FED sẽ chưa vội vàng hạ lãi suất?

Với việc lạm phát của Hoa Kỳ đang tiến gần hơn đến mục tiêu 2%, những người tham gia thị trường đang ngày càng kỳ vọng rằng các quan chức Cục Dự trữ Liên bang (FED) sẽ sớm thực hiện một sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong định hướng chính sách tiền tệ và cắt giảm lãi suất vào năm tới, có thể là ngay trong mùa xuân.

Một động thái như vậy sẽ khiến chi phí đi vay của toàn nền kinh tế giảm xuống. Lãi vay thế chấp, vay mua ô tô hay vay vốn kinh doanh sẽ đồng loạt hạ nhiệt. Thị trường chứng khoán cũng có thể tăng điểm, mặc dù đà tăng sẽ bị hạn chế do kỳ vọng cắt giảm lãi suất đã được phản ánh vào giá trong thời gian qua.

Tuy nhiên, chủ tịch FED Jerome Powell gần đây đã đẩy lùi kỳ vọng của thị trường về việc cắt giảm lãi suất. Nhiều khả năng ngân hàng trung ương Hoa Kỳ sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp chính sách tháng 12. Và cho tới thời điểm hiện tại, ông Powell vẫn chưa đưa ra bất cứ tín hiệu nào cho thấy FED đã hoàn thành chu kỳ tăng lãi suất. Trong bài phát biểu gần đây tại Đại học Spelman ở Atlanta, chủ tịch FED cảnh báo: “vẫn còn quá sớm để kết luận một cách tự tin” rằng FED đã tăng lãi suất cơ bản đủ cao để đánh bại lạm phát.

Tuy nhiên, nếu đúng như kỳ vọng của thị trường, cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày 12-13/12 của FED sẽ đánh dấu lần thứ ba liên tiếp các quan chức ngân hàng trung ương giữ nguyên lãi suất chủ chốt. Quyết định này sẽ góp phần củng cố giả định rằng lãi suất của Mỹ đã đạt đỉnh.

Xét cho cùng, nền kinh tế đang đi theo hướng mà FED mong muốn. Báo cáo lạm phát tháng 11 dự kiến sẽ được công bố vào cuối ngày thứ Ba (12/12) theo giờ Việt Nam, và các nhà phân tích dự đoán mức tăng giá tiêu dùng tháng 11 sẽ giảm xuống còn 3,1%, giảm mạnh so với mức đỉnh 9,1% hồi tháng 6 năm 2022.

Số cơ hội việc làm đang giảm, đồng nghĩa với việc các công ty tuyển dụng ít hơn và áp lực phải tăng lương cho người lao động đã giảm xuống. Người tiêu dùng vẫn sẵn sàng chi tiêu, dù ở mức khiêm tốn, và nền kinh tế vẫn đang tăng trưởng.

Tất cả những điều này cho thấy kinh tế Mỹ đang đang đi đúng hướng trong cuộc chiến chống lạm phát và tiến gần hơn đến kịch bản “hạ cánh mềm”, tức là đưa lạm phát về mức mục tiêu 2% mà không gây ra suy thoái kinh tế. Các nhà phân tích đang ngày càng tự tin hơn vào cái mà họ gọi là “sự điều chỉnh (chính sách) suôn sẻ bất thường” nhằm hạ nhiệt lạm phát.

Viễn cảnh tươi sáng hơn đó thể hiện sự thay đổi trong suy nghĩ. Năm ngoái, nhiều chuyên gia kinh tế từng nhấn mạnh rằng cuộc chiến chống lạm phát sẽ dẫn tới những hậu quả không thể tránh khỏi là nguy cơ suy thoái kinh tế và tỷ lệ thất nghiệp tăng cao. Chính vì thế, việc FED đưa lạm phát về mức thấp mà không gây ra suy thoái kinh tế hay gia tăng tỷ lệ thất nghiệp như những gì đang diễn ra hiện nay là điều “chưa từng có trong lịch sử”, các chuyên gia kinh tế của Goldman Sachs khẳng định.

Trong một cuộc phỏng vấn vào tháng trước, Austan Goolsbee, chủ tịch FED Chicago, cho biết, trong năm 2023, Hoa Kỳ đang trên đà đạt được mức giảm lạm phát hàng năm nhanh nhất trong lịch sử. Trong kịch bản này, Mỹ có thể đạt được “một cú hạ cánh mềm hoàn hảo hơn những gì mọi người có thể tưởng tưởng.”

Tuy nhiên, cho tới thời điểm này, vẫn chưa thể chắc chắn 100% rằng kinh tế Mỹ sẽ hạ cánh mềm. Ví dụ, nếu FED tính toán sai và giữ lãi suất quá cao trong thời gian dài, điều đó có thể làm chệch hướng nền kinh tế, đẩy kinh tế rơi vào suy thoái.

