Thị trường chuyển dịch sau hội nghị của FED, chứng khoán sẽ phục hồi trong bao lâu?

Tóm tắt

• Các thị trường đã dần dần thay đổi kỳ vọng về lãi suất kể từ Hội nghị chuyên đề kinh tế Jackson Hole của Fed.
• Lãi suất hiện được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng.
• Lãi suất tăng cao hơn hàm ý việc định giá sai giá cổ phiếu và bất động sản ngày càng tăng, làm dấy lên mối lo ngại về tính bền vững của đợt phục hồi này.

Trong "Tóm tắt các dự báo kinh tế" tháng 6 của Cục Dự trữ Liên bang, các thành viên Fed chỉ ra muốn tăng lãi suất hơn nữa vào năm 2023. Cụ thể lãi suất có thể tăng lên mức ước tính cao nhất là 5,75%. Tuy vậy dự định này không thể xảy ra khi những biến động trên thị trường buộc Fed phải tạm dừng các đợt tăng lãi suất và chuẩn bị cắt giảm vào cuối năm. Nhưng những diễn biến trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất đang phản ánh chính xác những gì Fed đã tuyên bố. Điều này đồng nghĩa các nhà đầu tư vào tiền gửi và trái phiếu ngắn hạn có thể sẽ thu được lợi nhuận cao hơn dự kiến. Lãi suất tiền gửi và lãi vay cao hơn cũng ám chỉ cổ phiếu và bất động sản ngày càng được định giá quá cao. Với việc S&P 500 (SPY) vẫn tăng khoảng 16% trong năm 2023 sau khi giảm 19,5% vào năm 2022, điều này sẽ khiến các nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ lưỡng về tính bền vững của đợt phục hồi này.

Dữ liệu của YCharts

Thị trường lẳng lặng chuyển dịch sau Jackson Hole

Hội nghị chuyên đề kinh tế Jackson Hole của Fed phần lớn là một sự kiện nhàm chán. Tuy vậy sau sự kiện này thị trường thường có những bước chuyển mình đáng chú ý. Cụ thể sau hội nghị năm 2022, thị trường chứng khoán lao dốc và lãi suất trái phiếu kho bạc tăng vọt.

Sau sự kiện năm nay vẫn chưa ghi nhận những biến động lớn. Tuy nhiên, có một sự thay đổi nhỏ về giá cả xảy ra sau Jackson Hole. Hầu hết các trader đều nghĩ rằng Fed đang lừa dối về việc tăng lãi suất cao hơn sau khi bỏ qua đợt tăng lãi suất vào tháng 6 và tăng 25 bps vào tháng 7. Do đó, thị trường có khả năng xảy ra một đợt tăng lãi suất khác. Và tiếp đó sẽ là một đợt cắt giảm lãi suất đáng kể vào cuối năm 2023 đến cuối năm 2024.

Theo CME FedWatch, thị trường cho rằng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất, thậm chí một nhóm còn đang kêu gọi lãi suất có thể đạt 6% vào cuối năm.

Xác suất lãi suất quỹ Fed tăng vào tháng 11 năm 2023 (CME FedWatch)

Hơn nữa, nếu bạn tính đến tháng 5, thị trường sẽ bắt đầu tin vào những gì Fed đã báo trước rằng lãi suất sẽ cao hơn trong thời gian dài và có thể cao hơn rất nhiều.

Xác suất lãi suất quỹ Fed tháng 5 năm 2024 (CME FedWatch)

Ở đây, một số trader nhìn thấy sự cắt giảm, nhưng xác suất tăng lãi suất vẫn cao hơn xác suất cắt giảm! Điều này đóng vai trò trọng yếu do chính tình trạng xoay trục của Fed là điều duy nhất giữ vững các khu vực mang tính đầu cơ như chứng khoán và bất động sản trên thị trường.

