Ông Biden cần thuyết phục cử tri ra sao về nền kinh tế?

Phong cách hùng biện của cựu tổng thống Donald Trump dường như thu hút cử tri hơn là những gì đang thực sự diễn ra trong nền kinh tế.

Kế hoạch của cựu tổng thống Donald Trump cho nhiệm kỳ thứ hai là kế hoạch của một nhà độc tài. Điều này đã được thể hiện rõ qua nỗ lực lật ngược kết quả cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Trong thời gian vận động tranh cử, ông Trump cũng không ít lần bày tỏ ý định sẽ xây dựng các trại giam lớn dành cho những người nhập cư trái phép, triển khai quân đội bên trong nước Mỹ, ra lệnh cho các luật sư truy tố những người mà ông không ưa, ân xá cho những người tham gia cuộc bạo loạn ngày 6 tháng 1 năm 2020 và bố trí những người trung thành với ông vào các vị trí trong bộ máy chính quyền. Ông cũng sẽ không bảo đảm an ninh cho các đồng minh Mỹ thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO, từ đó mở cửa châu Âu cho người bạn của mình, Vladimir Putin, và phát động một cuộc chiến thương mại toàn cầu.

Tóm lại, việc cựu tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền ở Mỹ, một trong những quốc gia có nền dân chủ tự do lớn nhất trên thế giới, sẽ là bằng chứng cho thấy chế độ chuyên quyền độc đoán một lần nữa sẽ trở thành hình thức quản trị bình thường của con người. Mối đe dọa này khiến kết quả cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sau 6 tháng nữa càng trở nên quan trọng, không chỉ đối với tương lai nước Mỹ mà còn đối với tương lai của cả thế giới.

Những điều này, như tổng thống đương nhiệm Joe Biden đã nói, từ lâu đã là vấn đề quan trọng đối với chính quyền của ông. Tuy nhiên, người Mỹ sẽ không bỏ phiếu dựa trên các vấn đề hiến pháp, dù những vấn đề đó quan trọng đến đâu. Ưu tiên của họ là nền kinh tế. Và điều này, đối với ông Biden, là một tin tức thật nghiệt ngã. Theo một cuộc thăm dò được thực hiện vào tháng trước, 55% cử tri không ủng hộ các thành quả kinh tế của chính quyền Biden. Điều này giúp giải thích tại sao tỷ lệ ủng hộ giữa ông Biden và ông Trump vẫn rất sít sao.

Những nghi ngờ về thành tích kinh tế của chính quyền đương nhiệm như vậy là điều rất đáng ngạc nhiên. So sánh với nhiều quốc gia khác trên thế giới, nền kinh tế Mỹ đang hoạt động rất tốt. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự đoán, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân đầu người của Mỹ sẽ tăng 8,3% trong giai đoạn 2019 - 2024, bất chấp đại dịch. Con số này cao hơn nhiều so với bất kỳ quốc gia có mức thu nhập cao nào khác. Ví dụ ở Anh, con số tương đương là âm 0,2%.

Thành tựu kinh tế của Mỹ dưới thời tổng thống Biden được trình bày chi tiết trong Báo cáo kinh tế của Tổng thống Mỹ công bố hồi tháng 3 vừa qua. Và đó là một báo cáo với những con số ấn tượng về tăng trưởng kinh tế, việc làm và đầu tư. Lạm phát cũng đã giảm đáng kể mà không đi kèm với tình trạng gia tăng thất nghiệp như một số chuyên gia kinh tế cảnh báo.

Tỷ lệ thất nghiệp trong quý đầu năm nay là 3,8%, giảm so với mức 6,2% của ba năm trước đó. Trong cùng thời gian, tiêu dùng cá nhân thực tế đã tăng 9,8% và đầu tư cố định vào các tài sản không bao gồm nhà ở đã tăng 14%. Đầu tư thực tế vào hạ tầng sản xuất thậm chí còn tăng tới mức đáng kinh ngạc 101% trong khoảng thời gian từ quý đầu tiên của năm 2022 đến năm 2024. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của những người trong độ tuổi 25-54 tuổi trong tháng 4 năm 2024 là 83,5%, mức cao nhất kể từ năm 2002. Các căn hộ đang trong quá trình xây đạt gần 1,7 triệu căn, một mức chưa từng thấy trong nửa thế kỷ qua.

Những con số này cho thấy kinh tế Mỹ đang bùng nổ. Đây cũng là một trong những thử nghiệm quan trọng nhất nhằm đánh giá tác động của việc vận hành một nền kinh tế “nóng” đối với thị trường lao động.

Vậy tại sao với thành tích có vẻ ấn tượng này, vẫn có nhiều cử tri hoài nghi ông Biden đến vậy? Một lý do chắc chắn là có rất nhiều người phản đối kịch liệt mô hình “chính phủ lớn” mà ông Biden đang áp dụng cho nước Mỹ. Nhưng nếu những người theo chủ nghĩa tự do là một thế lực thực sự hùng mạnh thì hẳn ông Trump sẽ không phải là người lãnh đạo Đảng Cộng hòa.

Lý do quan trọng tiếp theo là lạm phát. Mọi người ghét lạm phát. Hơn nữa, sau một thời gian lạm phát duy trì ở mức cao, việc đưa lạm phát giảm về các mức thấp hơn là không đủ, ít nhất là không đủ trong ngắn hạn. Giá cả đã tăng gần 20% kể từ khi ông Biden đắc cử, và tất cả mọi người đều nhận thấy thực tế này.

Một vấn đề khác nữa là sự đóng băng của thị trường nhà đất. Ai muốn bán một căn nhà khi mua một căn nhà mới đồng nghĩa với việc thay thế một khoản vay thế chấp có lãi suất cố định ở mức thấp bằng một khoản vay thế chấp có lãi suất cao hơn nhiều? Vấn đề đó sẽ còn tồn tại chừng nào lãi suất chuẩn của Cục Dự trữ Liên bang (FED) còn duy trì ở mức cao như hiện nay.

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là thực tế rằng, nhận thức về nền kinh tế giờ đây đều mang tính chính trị. Những người ủng hộ đảng Cộng hòa nhìn thấy một nền kinh tế tồi tệ khi đối thủ của họ nắm quyền và ngược lại. Ngày nay, mọi người không chỉ có quan điểm riêng của mình mà họ còn có sự thật riêng của họ. Nền kinh tế mà họ nhìn thấy không phải là nền kinh tế mà họ trải qua hàng ngày.

Dù thế nào đi nữa, ông Biden chỉ có sáu tháng để thay đổi suy nghĩ của các cử tri. Hơn nữa, tình hình kinh tế có thể trở nên tồi tệ hơn, đặc biệt nếu lãi suất cao cuối cùng sẽ dẫn đến tình trạng suy thoái kinh tế, hoặc trong một kịch bản nghiêm trọng nhất, lãi suất sẽ được nâng lên các mức cao hơn nữa.

Đỗ Hiền-Theo ft