Mỹ và Iran cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn sau các cuộc không kích

Mỹ và Iran tiếp tục cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn sau khi Washington tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các kho tên lửa và hệ thống radar ven biển của Iran, động thái được cho là nhằm đáp trả vụ máy bay không người lái (UAV) của Iran tấn công một tàu chở container treo cờ Singapore tại eo biển Hormuz hôm 26/6.

Bộ Ngoại giao Iran cho rằng các cuộc không kích của Mỹ là "vi phạm rõ ràng" điều khoản đầu tiên trong biên bản ghi nhớ mà hai nước ký hồi đầu tháng nhằm hạ nhiệt căng thẳng. Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Mỹ tại khu vực Vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, Tehran không công bố địa điểm cụ thể và hiện chưa có xác nhận độc lập về tuyên bố này. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng chưa đưa ra bình luận.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance khẳng định Washington vẫn tuân thủ đầy đủ các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời cảnh báo mọi hành động bạo lực nhằm vào lực lượng Mỹ sẽ bị đáp trả. Ông cho biết nếu Iran có bất đồng về cách thực thi biên bản ghi nhớ, hai bên nên giải quyết thông qua đối thoại thay vì leo thang quân sự.

Diễn biến mới làm gia tăng lo ngại về tính bền vững của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày mà Mỹ và Iran đạt được trước đó. Theo thỏa thuận, Iran cam kết đảm bảo hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và nối lại đàm phán về chương trình hạt nhân để đổi lấy việc từng bước được nới lỏng các lệnh trừng phạt.

Bất đồng lớn nhất hiện nay vẫn xoay quanh quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Iran nhiều lần tuyên bố mọi tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải chiến lược này đều phải có sự cho phép của Tehran, đồng thời để ngỏ khả năng áp dụng các khoản phí đối với tàu thương mại. Trong khi đó, Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm tự do hàng hải tại tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.

Mặc dù căng thẳng gia tăng, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy nhiều tàu thương mại vẫn tiếp tục lưu thông qua eo biển Hormuz theo các tuyến gần bờ biển Iran và Oman. CENTCOM cho biết quân đội Mỹ sẽ tiếp tục phối hợp bảo đảm an toàn cho các tàu thương mại đi qua khu vực.

Giới phân tích nhận định những diễn biến mới cho thấy tiến trình hạ nhiệt căng thẳng giữa Washington và Tehran vẫn còn rất mong manh. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz đều có thể ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, qua đó làm gia tăng biến động của giá dầu và thị trường tài chính trong thời gian tới.