổ phiếu và các tài sản rủi ro khác. Chỉ số S&P 500 đã tăng khoảng 15% trong 4 tháng tính đến tháng 4. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán bắt đầu lao dốc khi những dự báo cập nhật về triển vọng lãi suất khiến bong bóng tan vỡ. Điều này cũng có nghĩa là những lo ngại trong suốt chu kỳ tăng lãi suất này - chẳng hạn như các khoản lỗ chưa thực hiện trên bảng cân đối kế toán, nợ bất động sản cao và đòn bẩy ẩn trong thị trường vốn tư nhân - vẫn chưa biến mất.

Dự báo triển vọng lãi suất Mỹ. Nguồn: FT

Hiện tại, tác động rộng rãi đến các hộ gia đình và doanh nghiệp có thể chưa quá lớn. Phần lớn các khoản nợ của hai nhóm này hiện đều được cố định ở mức lãi suất thấp hơn, điều này giải thích phần nào khả năng phục hồi của nền kinh tế Mỹ. Vào cuối năm 2023, khoảng 70% người vay thế chấp được hưởng mức lãi suất thấp hơn lãi suất thị trường khoảng 3 điểm phần trăm. Nhưng những người vay các khoản vay mới và có số dư thẻ tín dụng lớn sẽ càng gặp khó khăn hơn. Tình trạng nợ quá hạn đang dần tăng lên.

Sự thay đổi rõ rệt về kỳ vọng lãi suất cũng có tác động đến chính sách bên ngoài nước Mỹ, khiến đồng đô la tăng vọt. Gần đây, Ngân hàng Trung ương Châu Âu và Ngân hàng Anh đã phát tín hiệu có thể cắt giảm lãi suất chính sách trước FED. Tuy nhiên, sự sụt giảm tương đối của đồng euro và bảng Anh – vốn làm tăng thêm áp lực lạm phát – đang làm phức tạp thêm các quyết định tiềm năng của họ. Các đồng tiền châu Á cũng bị bán tháo mạnh, với đồng yên giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1990. Thị trường đang trong tình trạng cảnh giác cao độ về khả năng các nhà chức trách Nhật Bản và Hàn Quốc can thiệp vào tỷ giá hối đoái.

Điều này khiến Powell rơi vào thế khó. Lạm phát cơ bản hàng năm của Mỹ thực tế vẫn giống như hồi tháng 12 năm ngoái. Tuy nhiên, cho tới giờ, FED vẫn chưa có đáp án cho câu hỏi liệu quá trình giảm phát đã kết thúc hay chưa. Áp lực giá hiện tại đến từ một nhóm mặt hàng hẹp hơn - bao gồm nhà ở và bảo hiểm. Các dấu hiệu thị trường lao động hạ nhiệt cho thấy lạm phát dịch vụ đang giảm bớt. Việc duy trì lãi suất ở mức cao quá lâu có thể biến những vết nứt trong nền kinh tế vững chắc của Mỹ thành một vực thẳm.

Tuy nhiên, cách “kể” câu chuyện cũng quan trọng không kém hiện trạng thực tế của nền kinh tế. Với khẳng định FED sẽ “dựa vào dữ liệu” để ra quyết định thì rào cản để thuyết phục thị trường rằng việc cắt giảm lãi suất là cần thiết sẽ rất cao. Ông Powell có thể làm rõ hơn dữ liệu mà FED đang tập trung vào và phác thảo suy nghĩ của các nhà hoạch định chính sách về các xu hướng trung hạn. Nhờ đó, thị trường có thể nhìn xuyên qua các số liệu lạm phát hàng tháng đầy biến động. Nhưng nếu chính FED còn không rõ ràng về hướng đi thì sự minh bạch có thể gây hại nhiều hơn là có lợi.

Cuộc tấn công trả đũa của Israel nhằm vào Iran chỉ sau một đêm cho thấy triển vọng kinh tế tiếp tục bị phủ bóng bởi xung đột địa chính trị. Trong những thời điểm không chắc chắn, tốt hơn hết là các nhà đầu tư nên thận trọng. Nhưng thị trường cũng mong đợi các hướng dẫn của FED. Ông Powell có nhiệm vụ khó khăn là cố gắng giao tiếp một cách thuyết phục trong bối cảnh không chắc chắn. Giọng điệu, cách lựa chọn từ ngữ của ông cũng như từng thành phần phụ của lạm phát sẽ được xem xét kỹ lưỡng cho đến khi một câu chuyện kinh tế đáng tin cậy xuất hiện. Sự biến động vẫn hiện hữu. Định hướng về lãi suất đã thay đổi một lần thì cũng có thể thay đổi một lần nữa.

Đỗ Hiền-Theo inc