Thận trọng về triển vọng kinh tế Mỹ 2024

Quyết định lãi suất bất ngờ của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) đã củng cố tâm lý lạc quan bao trùm thị trường. Nhưng đi cùng sự tích cực thì cũng có nhiều lý do để thận trọng.

Ông già Noel đã phát quà sớm cho các thị trường tài chính toàn cầu khi cách đây không lâu, Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) đánh tiếng rằng chiến dịch tăng lãi suất đã kết thúc và dự đoán chi phí đi vay sẽ giảm 0,75 điểm phần trăm trong năm tới.

Ngay cả khi những người tham gia thị trường đã dự đoán trước về việc FED cắt giảm lãi suất, thì thái độ “quá ôn hòa” của ngân hàng trung ương vẫn khiến nhiều người bất ngờ. Chủ tịch FED Jerome Powell đã thay đổi đáng kể quan điểm xung quanh chính sách tiền tệ. Dù trước đó khẳng định rằng còn quá sớm để suy đoán về thời điểm cắt giảm lãi suất, nhưng vào ngày 13/12, ông lại tiết lộ FED đã thảo luận về thời điểm bắt đầu nới lỏng chính sách.

Đối với thị trường, một sự thay đổi chính sách thường có tác động rất mạnh mẽ. Ngoài việc dự đoán lạm phát sẽ giảm thêm vào năm tới, ông Powell dường như còn tự tin hơn về khả năng suy thoái kinh tế sẽ được ngăn chặn, nhấn mạnh kỳ vọng nền kinh tế Mỹ đang hướng tới một cú hạ cánh mềm. Theo dữ liệu của Bloomberg, thị trường đã có “ngày FED” tốt nhất kể từ năm 2009, khi tất cả các loại tài sản chính đều tăng ít nhất 1% nhờ thái độ ôn hòa của FED.

Theo kết quả cuộc thăm dò mới nhất được Ngân hàng Mỹ (Bank of America) với các nhà quản lý quỹ toàn cầu, tâm lý lạc quan của thị trường hiện đang ở mức cao nhất trong gần hai năm trở lại đây. Hai phần ba số người được hỏi dự đoán nền kinh tế toàn cầu sẽ hạ cánh mềm, 80% dự đoán lạm phát sẽ giảm xuống các mức thấp hơn, trong khi một lượng lớn nhưng người tham gia tin rằng lợi suất trái phiếu chính phủ sẽ hạ xuống trong vòng một năm tới.

Không thể phủ nhận có nhiều điều đáng để công chúng hài lòng, đặc biệt là ở Mỹ. Lạm phát chung ở khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã giảm từ mức hơn 10% cách đây một năm xuống còn 2,4%. Con số này hiện chỉ cao hơn một chút so với mục tiêu mà Ngân hàng Trung ương châu Âu đề ra. Tại Mỹ, lạm phát đang ở mức 3,1%, và tại Anh là 3,9%. Đáng ngạc nhiên hơn, nguy cơ kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái như nhiều người cảnh báo đã không trở thành hiện thực. Người tiêu dùng Mỹ đã chứng tỏ khả năng chống chọi và phục hồi đáng kể, với sự hỗ trợ của một thị trường lao động mạnh mẽ.

Tuy nhiên, cũng có rất nhiều lý do để thận trọng. Các nhà đầu tư thường khá nhạy cảm, nhiều khi là phản ứng thái quá trước những tín hiệu tích cực, trong khi xem nhẹ hoặc bỏ qua những tín hiệu tiêu cực. Có ba lý do khiến “kịch bản Goldilocks” mà nhiều nhà quản lý quỹ kỳ vọng – bao gồm lạm phát thấp hơn, cắt giảm lãi suất quyết liệt và tăng trưởng tốt – có vẻ vẫn còn xa vời.

