Tỷ suất lợi nhuận gộp là gì? Công thức tính, vai trò và các lưu ý

Tỷ suất lợi nhuận gộp là chỉ số vô cùng phổ biến trong các báo cáo đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp. Cụ thể, chỉ số này được định nghĩa thế nào? GPM được tính theo công thức ra sao và có ý nghĩa gì? Bài viết sau hãy cùng Investo khám phá chi tiết về tỷ suất biên lợi nhuận gộp này nhé!

• Tỷ suất lợi nhuận gộp là gì ?

Tỷ suất lợi nhuận gộp (Gross Profit Margin) hay biên lợi nhuận gộp là chỉ số tài chính dùng để đánh giá mô hình kinh doanh và xác định sức khỏe tài chính của một doanh nghiệp. 

Thông qua cách chỉ ra số tiền còn lại sau khi lấy doanh thu trừ đi giá vốn hàng bán, biên lợi nhuận gộp cho biết các giá trị để phản ánh trong lợi nhuận gộp và chiếm bao nhiêu tỷ lệ phần trăm trong doanh thu.

Gross Profit Margin là gì? Biên lợi nhuận gộp là gì? Lợi nhuận gộp là gì? Tỷ suất lợi nhuận gộp là gì? Marginal Profit là gì? Doanh thu gộp là gì?

• Công thức tính tỷ suất lợi nhuận gộp

• Công thức

Biên lợi nhuận gộp hay tỷ lệ lãi gộp được tính thông qua lợi nhuận gộp và tổng doanh thu. Cụ thể, công thức tính biên lợi nhuận gộp như sau:

Tỷ suất lợi nhuận gộp (%)= Lợi nhuận gộp / Tổng doanh thu

Trong đó:

• Lợi nhuận gộp (Margin Profit) = Doanh thu - Giá vốn hàng bán.

Trong một số trường hợp, doanh thu được thay thế bằng doanh thu thuần thì công thức tính biên lợi nhuận gộp sẽ được quy định như sau:

Tỷ suất lợi nhuận gộp (%)= Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần

Cách tính lợi nhuận gộp. Công thức lợi nhuận gộp. Cách tính Gross Profit Margin.

Giải thích công thức

Giải thích công thức tính lợi nhuận gộp, ta có:

• Doanh thu: Được tính là toàn bộ các khoản mà doanh nghiệp thu về từ hoạt động bán hàng trong một giai đoạn cụ thể. Doanh thu được phản ánh thông qua các báo cáo tài chính từ phía công ty.
• Giá vốn hàng bán: Tất cả các khoản chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra trước khi sản phẩm thành công đến tay người tiêu cùng. Tuy nhiên, các loại chi phí bao gồm cả chi phí sản xuất, chi phí lưu kho, phí bảo quản hay vận chuyển hay tiếp thị sẽ được doanh nghiệp tính trên sản phẩm và người tiêu dùng sẽ là người phải chịu.
• Lợi nhuận: Con số phản ánh giá trị về doanh số bán hàng của tổ chức. Doanh nghiệp muốn xác định lợi nhuận cần dựa theo giá bán và giá vốn hàng bán vì lợi nhuận thu được cũng sẽ phản ánh khác nhau đối với các sản phẩm khác nhau.

• Ví dụ

Giả sử, năm 2022, một công ty ghi nhận doanh thu 10.000$, chi phí sản xuất là 8.000$. Áp dụng công thức tính lợi nhuận gộp và công thức tỷ suất lợi nhuận, ta tính được:

• Lợi nhuận gộp = Doanh thu - Chi phí sản xuất = 10.000 - 8.000 = 2.000$.
• Tỷ suất lợi nhuận gộp = Lợi nhuận gộp/Tổng doanh thu = 2.000/10.000 = 20%.

Như vậy, tỷ lệ lợi nhuận gộp của công ty này trong năm 2022 là 20%, nghĩa là cứ 100 đồng doanh thu sẽ đem về cho công ty 20 đồng lợi nhuận gộp.

Ví dụ tính Gross Profit Margin.