Chúng ta có thể nhìn vào quá khứ để củng cố quan điểm này và đối chiếu với khoảng thời gian ngắn cả thế giới đang “cuồng” AI như hiện nay. Bong bóng dot-com cho thấy chi phí vốn rất quan trọng trong dài hạn nhưng không làm nản lòng các nhà đầu cơ trong ngắn hạn. Suy cho cùng, bong bóng những năm 1990 đã xảy ra trong khoảng thời gian diễn biến về lãi suất tương tự như hiện nay.

Mặc dù mức định giá của NASDAQ (QQQ) quá cao nhưng việc tăng lãi suất không nhất thiết buộc các cổ phiếu như Nvidia (NVDA) giảm giá ngay lập tức. Nhưng những người đủ ngu ngốc để mua bất động sản đầu tư với lãi suất trần 3,5% với khoản thế chấp 8% sẽ phải lãnh hậu quả. Các công ty được hỗ trợ bởi vốn mạo hiểm phụ thuộc vào nguồn vốn mới để tài trợ cho những khoản lỗ vô tận cũng sẽ bị nghiền nát. Định giá cổ phiếu vốn hóa lớn cuối cùng cũng sẽ được đánh giá lại vào một thời điểm nào đó. Nó có thể bắt đầu vào ngày mai, nhưng cũng có thể là một hoặc hai năm. Tuy nhiên, về lâu dài, chắc chắn chi phí vốn sẽ tăng. Powell không hề lừa chúng ta khi nhắc tới việc tăng lãi suất, và trong khi Fed không quan tâm đến tình trạng NASDAQ tăng cao đến đâu, họ sẵn sàng và có thể mạo hiểm với nguy cơ suy thoái kinh tế để khôi phục tình trạng bình ổn giá.

Tại sao lãi suất lại quan trọng đối với cổ phiếu

Để trả lời câu hỏi này, bạn cần tự hỏi xem lợi nhuận bản thân thu về liệu có đủ để bù đắp cho những rủi ro mà bạn đang gặp phải hay không. Nếu bạn có thể kiếm được 6% lãi tiền gửi trong khi cổ phiếu mang lại lợi nhuận trung bình 8-9% trong thời gian dài với mức biến động hàng năm là 15%, rõ ràng bạn đang mạo hiểm với mức biến động khoảng 15% để kiếm được khoản lợi nhuận chỉ cao hơn trung bình 2-3 %. Theo logic này, Fed đang thu được phần lớn lợi nhuận từ việc sở hữu cổ phiếu trong thời điểm hiện tại. Sở hữu cổ phiếu với lãi suất 0% với lợi nhuận kỳ vọng 9% chắc chắn là lựa chọn hiển nhiên. Bây giờ bạn thử đặt ra câu hỏi xem nên đầu tư bao nhiêu vào cổ phiếu với lãi suất tiền gửi gần 6%. Các cổ phiếu vốn hóa lớn cũng khá đắt so với mức định giá trước đây. Từ đó khiến chúng ta phải nghiền ngẫm liệu lợi nhuận 8-9% có thực tế trong tương lai hay không. Nói một cách đơn giản, lãi suất tiền gửi hiện đang cao hơn lợi nhuận cơ bản của các doanh nghiệp trong S&P 500. Bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra trong ngắn hạn, nhưng nếu lãi suất mang lại nhiều hơn số tiền doanh nghiệp kiếm được thì tiền gửi có thể là một khoản đầu tư hợp lý.

