2024: Các nhà đầu tư kỳ vọng lạm phát hạ nhiệt khi thị trường bắt đầu biến động

Khi nào các nhà đầu tư kỳ vọng lạm phát hạ và các ngân hàng trung ương sẽ nới lỏng áp lực lên lãi suất? Đây là câu hỏi đã thống trị thị trường chứng khoán ở Mỹ, Anh và cả khu vực chung châu Âu trong năm 2023.

Sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nâng lãi suất để giải quyết tình trạng lạm phát tăng vọt, các nhà đầu tư lo lắng liệu FED đã làm đủ để kiểm soát việc giá cả tăng cao. Hay trên thực tế, họ đã lạm dụng phương pháp của mình, rủi ro xảy ra một cuộc suy thoái tệ hại?

 Vào cuối năm 2023, thị trường dường như đã họa lên những kết luận cho riêng mình, nói chung, rũ bỏ những nỗi lo về một cú “hạ cánh cứng” mà ở đó lãi suất cao sẽ đẩy các nền kinh tế rơi vào suy thoái. Lạm phát đã giảm ở nhiều khu vụ, trong khi dữ liệu chỉ ra rằng thị trường lao động và kinh tế Mỹ đang mạnh dần lên. Chỉ số S&P 500 tăng khoảng 23% so với năm trước – chỉ số Nasdaq thiên-về-công-nghệ đã tăng 41%.

Đó là bối cảnh cho cuộc gặp mặt đầu tư hàng năm của FT Money năm nay – một cuộc tranh luận giữa các chuyên gia của FT và các chuyên gia tài chính về triển vọng cho các nhà đầu tư trong năm 2024. Cuộc gặp gỡ gồm có: Chris Giles - nhà bình luận kinh tế của FT, Katie Martin – biên tập viên thị trường của FT, Caroline Shaw – trưởng phòng danh mục tài sản đa dạng tại Fidelity International, Sue Noffke – trưởng bộ phận cổ phiếu Anh tại Schroders, và Simon Edelsten – cựu giám đốc quỹ. Cuộc gặp mặt diễn ra tại văn phòng của FT, ở thành phố London.

Bên cạnh lạm phát, các câu hỏi tập trung vào ý kiến của các tham luận viên gồm có: ảnh hưởng từ sự biến động của giá dầu, triển vọng cho thị trường cổ phiếu không được ưa chuộng của Vương quốc Anh, năm khủng khiếp của bộ ba Môi trường – Xã hội – Quản trị doanh nghiệp (ESG), và những lo ngại luôn hiện hữu về “những rủi ro địa chính trị”. Cuộc đối đầu của Mỹ với Trung Quốc vẫn là đường đứt gãy quan trọng đối với kinh tế toàn cầu. Gần hơn nữa, sự phân chia của các cuộc bầu cử tại Mỹ và Vương quốc Anh là không thể tránh khỏi cho các nhà đầu tư và tiết kiệm.

Các ngân hàng trung ương đã chiến thắng lạm phát? Hầu hết các nhà đầu tư tin rằng thời kỳ lạm phát tồi tệ nhất đã xảy ra trong năm 2022, và năm nay đã qua, sau khi việc tăng giá đã chững lại ở nhiều nền kinh tế. Giles cho rằng thị trường đã được chứng minh là đúng trong việc cho rằng triển vọng đang tốt hơn đáng kể. Nhưng sẽ vẫn còn nhiều điều bất ngờ đang chờ đợi – như Cục Dự trữ Liên Bang đã thể hiện trong ngày 13/12. Nó đã tạo ra một đợt phục hồi trên thị trường toàn cầu sau khi đưa tín hiệu mạnh mẽ rằng họ có kế hoạch sớm cắt giảm lãi suất.

“Có nhiều điều không chắc chắn về tốc độ cắt giảm của các ngân hàng trung ương, một phần là bởi họ sẽ cực kỳ cảnh giác về khả năng phạm phải một sai lầm thứ hai, và để lạm phát tồn tại trong thời gian dài,” Giles cho biết. “Vì vậy, tôi nghĩ thị trường năm 2024 có thể sẽ hơi thất vọng về tốc độ giảm lãi suất.”

Bà Noffke đến từ Schroders đồng quan điểm, và nói thêm rằng đây không phải là lần đầu tiên thị trường bị nhầm lẫn về lãi suất và lạm phát. “Thị trường thích nhìn về tương lai. Họ chỉ háo hức để bước sang trang mới. Nhưng có rất nhiều độ trễ trong quá trình chuyển giao lãi suất. Việc thắt chặt mà chúng ta được thấy ở đây vẫn chưa có tác dụng đầy đủ.”

Các ngân hàng trung ương luôn cố gắng tránh những cáo buộc về tác động chính trị trong việc ấn định lãi suất của họ, nhưng việc bầu cử Mỹ vào năm tới làm phức tạp thêm thời điểm mà FED đưa ra bất kỳ quyết định.  Giles nói: “Cuộc bầu cử tại Mỹ sẽ chi phối hoàn toàn mọi thứ trong năm tới. Vì thế, có thể FED sẽ thực hiện sớm một chút [về lãi suất] và sau đó dừng lại bởi có rủi ro chính trị lớn. Nếu chính phủ Trump xuất hiện và có những cáo buộc rằng FED đang giúp đỡ Đảng Dân Chủ, thì nó sẽ là một vấn đề nghiêm trọng.”

