Những điều nhà đầu tư cần biết về cổ tức đặc biệt

Cổ tức đặc biệt là khoản thanh toán một lần bằng tiền mặt dành cho các cổ đông (có thể được gọi là cổ tức đặc biệt tiền mặt). Đôi khi, thay vì tái đầu tư số tiền dư ra trên sổ sách vào hoạt động kinh doanh, ban giám đốc có thể quyết định sử dụng số tiền đó để chi trả một lần cho cổ đông dưới dạng cổ tức đặc biệt. Đây là cách thức mà ban giám đốc chia sẻ phần lợi nhuận dư ra của công ty với các cổ đông tại thời điểm nhất định.

Thông tin chung về cổ tức đặc biệt

Cổ tức đặc biệt còn được gọi là khoản cổ tức chi trả một lần. Đây là những khoản tiền mà công ty chi trả riêng cho cổ đông, tách biệt với các khoản cổ tức định kỳ. Những khoản cổ tức một lần này thường xảy ra không thường xuyên nên không được tính vào tỷ suất cổ tức hàng năm của cổ phiếu.

Gần đây, xu hướng chi trả cổ tức một lần ngày càng phổ biến, thậm chí với những công ty không chi trả cổ tức định kỳ. Kể từ sau cuộc Đại Suy Thoái, trong thời kỳ kinh tế khó khăn, các công ty sẽ tìm cách sử dụng nguồn vốn dư thừa. Thay vì mạo hiểm đầu tư mở rộng kinh doanh, họ chọn cách chia sẻ lợi nhuận với cổ đông bằng hình thức cổ tức một lần.

Cổ tức đặc biệt sẽ được chi trả khi nào?

Thông thường, một công ty sẽ chi trả cổ tức đặc biệt sau khi đạt được lợi nhuận cao để đền đáp các nhà đầu tư trung thành. Tuy nhiên, đôi khi việc chi trả cổ tức đặc biệt cũng có thể diễn ra trong bối cảnh công ty thay đổi cơ cấu tài chính. Ví dụ, Iron Mountain (IRM) từng thông báo chi trả cổ tức đặc biệt trong quá trình chuyển đổi thành Quỹ Đầu tư Bất động sản. Dù vì lý do gì, các công ty cũng sẽ thông báo rõ ràng về kế hoạch chi trả cổ tức đặc biệt trước khi thực hiện để cổ đông nắm rõ.

Các khoản cổ tức đặc biệt thường rất lớn, vượt xa so với cổ tức thông thường. Cổ tức đặc biệt có thể lên tới gần 30% giá trị cổ phiếu hiện tại (ví dụ một cổ phiếu 10 USD có thể nhận cổ tức đặc biệt 3 USD), thậm chí còn cao hơn thế nữa. Điều này rất có lợi cho các cổ đông. Tuy nhiên, việc công ty chi trả cổ tức đặc biệt khó có thể dự đoán trước. Thông thường, các công ty sẽ không thông báo rõ ràng về kế hoạch chi trả loại cổ tức này. Nếu bạn đang nắm giữ cổ phiếu và công ty tuyên bố chi trả cổ tức đặc biệt, điều đó thật tuyệt vời. Đó chính là một lợi ích bổ sung khi trở thành cổ đông của công ty.

Thông tin thêm về cổ tức đặc biệt lớn

Như đã đề cập, đôi khi cổ tức đặc biệt bằng tiền mặt có thể chiếm tỷ lệ khá lớn so với giá cổ phiếu. Do giá trị lớn, nên thường có một số quy định riêng biệt để phân biệt cổ tức đặc biệt với cổ tức thường kỳ. Sự khác biệt lớn nhất liên quan đến ngày không còn quyền nhận cổ tức đặc biệt (ex-dividend date). Theo đó, ngày này được ấn định sau ngày ghi danh sổ sách cổ đông (record date) và ngày chi trả cổ tức (pay date), không giống như trường hợp cổ tức thường kỳ hay cổ tức đặc biệt có giá trị thấp.

Lý do cho sự khác biệt này là vào ngày không còn quyền nhận cổ tức đặc biệt, các sàn giao dịch chứng khoán sẽ điều chỉnh giá cổ phiếu để tính đến khoản cổ tức sẽ được chi trả. Nếu thủ tục tương tự diễn ra với khoản cổ tức lớn, ví dụ từ 25% giá trị cổ phiếu trở lên, điều đó có thể dẫn đến sự sụt giảm mạnh về giá cổ phiếu. Điều này có thể ảnh hưởng đến nhiều nhà giao dịch và nhà đầu tư.