• Vai trò và Ý nghĩa của tỷ suất lợi nhuận gộp

• Vai trò

Vai trò của việc phân tích, đánh giá tỷ suất lợi nhuận gộp biên:

• Tối ưu lợi nhuận và phát triển, mở rộng thị trường: Tỷ suất này cho phép nhà quản trị đánh giá và đưa ra chiến lược định giá sản phẩm hoặc các chính sách hàng phù hợp với chi phí vốn.
• So sánh các doanh nghiệp đang hoạt động trong cùng một lĩnh vực: Doanh nghiệp nào có tỷ suất biên lợi nhuận gộp cao hơn đồng nghĩa với việc kiểm soát chi phí của họ tốt hơn so với các đối thủ cạnh tranh trên thị trường.

Vai trò của biên lợi nhuận gộp.

• Ý nghĩa

Việc theo dõi, phân tích và đánh giá tỷ suất biên lợi nhuận gộp đem lại các ý nghĩa sau:

• Đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh: Biên lợi nhuận gộp giúp xác định mức lợi nhuận mà doanh nghiệp đạt được đã đáp ứng mục tiêu, mong muốn, kỳ vọng của doanh nghiệp hay chưa.
• Đưa ra chính sách giá phù hợp: Các nhà quản trị có thể sử dụng kết quả chỉ số này để đưa ra các chính sách về giá bán, chương trình bán hàng nằm điều chỉnh mức giá sao cho phù hợp với phần chi phí vốn đã bỏ ra.
• Giúp doanh nghiệp điều chỉnh chi phí vốn hàng hóa: Thông qua số liệu các yếu tố ảnh hưởng, doanh nghiệp sẽ điều chỉnh được chi phí vốn hàng hóa từ khâu sản xuất, vận chuyển hoặc bảo quản để tối ưu hóa khoản lợi nhuận đạt được. Đặc biệt, lợi nhuận là yếu tố quan trọng xác định khả năng thực hiện nguồn vốn trong tương lai, tiềm năng mở rộng và phát triển doanh nghiệp với những mục tiêu có tính dài hạn.
• So sánh các doanh nghiệp trong cùng 1 lĩnh vực ngành nghề: Tỷ suất này cho biết mỗi đồng doanh thu được tạo ra từ bao nhiêu đồng thu nhập. Doanh nghiệp nào có biên lợi nhuận gộp cao hơn thì doanh nghiệp dó đang có cơ hội phát triển và kiểm soát chi phí tốt hơn.

Ý nghĩa của tỷ suất lợi nhuận.

• Tỷ suất lợi nhuận gộp thế nào là tốt ?

Tỷ suất biên lợi nhuận gộp là bao nhiêu thì tốt? Liệu có cần so sánh biên lợi nhuận gộp giữa các doanh nghiệp khác ngành hay không? Cùng tham khảo 2 tiêu chí sau đây:

• Ổn định qua thời kỳ

Thông thường, hầu hết các doanh nghiệp sẽ duy trì biên lợi nhuận gộp Gross Profit Margin ở mức ổn định qua các thời kỳ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như có đối thủ cạnh tranh mới hay mở rộng, thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh thì chỉ số này sẽ có những biến động nhất định.

• Tỷ suất biên lợi nhuận gộp biến động bất thường: Nếu có sự giảm sút bất thường, cần xem xét và đánh giá kỹ các nguyên nhân. Các nguyên nhân gây ra sự giảm sút chính của biên lợi nhuận gộp GPM thường là hiệu quả sản xuất kém và sự sụt giảm doanh thu bán hàng.
• Tỷ suất biên lợi nhuận gộp có sự gia tăng: Sự ra tăng này có thể xuất pháp từ sự phục hồi sau khủng hoảng hoặc sự ra mắt sản phẩm mới hay sự rút lui khỏi thị trường của đối thủ cạnh tranh,...

Trường hợp Gross Profit Margin ổn định qua thời kỳ.

• Có xu hướng tăng qua thời kỳ

Một doanh nghiệp có tỉ suất lợi nhuận gộp tăng qua các thời kỳ là tín hiệu rất tốt. Sự tăng trưởng này phản ánh hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chính sách đang được nâng cấp giúp tối ưu giá vốn. Sự tăng trưởng này đồng nghĩa với việc lợi thế và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngày càng được củng cố.

Trường hợp Gross Profit Margin có xu hướng tăng qua thời kỳ.

• Yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận gộp

Căn cứ trên công thức tính tỷ suất biên lợi nhuận gộp, có thể dễ dàng quan sát thấy: Doanh thu và chi phí sản xuất là hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số GPM. 