Dữ liệu theo YCharts

Người ta biết rõ rằng việc tăng lãi suất có độ trễ. Nhưng một trong những điều thú vị hơn cả về chiến dịch tăng lãi suất của Fed là nó sẽ tạm thời làm tăng lợi nhuận doanh nghiệp. Nguyên nhân là bởi khi Fed tăng lãi suất ngay lập tức, cho phép các công ty kiếm được nhiều tiền hơn từ khoản dự trữ tiền mặt của họ. Nhưng nhiều công ty trong số này đã phát hành nợ dài hạn nên chi phí lãi vay ròng thực tế lại giảm xuống. Các công ty như Berkshire Hathaway (BRK.B), Apple (AAPL), Google (GOOG) và Johnson & Johnson (JNJ) hiện đang kiếm được hàng trăm triệu đô la lãi tiền gửi mỗi quý, tăng từ mức gần như không có trước đại dịch. Điều này cũng đúng với các hộ gia đình lớn tuổi ở Mỹ không có thế chấp và có số dư tiền mặt lớn. Việc tăng lãi suất đã giúp họ. Tuy nhiên, theo thời gian, ngày càng có nhiều khoản nợ được tái cấp vốn từ lãi suất thấp nhất đến lãi suất cao ngất trời, dự kiến sẽ có hơn 2 nghìn tỷ USD mỗi năm kể từ năm 2024 trở đi. Theo thời gian, hiệu ứng này sẽ khiến tình hình của nền kinh tế bị đảo ngược.

Điều này tạo ra một vấn đề về cơ cấu trong dài hạn – bởi vì chi phí lãi ròng chỉ có thể tăng lên từ đây, điều đó có nghĩa là lợi nhuận doanh nghiệp sẽ không thể đạt kỳ vọng bất kể Fed có hành động gì đi chăng nữa. Và có một kết quả cuối cùng thú vị khác cho vấn đề này, đó là nếu Fed thực hiện xoay trục và cắt giảm lãi suất, các khoản thanh toán lãi ròng sẽ ngay lập tức tăng lên! Lãi suất thấp rõ ràng kích thích nền kinh tế trong khi lãi suất cao làm chậm nền kinh tế. Tuy nhiên, ai cũng biết rằng những thay đổi về lãi suất diễn ra có độ trễ và lượng tiền mặt dồi dào gần đây đối với số dư tiền mặt của các công ty Mỹ minh họa cho điểm này. Tuy nhiên, khi bạn nhìn vào các chỉ số kinh tế hàng đầu của nền kinh tế thực, rõ ràng là có điều gì đó không ổn.

Các hộ gia đình không xét đến giá thực tế

Một phép thử thông minh để xem liệu giá tài sản có phù hợp với chính sách của Fed hay không là xem xét danh sách bất động sản kép. Danh sách kép là nơi người bán sẽ rao bán hoặc cho thuê địa điểm của mình. Ví dụ: những người bán hàng có thể bỏ ra 3.500 USD mỗi tháng cho tiền thuê hoặc 700.000 USD mỗi tháng để mua đứt bất động sản. Nếu thuế bất động sản là 12.000 USD mỗi năm và khoản bảo hiểm/bảo trì/sửa chữa là 8.000 USD hàng năm thì đồng nghĩa lãi suất trần rơi vào khoảng 3,1%. Lãi suất thế chấp hiện nay là khoảng 7,5% đối với người mua là chủ sở hữu và khoảng 8% đối với nhà đầu tư.

Tại sao các con số lại điên rồ đến vậy? Lãi suất trần là 3,1%, nhưng lãi suất tiền gửi lên tới 5,5% và đang tăng lên, trong khi lãi suất thế chấp bạn phải trả là 7,5%. Nếu bạn có 700.000 đô la, tiền lãi sẽ đủ để thanh toán toàn bộ tiền thuê nhà của bạn với lãi suất 6% và bạn tránh được thuế tài sản, bảo trì và bảo hiểm. Đây là logic trong việc so sánh lãi suất trần với lãi suất tiền gửi. Rõ ràng ở đây bạn sẽ có lợi hơn nếu đi thuê. Nếu xét theo tỷ lệ giá/tiền thuê thuần túy, mọi thứ có vẻ kỳ lạ, nhưng khi bạn tính đến lãi suất, mọi thứ thậm chí còn kỳ lạ hơn.