Thay vì giải quyết các vấn đề phức tạp nói trên, các sàn giao dịch chứng khoán áp dụng một quy tắc đặc biệt để xử lý các khoản cổ tức trả một lần có giá trị lớn. Theo đó, các sàn giao dịch (không phải công ty) sẽ ấn định ngày không còn quyền nhận cổ tức đặc biệt sau ngày chốt danh sách cổ đông và ngày chi trả cổ tức. Điều này có thể khiến bạn thắc mắc làm thế nào một số người có thể nhận cổ tức nếu nó được trả trước ngày mất quyền nhận cổ tức. Để giải quyết vấn đề trên, các cổ phiếu được mua bán trong khoảng thời gian từ ngày chốt danh sách đến ngày mất quyền nhận cổ tức sẽ được gọi là "giao dịch đến hạn - due bill".

Giao dịch đến hạn (due bill) là một hợp đồng quy định người bán cổ phiếu có nghĩa vụ chuyển khoản cổ tức cho người mua. Ví dụ: giả sử công ty XYZ đang chi trả cổ tức đặc biệt 30% giá trị cổ phiếu hiện tại. Cổ tức này có ngày chốt danh sách là 1/3, ngày chi trả là 15/3 và ngày mất quyền nhận cổ tức là 18/3. Nếu nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu XYZ đến 15/3 thì sẽ nhận được cổ tức vào ngày đó. Tuy nhiên, nếu người này bán cổ phiếu vào 17/3, thì người mua mới vào ngày mất quyền 18/3 sẽ có quyền nhận cổ tức mà chủ cũ đã nhận. Do đó, gắn nhãn due bill là giấy nợ bắt buộc chủ cũ phải chuyển cổ tức cho chủ mới.

Quá trình này tuy phức tạp nhưng nhằm tránh làm giá trị cổ phiếu bị ảnh hưởng bất lợi, có thể dẫn tới các lệnh ký quỹ hoặc giao dịch khác bị tổn hại. Tuy nhiên, quy tắc cổ tức từ 25% trở lên chỉ mang tính tập quán, không bắt buộc. Thỉnh thoảng, cổ phiếu nước ngoài niêm yết tại Mỹ không bị áp dụng quy định này. Hơn nữa, một số cổ phiếu trong nước cũng vậy. Việc công bố rõ ràng các tiêu chí xác định cổ phiếu nào tuân theo quy tắc trên sẽ có lợi cho các nhà đầu tư. Tuy nhiên, hiện nay các yếu tố mà FINRA (Cơ quan quản lý tài chính Mỹ) sử dụng để ra quyết định chỉ được xác định theo từng trường hợp cụ thể.

Chiến lược đầu tư

Một số nhà đầu tư có thể bị cám dỗ giao dịch liên tục hoặc “thời vụ” để hưởng lợi từ cổ tức đặc biệt có tỷ suất sinh lời cao. Tuy nhiên, các sàn giao dịch chứng khoán thường ấn định ngày chia cổ tức phức tạp để ngăn chặn nhà giao dịch tìm cách trục lợi từ cổ tức. Giống như các khoản cổ tức thường kỳ, giá cổ phiếu cũng sẽ được điều chỉnh giảm vào ngày mất quyền nhận cổ tức để phản ánh khoản thanh toán sắp tới. Cổ tức đặc biệt chỉ đơn thuần nhằm mục đích thưởng cho cổ đông trung thành.

Kết lại

Không có cách nào để biết chắc chắn liệu một công ty sẽ trả cổ tức đặc biệt trong tương lai hay không. Khi lựa chọn cổ phiếu chia cổ tức, các nhà đầu tư nên xem xét những yếu tố quan trọng như sức mạnh tài chính, tỷ lệ cổ tức hấp dẫn, tính ổn định của cổ tức, xu hướng tăng cổ tức và tăng trưởng lợi nhuận. Điều này sẽ giúp bạn đưa ra quyết định đầu tư phù hợp. Khả năng nhận được cổ tức đặc biệt chỉ là một phần thưởng bổ sung mà cổ đông có thể hy vọng.

Vân Anh-Theo dividend