Tản mạn: vì sao Warren Buffett lại đổi Wells Fargo lấy Citigroup?

Thái độ yêu thích mà Warren Buffett dành cho các công ty trong danh mục đầu tư của ông thường cũng hòa lẫn với các quyết định kinh doanh thực dụng hơn của chính ông hoặc các vị “phó tướng”. Đơn cử, vị CEO của Berkshire Hathaway dường như rất có tâm trạng thưởng thức hương vị của Cherry Coke (một sản phẩm của Coca Cola) và ông cũng trân trọng cả những khoản lợi nhuận từ Coca Cola.

Wells Fargo là kênh đầu tư hội tụ cả lý trí và cảm xúc nhiều nhất. Khi mới mua 10% cổ phần của nhà băng này lần đầu tiên cách đây 33 năm, Warren Buffett đã ca ngợi rằng “hoạt động ngân hàng của họ được quản lý rất tuyệt vời, mang lại lợi nhuận cao”, nhưng ngân hàng này cũng toát lên vẻ mê hoặc như chính Warren.

Mặc dù sau đó họ đã trở thành ngân hàng lớn nhất thế giới theo giá trị vốn hóa thị trường, Wells Fargo đã tránh đi theo con đường mở rộng quy mô lớn ra bên ngoài nước Mỹ. Với việc bám sát vào phân khúc cho vay tiêu dùng và thương mại, Wells Fargo đã từ chối phát triển hoặc mua lại các ngân hàng đầu tư lớn.

Liên hệ song phương giữa Warren và Wells Fargo cũng có những sợi dây kết nối khác, nhưng có phần hơi hư hư thực thực. Giám đốc điều hành lâu năm của Wells, John Stumpf đã từng chơi bài Bridge với Bertie, em gái của Warren.

Năm 2009, Warren từng ca ngợi ngân hàng này rằng: “Nếu tôi phải dồn tất cả tài sản của mình vào một cổ phiếu, thì đó sẽ là cổ phiếu này.”

Nhưng đời ai biết được chữ ngờ, hiện tại ông không hề sở hữu bất kỳ cổ phiếu Wells Fargo nào.

Berkshire đã bắt đầu cắt giảm cổ phần của họ tại Wells Fargo vào năm 2017 và vào tuần này họ đã tiết lộ trong một hồ sơ báo cáo rằng Berkshire đã bán toàn bộ cổ phần và tiến hành một khoản đầu tư mới vào Citigroup.

Vấn đề đáng chú ý là Wells Fargo đã đánh mất đạo đức nghề nghiệp, phản bội lại niềm tin mà Berkshire đã đặt vào ngân hàng này bấy lâu nay. Nhưng nếu chính Berkshire mới thực sự là kẻ đã thay lòng đổi dạ thì sao?

Warren từng khen Wells Fargo tổ chức hoạt động giống Walmart hơn là JPMorgan Chase. “Wells có một thái độ hoàn toàn khác,” ông từng phát biểu trên tờ Fortune. “Đó là lý do tại sao chủ tịch Kovacevich ví họ như ‘cửa hàng bán lẻ’. Anh ấy thậm chí còn không thích mô tả bằng từ ‘ngân hàng’.”

Wells Fargo khét tiếng với vụ bê bối "bán chéo", chỉ cần mở một tài khoản vãng lai nhưng lại có thể sở hữu thẻ tín dụng hoặc bảo hiểm xe hơi. Tuy nhiên, hóa ra lý do khiến Wells Fargo thể hiện tốt hơn nhiều so với các đối thủ là vì họ đã tạo ra hàng triệu tài khoản giả mà không có sự cho phép của khách hàng.
Kết quả là vụ bê bối vào năm 2016 đã làm ngân hàng này tiêu tốn hàng tỷ USD tiền phạt, dẫn đến việc các cơ quan quản lý phải áp đặt giới hạn quy mô và cuối cùng là sa thải hai vị lãnh đạo cao tầng liên tiếp.

Giờ đây, tâm lý yêu thích xưa kia đã chuyển thành nỗi chán ghét. Vào năm 2020, cánh tay phải Charlie Munger của Warren, vị phó chủ tịch của Berkshire, được mô tả là đã “nổi khùng” với quyết định của giám đốc kế nhiệm Charlie Scharf của Wells Fargo khi ông này muốn tiếp tục sống ở New York thay vì chuyển đến trụ sở chính của ngân hàng ở San Francisco.

(Charlie Munger có quan điểm cứng rắn về cách sắp xếp cuộc sống của mọi người. Ông đã quyên góp 200 triệu USD cho một ký túc xá sinh viên mới ở Santa Barbara với điều kiện là hầu hết các phòng đều không được có cửa sổ.)

Tuy nhiên, không rõ tại sao Wells Fargo vẫn nằm trong danh sách đen của Warren sáu năm sau khi vụ bê bối tài khoản giả bị phanh phui. Quả thực đã có những khách hàng bị thiệt hại nhưng trò lừa đảo này vốn dĩ chỉ đơn thuần là một mánh khóe mà các nhân viên ngân hàng áp dụng để đạt đúng doanh số theo chỉ tiêu nội bộ. Uất ức thay, các ngân hàng khác cũng đã phạm tội nặng hơn nhiều nhưng họ lại không hề bị các cơ quan quản lý giới hạn quy mô.

Có một điều bí hiểm hơn là tại sao Berkshire lại vứt bỏ Wells Fargo vào lúc này? Warren Buffett đã mua gom 10% cổ phần tại đây vào năm 1989 và 1990 với giá 290 triệu USD. Số tiền đó trị giá khoảng 20 tỷ USD khi Berkshire bán gần hết. Tính luôn cả cổ tức, lợi tức toàn phần thậm chí còn cao hơn mức sinh lời của S&P 500.

Wells Fargo đã không thể phục hồi về mức đỉnh cũ trước vụ bê bối nhưng ngân hàng này vẫn tiếp tục sinh lời khá tốt, với mức ROE đến 12%. Khi các cơ quan quản lý nới lỏng chế tài, Wells sẽ có cơ hội để trở mình và tăng trưởng mạnh cũng như mang lại nguồn thu nhập hấp dẫn.

Trong khi đó, Citi không phải là một ngân hàng điển hình theo chuẩn Warren Buffett. Ông có xu hướng ưa thích các tổ chức lớn, chuyên tập trung vào thị trường Mỹ như Bank of America và US Bancorp. Citi là một doanh nghiệp có tầm hoạt động quốc tế rộng khắp, rất dễ xảy ra sự cố, mà lại phụ thuộc vào các hoạt động mua bán nợ đầy biến động. Họ thuê đến hàng nghìn nhân viên ngân hàng đầu tư, hay còn gọi là “những kẻ xào tiền” như cách gọi khinh bỉ của Warren Buffet.

Cú quay ngoắt của Berkshire cũng chẳng phải là điều gì lạ lẫm. Warren Buffett vốn dĩ từng tránh xa hầu hết các cổ phiếu công nghệ, mãi cho đến năm 2016 thì Berkshire mới bắt đầu mua Apple. Và “Táo khuyết” hiện là cái tên sừng sỏ nhất trong danh mục đầu tư của tập đoàn này.

Thế nhưng họ lại đánh đổi Wells Fargo chỉ để lấy Citi? Quyết định đó cũng giống như Warren đổi lon Cherry Coke nhẹ nhàng ngọt ngào để đổi lấy chai rượu mạnh Jack Daniel’s vậy.

Đăng Khoa - Theo ft.com