Nợ công Mỹ sẽ tiếp tục tăng, dù ai thắng cử tổng thống

Bất kể ai trong số hai ứng cử viên, Tổng thống đương nhiệm Joe Biden và cựu Tổng thống Donald Trump, giành chiến thắng trong cuộc tranh cử vào tháng 11, các nhà dự báo đều nhìn thấy một kết quả chung cho hệ thống tài chính Mỹ: nợ quốc gia ngày càng tăng, tạo sức ép lên nền kinh tế vốn đã chật vật vì lãi suất cao.

Ông Trump đã nhiều lần cam kết sẽ trả hết khoản nợ quốc gia 34,6 nghìn tỷ USD, lần gần đây nhất là tại một buổi gây quỹ vào tháng 1, mặc dù chưa nêu rõ cách thức ông sẽ thực hiện việc này như thế nào.

Về phần mình, trong năm 2024, ông Biden đã đề xuất một gói ngân sách nhằm giảm mức thâm hụt ngân sách 3 nghìn tỷ USD trong 10 năm. Tuy nhiên, Quốc hội đã không thông qua đề xuất này thành luật.

Bất chấp những lời cam kết, hứa hẹn, chính phủ Mỹ đã chi tiêu nhiều hơn số tiền thu được dưới cả hai thời kỳ ông Trump và ông Biden giữ ghế tổng thống. Và các nhà kinh tế hiện không thấy bất kỳ lý do nào khiến xu hướng đó đảo ngược trở lại.

Mặc dù cuộc bầu cử sắp tới có thể là một cuộc bầu cử quan trọng đối với hàng loạt vấn đề của hệ thống tài chính Mỹ, bao gồm nợ sinh viên, phí thẻ tín dụng và thuế, nhưng quỹ đạo ngân sách dự kiến khó có thể thay đổi nhiều, cho dù đảng nào giành chiến thắng.

“Cuộc bầu cử có thể thay đổi triển vọng tài chính trung hạn, mặc dù sự thay đổi có thể không nhiều như những gì mọi người tưởng tượng,” Alec Phillips và Tim Krupa, hai nhà phân tích của Goldman Sachs, đã viết trong một bài bình luận hồi đầu tháng 5. “Về phía Đảng Cộng hòa, dù các chiến lược của đảng này sẽ tập trung vào các vấn đề như gia hạn các khoản cắt giảm thuế sắp hết hạn, nhưng trọng tâm của họ chủ yếu vẫn là mở rộng chính sách hiện tại (và tác động hiện nay đối với thâm hụt ngân sách). Trong khi đó, Đảng Dân chủ có thể giành chiến thắng nhờ các cam kết liên quan đến việc tăng thuế, nhưng phần lớn số tiền đó có thể sẽ được dành cho các khoản chi tiêu mới.”

Các nhà dự báo lo lắng về vấn đề ngân sách liên bang

Quỹ đạo của ngân sách đang trở nên tồi tệ hơn và đang liên tục gióng lên những hồi chuông cảnh báo cho các nhà dự báo. Chiến dịch tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (FED) nhằm chống lạm phát đã khiến chi phí nợ quốc gia tăng lên cao hơn. Con số này thậm chí tăng cao đến mức, năm 2024 có thể sẽ là năm đầu tiên chứng kiến lãi vay của Mỹ vượt trội so với mức chi tiêu cho quốc phòng. Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, các con số này lần lượt sẽ là 870 tỷ USD và 822 tỷ USD.

Theo một số tiêu chuẩn, nợ quốc gia thực sự khá dễ quản lý, bất chấp quy mô khổng lồ của nó. Nguyên nhân là do nền kinh tế Mỹ đang hoạt động rất hiệu quả và đang tăng trưởng với tốc độ lành mạnh.

Trong số các quốc gia G7, Mỹ hiện nằm ở nhóm giữa khi xét về quy mô nợ so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Tuy nhiên, điều khiến các chuyên gia lo ngại không phải là mức nợ hiện tại mà là điều gì sẽ xảy ra trong những thập kỷ tới. Theo báo cáo hồi tháng 3 của Văn phòng Ngân sách Quốc hội, đến năm 2054, thâm hụt ngân sách dự kiến sẽ tăng lên tới 8,5% GPD hàng năm, gần bằng với con số trong và ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.

“Theo quan điểm của chúng tôi, vấn đề không phải là khoản nợ tích lũy trước đây của Mỹ - vốn đang ở mức lớn nhưng có thể quản lý được, mà là triển vọng thâm hụt ngân sách đáng kể trong tương lai,” Michael Pugliese và Aubrey George, hai nhà kinh tế học tại Wells Fargo Securities đã viết trong một bài bình luận trong tuần qua.

Mức thâm hụt là không bền vững

Vấn đề nằm ở chỗ, nếu chính phủ tiếp tục chi tiêu nhiều hơn đáng kể so với mức thu vào hàng năm thì tỷ lệ nợ trên GDP sẽ tăng mạnh, theo một phân tích của các nhà kinh tế tại Deutsche Bank. Họ ước tính thâm hụt ngân sách của chính phủ sẽ phải ở mức từ 2,4% -4,1% GDP để tỷ lệ nợ trên GDP duy trì ổn định. Trong khi đó, Văn phòng Ngân sách Quốc hội ước tính, thâm hụt ngân sách sẽ lớn hơn nhiều so với con số đó, vào khoảng 5% -6% GDP trong những thập kỷ tới.

Chủ tịch FED Jerome Powell và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) gần đây đã cảnh báo, ngân sách của Mỹ đang đi trên một quỹ đạo không bền vững.

Việc khắc phục vấn đề này đòi hỏi phải tìm được cách nào đó để cân bằng ngân sách, hoặc là bằng cách cắt giảm chi tiêu hoặc là bằng cách tăng thuế, những điều thường bị các nghị sỹ của Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa lần lượt phản đối.

Khi các nhà lập pháp của cả hai đảng đàm phán các thỏa thuận ngân sách, họ thường thỏa hiệp bằng cách tránh cả việc cắt giảm chi tiêu lẫn tăng thuế. Trong khi đó, chi tiêu cho đại dịch COVID-19 và tăng chi tiêu cho quốc phòng, kết hợp với lãi suất cao hơn, đang khiến thâm hụt ngày càng gia tăng.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế của Wells Fargo nhận định rằng vấn đề này có thể giải quyết được vì Mỹ có nhiều lợi thế tài chính, bao gồm cả việc đồng đô la là đồng tiền dự trữ của thế giới, và Mỹ có nền kinh tế lớn nhất và đa dạng nhất thế giới.

“Việc củng cố tài chính thông qua tăng thu, giảm chi hoặc kết hợp cả hai, sẽ liên quan đến việc cân bằng chính sách. Nhưng nó sẽ giúp đưa chính sách tài khóa của Mỹ đi theo con đường bền vững hơn để đảm bảo những lợi thế tài chính của nước này được duy trì,” Wells Fargo cho biết.

Đỗ Hiền-Theo investopedia