Tâm lý cử tri Mỹ: Bức tranh đa sắc dưới lăng kính chính trị

Dữ liệu chỉ ra rằng cử tri ủng hộ đảng cầm quyền tại Nhà Trắng thường đánh giá nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, dù thực tế có thể không hoàn toàn như vậy.

Tác động của quan điểm chính trị lên cảm nhận kinh tế

Trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang vào tháng 3, Tổng thống Joe Biden đã khẳng định rằng nền kinh tế Mỹ là một câu chuyện thành công, với tỷ lệ thất nghiệp thấp kỷ lục và lạm phát giảm, chứng tỏ đất nước đang phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch Covid-19.

“Giờ đây, nền kinh tế của chúng ta thực sự khiến cả thế giới phải ghen tị,” Tổng thống Biden tuyên bố. “Việc này cần có thời gian, nhưng người dân Mỹ đang bắt đầu cảm nhận được điều đó.”

Theo số liệu từ ông Biden, kể từ khi ông nhậm chức, nước Mỹ đã tạo thêm 15 triệu việc làm. Tỷ lệ thất nghiệp đã giảm xuống còn 4%, kết thúc chuỗi 41 tháng tăng liên tục. Lạm phát đã hạ nhiệt sau khi đạt đỉnh 9,1% vào tháng 6 năm 2022. Các chỉ số chính trên thị trường chứng khoán liên tục lập kỷ lục, với chỉ số công nghiệp trung bình Dow Jones lần đầu tiên vượt mốc 40.000 điểm. Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự đoán rằng nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng với tốc độ gấp đôi so với bất kỳ quốc gia G7 nào khác trong năm nay.

Tuy nhiên, nhiều người Mỹ vẫn hoài nghi về những gì ông Biden nói. Theo một cuộc thăm dò của Harris thực hiện riêng cho tờ Guardian vào tháng trước, 56% người Mỹ tin rằng nền kinh tế đang suy thoái, dù GDP của Mỹ đang tăng trưởng trong những tháng gần đây. Trong số này, cử tri Đảng Cộng hòa chiếm 67%, còn cử tri Đảng Dân chủ chiếm 49%.

Sự chia rẽ chính trị và tâm lý người tiêu dùng

Trong những thập kỷ gần đây, nước Mỹ chứng kiến sự chia rẽ chính trị ngày càng gia tăng. Hai đảng chính trị lớn, Dân chủ và Cộng hòa, có quan điểm đối lập về nhiều vấn đề kinh tế và xã hội. Sự chia rẽ này đã len lỏi vào tâm lý người tiêu dùng, khiến họ có những nhận thức khác nhau về tình hình kinh tế tùy thuộc vào bản sắc chính trị của mình.

Cử tri ủng hộ đảng cầm quyền thường có xu hướng lạc quan về tình hình kinh tế, ngay cả khi dữ liệu thực tế cho thấy điều ngược lại. Ngược lại, cử tri phe đối lập thường có xu hướng bi quan về tình hình kinh tế, ngay cả khi dữ liệu thực tế cho thấy điều tích cực. 

Những vấn đề khác ngoài chính trị

Người tiêu dùng Mỹ ngày càng bi quan khi bầu cử đến gần. Nhà báo Greg Ip của Wall Street Journal cho rằng sự bi quan này do người Mỹ chuyển lo ngại về các vấn đề xã hội sang nền kinh tế.

“Giống như một bộ phận cơ thể có thể đau do chấn thương ở nơi khác, sự bi quan về kinh tế phản ánh sự bất mãn chung,” ông Ip viết. “Gần đây, có nhiều điều khiến người dân bất mãn: xung đột chính trị và văn hóa, đại dịch, biên giới, xả súng hàng loạt, tội phạm, chiến tranh ở Ukraine và Trung Đông.”

Một lý do khác là vai trò của truyền thông. Một số chuyên gia cho rằng báo chí có xu hướng đưa tin xấu nhiều hơn tin tốt. Nghiên cứu của Ben Harris và Aaron Sojourner tại Viện Brookings kết luận rằng “kể từ năm 2018, tin tức kinh tế trở nên tiêu cực hơn một cách có hệ thống, và thiên hướng tiêu cực gia tăng trong ba năm qua”.

Ngoài ra, lạm phát cũng là một yếu tố quan trọng. Mặc dù dữ liệu CPI mới nhất cho thấy lạm phát tăng 3,4% trong 12 tháng qua, giá cả đã tăng khoảng 20% kể từ năm 2019. Vì vậy, dù tỷ lệ lạm phát giảm, người Mỹ vẫn phải điều chỉnh theo mức tăng chi phí sinh hoạt trong vài năm qua.

Con đường phía trước?

Bên cạnh nghi ngờ về sức khỏe nền kinh tế, người Mỹ còn đối mặt với nhiều vấn đề khác như lãi suất cao liên tục làm tăng chi phí nợ, gánh nặng hóa đơn thẻ tín dụng và các khoản vay mua ô tô. Nợ thẻ tín dụng đạt kỷ lục 1,1 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2023, dù con số này giảm nhẹ trong quý đầu năm nay. Lãi suất thế chấp giảm nhẹ kể từ mức cao nhất trong 23 năm vào mùa thu năm ngoái, nhưng vẫn cao, khiến người Mỹ lo ngại về khả năng sở hữu nhà.

Những con số này phản ánh thực tế khó khăn về tác động của lạm phát đến các hộ gia đình Mỹ, đặc biệt là những gia đình có thu nhập thấp. Nghiên cứu của Stantchev cho thấy người có thu nhập thấp bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi lạm phát cao.

Nghiên cứu của Stantcheva cũng cho thấy người Mỹ muốn xây dựng một hệ thống kinh tế công bằng hơn. Nhiều người ủng hộ các đề xuất chính sách tăng thuế đối với tập đoàn và người giàu có. Đây cũng là những đề xuất mà Tổng thống Biden đang cố gắng thúc đẩy Quốc hội thông qua và tích hợp vào chiến dịch tranh cử của mình.

Thông điệp này có thể giúp ông Biden thu hẹp khoảng cách giữa “câu chuyện thành công về kinh tế” và thực tế mà người dân Mỹ cảm nhận.

Đỗ Hiền-Theo theguardian