Hai yếu tố này tác động đến biên lợi nhuận gộp thông qua 3 cách sau:

• Hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp

Tỷ lệ biên lợi nhuận gộp là thước đo đánh giá chính xác nhất hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nhà đầu tư có thể so sánh biên lợi nhuận gộp giữa các doanh nghiệp cùng ngành hoặc giữa các thời kỳ cho cùng một doanh nghiệp. Theo đó:

• Kết quả biên lợi nhuận gộp tốt: Điều này phản ánh doanh nghiệp đang sản xuất hiệu quả, có lợi thế hơn.
• Kết quả biên lợi nhuận gộp thấp: Doanh nghiệp có quá trình sản xuất kinh doanh kém hiệu quả.

Những nhân tố ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận.

• Doanh thu bán hàng 

Doanh thu bán hàng được coi là yếu tố quyết định lớn đến tỷ suất biên lợi nhuận gộp. Nếu doanh nghiệp tối ưu được giá vốn bán hàng, doanh thu thấp có thể không làm cho biên lợi nhuận thấp. 

Tuy nhiên, trong trường hợp doanh thu bán hàng không đủ chi trả các chi phí đầu vào thì tỷ suất biên lợi nhuận gộp cũng không có ý nghĩa.

Nhân tố doanh thu bán hàng.

• Chiến lược định giá sản phẩm

Trong trường hợp doanh nghiệp tối ưu hóa được chi phí vốn, bán được hàng nhưng chiến lược định giá sản phẩm kém thì biên lợi nhuận gộp vẫn sẽ thấp. Điều này được lý giải bởi doanh thu và chi phí sản xuất không chênh lệch nhiều, lợi nhuận gộp sẽ thấp. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng một chiến lược định giá sản phẩm tối ưu và phù hợp với thị trường.

Nhân tố chiến lược định giá sản phẩm.

• Phân biệt tỷ suất lợi nhuận gộp và tỷ suất lợi nhuận ròng

Hai chỉ số tài chính tỷ suất biên lợi nhuận gộp và tỷ suất lợi nhuận ròng thường gây nhầm lẫn trong quá trình phân tích, dẫn đến kết quả đánh giá thiếu chính xác. Vậy làm thế nào để phân biệt 2 chỉ số tài chính này? Cùng theo dõi bảng so sánh theo từng tiêu chí ngay dưới đây nhé!

Các tiêu chí phân biệt tỷ suất biên lợi nhuận gộp và tỷ suất lợi nhuận ròng.

• Những điều cần lưu ý khi đánh giá tỷ suất lợi nhuận gộp

Để đánh giá chính xác và hiệu quả biên lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ của một doanh nghiệp, các nhà quản trị cần lưu ý những vấn đề sau:

• Để ý đến các giá trị phản ánh lợi nhuận so với doanh thu: Vì được sử dụng làm thước đo đánh giá tiềm lực của một doanh nghiệp nên doanh nghiệp nào có kết quả biên lợi nhuận cao thì doanh nghiệp đó đang có lãi ròng rất khả quan.
• Đánh giá chủ quan khi dùng lợi nhuận để so sánh hai doanh nghiệp trong cùng một lĩnh vực ngành nghề: Khi thực hiện so sánh, nhiều nhà quản trị cho rằng doanh nghiệp nào đạt được biên lợi nhuận gộp cao hơn thì chắc chắn doanh nghiệp đó sẽ hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn. Tuy nhiên, lợi nhuận gộp không phản ánh doanh nghiệp chính xác mà các giá trị này được phản ánh qua doanh thu mới mang đến giá trị về lợi nhuận. Lợi nhuận chỉ cho doanh nghiệp biết liệu lợi nhuận đạt được có phù hợp với giá trị hoạt động của doanh nghiệp hay không.

Lưu ý khi đánh giá biên lợi nhuận gộp của một doanh nghiệp. 

• Kết Luận

Trên đây, Investo đã tổng hợp chi tiết các khía cạnh liên quan đến khái niệm tỷ suất lợi nhuận gộp: định nghĩa, công thức tính, vai trò, lưu ý, ứng dụng và các lưu ý khi đánh giá quản trị. 

Phân tích biên lợi nhuận gộp là thao tác vô cùng quan trọng để đánh giá tiềm năng phát triển của một tổ chức, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh giá cả và chính sách bán hàng một cách tối ưu và hiệu quả nhất.

Lan Hương