Mặt khác, bạn chỉ đang suy đoán về việc giá nhà tăng lên - gần 90% khoản thanh toán thế chấp trong năm đầu tiên sẽ chuyển thành lãi suất thế chấp là 7,5%, cộng với việc bạn phải trả thêm 2% so với lãi suất tiền gửi mỗi năm. Khi 80% người mua nhà vay tiền để mua nhà, lãi suất có tác động rất rõ ràng đến giá trị. Hiệu ứng về giá đang có độ trễ.

Giống như năm 2006, hầu hết mọi người đều không chạy theo con số và họ đang ký kết những hợp đồng 30 năm dựa quá nhiều vào cảm xúc. Doanh số bán nhà hiện tại giảm khoảng 33% cho thấy khoảng 1/3 số người định mua nhà đang chấp nhận thông điệp của Fed, nhưng 2/3 còn lại thì không. Tỷ lệ trống cho số lượng nhà thuê tiếp tục tăng lên và có thể trở nên điên rồ hơn nữa không? Chắc chắn.

Vốn đầu tư tư nhân và vốn mạo hiểm cũng không chạy theo con số

Nếu người mua nhà ở Mỹ không gặp khó khăn trước chi phí vốn tăng cao hơn thì chắc chắn Thung lũng Silicon và các công ty cổ phần tư nhân cũng vậy, phải không? Một lần nữa, không hẳn. Các giao dịch đang được thực hiện ở mức định giá vô nghĩa. Trong suốt 14 năm lãi suất chạm đáy sau năm 2008, cả một thế hệ nhà phân tích đã xây dựng sự nghiệp của mình dựa trên ZIRP và QE. Những người hiện đang ở độ tuổi từ giữa đến cuối 30 và kiếm được hơn 1.000.000 đô la tiền bồi thường chưa bao giờ thấy lãi suất trên 0 một cách có ý nghĩa cho đến bây giờ. Định giá IPO luôn là một nghệ thuật đen tối, nhưng ngay cả định giá PE cũng ngày càng giống chiêm tinh học .

Nhiều người trong số họ đang sử dụng cùng một chiến thuật của những năm 2010 là vay và mua bất cứ thứ gì có lãi suất, mất tiền để giành thị phần và trả quá nhiều cho tài sản để bán khi thị trường có nhiều thanh khoản hơn. Đó là cùng một cuốn sách, lặp đi lặp lại theo những cách không rõ ràng. Có lẽ những người đầu tư mạo hiểm ở Vùng Vịnh là những người thông minh nhất! Chỉ cần hứa thật nhiều, nhận một mức lương hậu hĩnh khi bạn thử sức, và nếu không thành công, hãy để lại công việc cho người khác.

Những người mua nhà vay thế chấp 4.000 USD mỗi tháng, các nhà đầu tư bất động sản nhỏ vay 5.000.000 USD để thực hiện các giao dịch và các nhà đầu tư vốn cổ phần tư nhân bỏ ra 5.000.000.000 USD để mua các doanh nghiệp về cơ bản đều đặt cược giống nhau. Họ đang thực hiện các giao dịch thiếu minh chứng rõ ràng và cần tăng giá mạnh để kiếm lợi nhuận.

Kết luận

Lãi suất tiếp tục tăng, đồng nghĩa với việc cổ phiếu và bất động sản ngày càng trở nên kém hấp dẫn hơn so với tiền mặt. Mặc dù chính sách của Fed có độ trễ nhưng đến một lúc nào đó, nó sẽ có tác dụng. Và khi điều đó xảy ra, tất cả những "cơ hội" đầu tư không có ý nghĩa kinh tế cơ bản này đều có khả năng phải xét lại kỹ lưỡng. Trong thời gian tới, Fed có thể sẽ tiếp tục tăng lãi suất cho đến khi tình trạng mất cân đối trong nền kinh tế biến mất. Điều này có nghĩa là nhiều loại tài sản phổ biến đang ngày càng được định giá quá cao.

Hoàng Dương – Theo Seeking Alpha