Cổ phiếu ngành bán dẫn tăng phi mã, cuộc tranh luận về bong bóng AI trở nên nóng hơn bao giờ hết

Cổ phiếu bán dẫn đang trở thành động lực lớn nhất của thị trường chứng khoán toàn cầu, nhưng cũng đồng thời làm dấy lên những lo ngại ngày càng lớn về nguy cơ hình thành một "bong bóng AI". Sau nhiều tháng tăng nóng, giới đầu tư đang chia rẽ giữa hai quan điểm: một bên cho rằng trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một chu kỳ tăng trưởng hoàn toàn mới cho ngành bán dẫn, trong khi bên còn lại cảnh báo thị trường có thể đang lặp lại những bài học quen thuộc của các giai đoạn đầu cơ trước đây.

Đà tăng của nhóm cổ phiếu chip trong năm nay thực sự mang tính lịch sử. Chỉ số Philadelphia Semiconductor Index (SOX), thước đo quan trọng nhất của ngành bán dẫn Mỹ, đang hướng tới quý tăng mạnh nhất từ trước đến nay sau khi tăng khoảng 69% chỉ trong hai tháng. Không chỉ dẫn đầu thị trường Mỹ, nhóm bán dẫn hiện còn đóng góp phần lớn mức tăng của chỉ số S&P 500, qua đó trở thành tâm điểm của dòng tiền toàn cầu.

Tâm điểm của cơn sốt lần này nằm ở phân khúc chip nhớ, đặc biệt là các dòng bộ nhớ băng thông cao (HBM) được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI. Nhu cầu bùng nổ từ các hãng công nghệ đang khiến nguồn cung trở nên khan hiếm và đẩy giá chip tăng mạnh. Cổ phiếu Micron Technology đã tăng hơn gấp ba lần kể từ đầu năm. Tại châu Á, SK Hynix tăng khoảng 260%, trong khi Samsung Electronics tăng 165%. Với mức tăng này, vốn hóa của cả ba doanh nghiệp đều đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, đưa tổng giá trị thị trường của họ vượt qua cả Meta Platforms và Tesla cộng lại.

Chính sự bùng nổ mạnh mẽ này đã làm dấy lên câu hỏi quan trọng nhất đối với thị trường hiện nay: liệu AI có đang tạo ra một sự thay đổi mang tính cấu trúc đối với ngành bán dẫn hay đây chỉ là một chu kỳ tăng trưởng ngắn hạn được thổi phồng bởi tâm lý hưng phấn của nhà đầu tư?

Những người lạc quan cho rằng lần này khác với các chu kỳ trước. Theo họ, AI đang mở ra một kỷ nguyên mới của điện toán, nơi nhu cầu về sức mạnh xử lý và lưu trữ dữ liệu sẽ tiếp tục tăng trong nhiều năm tới. Điều đó đồng nghĩa các nhà sản xuất chip có thể duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ở mức cao hơn đáng kể so với quá khứ.

Tuy nhiên, phe thận trọng lại nhắc nhở rằng bán dẫn vốn là một trong những ngành mang tính chu kỳ cao nhất trên thị trường. Lịch sử cho thấy những giai đoạn bùng nổ nhu cầu thường được nối tiếp bằng tình trạng dư cung, giá bán sụt giảm và lợi nhuận lao dốc. Điều này đặc biệt đúng với các nhà sản xuất chip nhớ, vốn thường xuyên trải qua các chu kỳ tăng trưởng và suy giảm mạnh.

Bài học gần nhất diễn ra không lâu sau đại dịch Covid-19. Năm 2022, khi nhu cầu thiết bị điện tử tăng vọt, Micron ghi nhận lợi nhuận tới 8,7 tỷ USD. Tuy nhiên chỉ một năm sau, công ty này báo lỗ 5,8 tỷ USD do tình trạng dư cung nghiêm trọng trên thị trường chip nhớ. Điều đó cho thấy ngành bán dẫn có thể thay đổi rất nhanh khi cán cân cung cầu đảo chiều.

Dẫu vậy, nhiều chuyên gia nhận định sự xuất hiện của công nghệ HBM đang khiến chu kỳ lần này trở nên khác biệt phần nào. Không giống các loại chip nhớ truyền thống, HBM có quy trình sản xuất phức tạp hơn, tỷ lệ lỗi cao hơn và đòi hỏi năng lực sản xuất lớn hơn. Điều này khiến nguồn cung khó có thể mở rộng nhanh chóng như trước đây, qua đó tạo ra một môi trường giá bán thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp trong ngành.

Nhờ hưởng lợi từ xu hướng này, triển vọng lợi nhuận của các hãng chip nhớ đang tăng với tốc độ chưa từng có. Các dự báo hiện cho thấy lợi nhuận của Micron có thể đạt gần 67 tỷ USD trong năm 2026, tăng mạnh so với khoảng 8,5 tỷ USD của năm trước đó. Đến năm 2027, lợi nhuận ròng của doanh nghiệp này thậm chí được dự báo vượt mốc 120 tỷ USD, cao hơn mức lợi nhuận mà Amazon được kỳ vọng tạo ra trong cùng giai đoạn.

Tuy nhiên, chính những dự báo lạc quan đó cũng là cơ sở cho các định giá hiện nay. Nếu tính trên lợi nhuận tương lai, nhiều cổ phiếu chip nhớ vẫn được xem là tương đối hấp dẫn. Nhưng nếu nhìn vào kết quả kinh doanh hiện tại hoặc lịch sử, định giá của toàn ngành đã leo lên vùng rất cao. Chỉ số bán dẫn Philadelphia hiện giao dịch ở mức khoảng 71 lần lợi nhuận, cao nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Hệ số giá trên doanh thu (P/S) cũng đang ở mức cao nhất kể từ năm 2002.

Trong khi đó, động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành bán dẫn vẫn đến từ cuộc đua AI giữa các tập đoàn công nghệ lớn. Amazon, Microsoft, Alphabet và Meta dự kiến sẽ chi tới 725 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm 2026, phần lớn dành cho các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Con số này được dự báo còn tiếp tục tăng trong năm tiếp theo, tạo ra nguồn cầu khổng lồ cho ngành bán dẫn.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo rằng ngay cả khi AI tiếp tục phát triển mạnh, tốc độ chi tiêu cuối cùng cũng sẽ chậm lại. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu AI có còn tăng trưởng hay không, mà là mức tăng trưởng hiện nay có đủ lớn và đủ bền vững để biện minh cho các mức định giá đang ở vùng cao lịch sử hay không.

Trong ngắn hạn, dòng tiền vẫn đang tiếp tục đổ vào nhóm cổ phiếu bán dẫn khi AI trở thành chủ đề đầu tư hấp dẫn nhất trên thị trường. Nhưng về dài hạn, cuộc tranh luận giữa "cách mạng công nghệ" và "bong bóng đầu cơ" có lẽ sẽ chỉ được giải đáp khi nhu cầu AI thực sự bước qua bài kiểm tra khó khăn nhất: khả năng duy trì tăng trưởng sau giai đoạn bùng nổ ban đầu.