“Với việc lãi suất được duy trì ở mức hiện tại, nguy cơ xảy ra suy thoái hiện cao hơn so với nguy cơ lạm phát tăng trở lại,” Julia Coronado, chủ tịch công ty tư vấn MarcoPolicy Perspectives, cho biết. “Vì vậy, lãi suất cuối cùng có thể được cắt giảm nhằm tránh một cuộc suy thoái.”

Thời điểm cắt giảm lãi suất sẽ phụ thuộc vào sức khỏe của nền kinh tế. Một cuộc suy thoái, hoặc nguy cơ kinh tế rơi vào suy thoái, có thể sẽ thúc đẩy FED cắt giảm lãi suất nhiều hơn và sớm hơn.

Tuy nhiên, báo cáo việc làm tháng 11 được công bố hôm thứ Sáu tuần trước (8/12) cho thấy các doanh nghiệp vẫn đang tạo thêm việc làm với tốc độ ổn định và tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 3,9% xuống mức thấp 3,7%. Những con số này cho thấy kinh tế Mỹ vẫn chưa hề có dấu hiệu suy thoái. Chính vì thế, các nhà đầu tư hiện đã đẩy lùi kỳ vọng về thời gian FED thực hiện đợt cắt giảm lãi suất đầu tiên xuống tháng 5 năm 2024, thay vì vào tháng 3 như các dự đoán trước đó.

Một kịch bản khác là FED có thể cắt giảm lãi suất trong năm nay ngay cả khi nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng, miễn là lạm phát tiếp tục giảm. Tốc độ lạm phát giảm xuống đều đặn sẽ khiến lãi suất được điều chỉnh theo lạm phát tăng lên. Do đó chi phí đi vay sẽ tăng lên cao hơn so với dự định của FED. Trong kịch bản này, cắt giảm lãi suất sẽ đồng nghĩa với việc giữ cho chi phí đi vay được điều chỉnh theo lạm phát không tăng lên.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc cắt giảm lãi suất nhằm ứng phó với mức lạm phát thấp sẽ mất nhiều thời gian hơn so với kỳ vọng của phố Wall. Nguyên nhân là do FED muốn chắc chắn rằng lạm phát đã hoàn toàn được kiểm soát trước khi thực hiện bất cứ động thái cắt giảm lãi suất nào.

Jim Bullard, cựu chủ tịch FED St. Louis và hiện là hiệu trưởng trường kinh doanh của Đại học Purdue, khuyến cáo, mặc dù FED đang trên đà hạ cánh mềm nhưng các nhà hoạch định chính sách vẫn cần phải thận trọng về việc cắt giảm lãi suất.

“Tôi không nghĩ FED muốn cắt giảm lãi suất quá sớm. Bởi nếu bạn bắt đầu quá trình cắt giảm lãi suất và sau đó lạm phát tăng trở lại, điều đó có thể gây ra nhiều vấn đề rắc rối,” ông Bullard nói. Động thái cắt giảm lãi suất quá sớm được cho là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của FED trong việc dập tắt lạm phát hồi những năm 1970.

Cũng theo ông Bullard, nếu việc làm và tăng trưởng kinh tế vẫn ổn định thì có lẽ việc sớm cắt giảm lãi suất là không cần thiết.

“Tại sao phải hạ lãi suất nếu nền kinh tế đang hoạt động tốt?” ông nói. “Chúng ta có thể chỉ cần ngồi yên và tận hưởng quá trình giảm phát.”

Dù thế nào đi nữa, khi FED công bố dự báo kinh tế hàng quý vào thứ Tư (13/12), họ sẽ đồng thời đưa ra dự báo về mức lãi suất cơ bản tại thời điểm cuối năm 2024. Ông Coronado dự kiến ​​FED sẽ chỉ thực hiện hai lần cắt giảm lãi suất trong năm sau. Con số này chỉ bằng một nửa so với con số bốn lần cắt giảm mà thị trường tài chính đang kỳ vọng.

Trong trường hợp FED chỉ tiến hành hai đợt cắt giảm lãi suất trong năm 2024, thì lần cắt giảm đầu tiên có thể sẽ diễn ra vào cuối mùa thu, cụ thể là trong khoảng quý 3 năm sau, chuyên gia kinh tế Nancy Vanden Houten tại Oxford Economics dự đoán.

“FED sẽ muốn chắc chắn hơn một chút trước khi tính đến việc cắt giảm lãi suất,” bà Houten nói. “Theo quan điểm của chúng tôi, thị trường tài chính đã đi trước khá xa. Chúng tôi nghĩ rằng lãi suất đã đạt đỉnh, nhưng chúng ta sẽ còn phải đợi nhiều tháng nữa trước khi FED bắt đầu cắt giảm lãi suất.”

Đỗ Hiền-Theo apnews