Thứ nhất, trong khi các ngân hàng trung ương hàng đầu khẳng định cuộc chiến chống lạm phát vẫn chưa giành được thắng lợi, thị trường dường như lại hành xử như thể đây là “sự đã rồi”. Nhiều nhà đầu tư vẫn tin rằng lạm phát chỉ là nhất thời dù lạm phát dai dẳng hơn nhiều so với dự kiến. Trong khi lạm phát hàng hóa có tín hiệu tích cực, lạm phát dịch vụ vẫn ở mức cao.

Tháng trước, lạm phát lõi của Mỹ (không tính giá thực phẩm và giá năng lượng dễ biến động) đã tăng lên. Tại các nền kinh tế phát triển, tốc độ tăng của tiền lương hiện cao hơn nhiều so với mục tiêu của các ngân hàng trung ương.

Hơn nữa, một khi “thần đèn” lạm phát đã được thả ra thì rất khó để đưa nó quay trở lại trong chai. Một nguy cơ đáng kể trong năm 2024 là giá cả sẽ tăng tốc trở lại, đặc biệt là trong bối cảnh môi trường địa chính trị biến động và lạm phát dịch vụ vẫn đang tăng lên.

Thứ hai, một cú hạ cánh mềm chưa bao giờ là điều dễ dàng. Lịch sử cho thấy, rất khó để ngăn chặn lạm phát mà không gây ra tình trạng thất nghiệp gia tăng và suy thoái nghiêm trọng. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu hiện đã chậm lại. Dù nền kinh tế Mỹ vẫn tương đối kiên cường, nhưng khu vực Eurozone có thể sẽ rơi vào suy thoái kỹ thuật trong những tháng cuối năm, trong khi kinh tế Anh đã trì trệ suốt một thời gian dài.

Tại Mỹ, FED dường như quan tâm đến tăng trưởng hơn là lạm phát. Chỉ tịch FED Powell cho biết, ông nhận thức được nguy cơ khi giữ lãi suất ở mức cao quá lâu và hiểu rằng FED sẽ cần bắt đầu thực hiện chính sách nới lỏng trước khi lạm phát về mức mục tiêu 2% để tránh cho nền kinh tế rơi vào trạng thái trì trệ. Sự nhạy cảm ngày càng tăng của ngân hàng trung ương Mỹ đối với tăng trưởng đã khiến các nhà đầu tư trái phiếu thường nhìn nhận các đợt cắt giảm lãi suất mạnh mẽ là có liên quan đến suy thoái kinh tế.

Thứ ba, mọi kỳ vọng đều có hậu quả. Việc FED bất ngờ thay đổi chính sách đã khiến các điều kiện tài chính được nới lỏng hơn nữa. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm xuống 3,8% từ mức khoảng 5% vào cuối tháng 10. Đồng USD tiếp tục suy yếu và chứng khoán Mỹ đạt mức cao mới trong khi chênh lệch trái phiếu doanh nghiệp đang dần thu hẹp.

Các điều kiện tài chính lỏng lẻo dù có thể thúc đẩy hoạt động kinh tế nhưng nó lại khiến việc kiềm chế lạm phát trở nên khó khăn hơn và có khả năng buộc FED phải thắt chặt chính sách hơn nữa. Trong báo cáo mới đây, Torsten Slok, chuyên gia làm việc tại công ty quản lý đầu tư toàn cầu Apollo Global Management lưu ý: “Quyết định xoay trục của FED đã làm phức tạp thêm mục tiêu đưa lạm phát trở lại mức 2%... Khi chúng ta bước vào năm 2024, FED có thể sẽ lại sớm đảo ngược thái độ từ ôn hòa sang cứng rắn hơn.”

Cho tới nay, việc FED lèo lái để kinh tế Mỹ tránh được một cú hạ cánh cứng được coi là một kỳ tích. Tuy nhiên, vẫn còn quá sớm để kết luận nền kinh tế lớn nhất thế giới đã thành công hạ cánh mềm.

Đỗ Hiền