Tại khu vực chung châu Âu, triển vọng lãi suất bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi một yếu tố khác là: giá dầu. Edelsten nói: “Nếu tôi là Ngân hàng Trung ương châu Âu, tôi hẳn sẽ lo lắng về tỷ lệ lạm phát toàn phần thấp, mà phần lớn là do ông Putin tham dự. Tôi sẽ không muốn cược rằng tôi có thể hạ lãi suất mà vẫn an toàn, vì rồi lãi suất có thể dễ dàng tăng lên từ đó.” Tất nhiên, anh cũng nói thêm, những nhà đầu tư cẩn trọng có thể phòng ngừa kịch bản này bằng cách bổ sung cổ phiếu dầu mỏ vào danh mục của họ.”

Những tin đồn về cuộc suy thoái năm 2024 ở Mỹ, với sự phân tách nghiêm trọng của nó đối với các nền kinh tế khác, sẽ mờ nhạt khi lạm phát hạ. Nhưng nó vẫn là một kịch bản hợp lý, Martin cho hay. “Một số nhà quản trị danh mục và giám đốc điều hành tôi trao đổi nghĩ rằng mọi người đang tự lừa dối mình và chắc chắn sẽ có một cuộc hạ cánh cứng trong năm tới. Nếu chúng ta có học được gì từ trong năm nay, thì đó là cần thực sự khiêm tốn khi đưa ra dự báo. Thị trường không tự điều hành một chút nào cả.”

Bà cũng cảnh báo một nghịch lý nằm trong sự đồng thuận lạc quan giữa các nhà đầu đầu tư hiện nay. “Thị trường đang nói rằng Fed đã thực hiện một cú hạ cánh mềm nhưng sẽ bị cắt giảm 120 điểm trong năm tới. Những điều này sẽ không thể đúng tại cùng một thời điểm. Nên tôi nghĩ năm tới sẽ khá khó khăn trong việc tìm ra mức sinh lời ở đâu. Và mọi thứ khác đều xoay quanh lợi suất chuẩn.”

Chính sách của ngân hàng trung ương chi phối các cuộc thảo luận về nguyên nhân gây ra suy thoái kinh tế. Nhưng tác động “cơ học” của thắt chặt tiền tệ chỉ là một yếu tố trong câu chuyện này, Giles nói. “Có những khía cạnh mang tính động vật trong cách người tiêu dùng và doanh nghiệp cảm nhận về thế giới. Nếu mọi người cảm thấy thế giới đang trở thành một nơi tồi tệ để đầu tư – bởi nhiều lý do địa chính trị - thì bạn có thể dễ dàng tiến vào suy thoái. Nó không trực tiếp đến từ chính sách tiền tề, dùng nó sẽ khiến cho vấn đề thêm trầm trọng.

Liệu công nghệ Mỹ có tiếp tục đóng vai trò là nhân tố thúc đẩy trong năm 2024?

Cái gọi là “Magnificent Seven” (Nhóm Bảy Tuyệt Vời) - Apple, Meta, Microsoft, Alphabet, Amazon, Nvidia và Tesla – đóng vai trò thúc đẩy tăng trưởng thị trường chứng khoán to lớn trong năm 2023, thống trị các chỉ số ở Mỹ và thế giới.

Các nhà đầu tư tin rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thúc đẩy làn sóng tăng trưởng tiếp theo ở những công ty này. Những người tham gia có thể nhìn thấy sự hấp dẫn, nhưng rủi ro cũng đang rình rập.

“Chúng ta đã chứng kiến một cơn sốt AI, làn sóng bán lẻ đang phát triển và sự mở rộng định giá xung quanh tiềm năng của những công ty siêu quy mô đó tại Mỹ,” Noffke nói. “Thị trường Mỹ đang tập trung hơn bao giờ hết. Sau giai đoạn tập trung, bạn thường có được một sự mở rộng. Còn trường hợp này khá bất thường. Nhưng họ là những công ty tuyệt vời, và rất khó để đánh bại.”

Rủi ro tập trung sẽ khiến các nhà đầu tư chỉ số lo lắng, Edelsten nhận xét. “Nhóm Bảy Tuyệt Vời hiện chiếm 26% tổng số vốn toàn cầu. Và họ có mối tương quan với nhau. Các cố vấn tài chính thường nói chỉ số này có rủi ro thấp, đáng để đầu tư. Điều này sẽ không đúng khi bản thân chỉ số đó đang không ổn định. Quay lại năm 1987, chỉ số toàn cầu ở Nhật Bản là 50% - một điểm khác khi nó rõ ràng là không quá ổn định.”

Những tiến bộ trí tuệ của AI thật đáng kinh ngạc. Nhưng làm thế nào để những công ty này kiếm được lợi nhuận đáng kể từ đó? Ông Shaw đến từ công ty Fidelity phát biểu, một ví dụ đó là Microsoft. Công ty đã có thể nâng mức giá bản quyền cao hơn tỷ lệ lạm phát bằng cách bán lợi ích từ những cải tiến trong năng suất, được AI thúc đẩy “hiệu quả”. “Không phải ai cũng sử dụng Microsoft Office tại nhà cũng được hưởng lợi. Chính những doanh nghiệp với các công ty phát triển phần mềm, sẽ trả nhiều tiền bản quyền hơn để giảm thiểu chi phí nhân công. Điều đó, đối với tôi, nghe có vẻ đáng tin cậy.”

Tuy nhiên, mức độ quan tâm của các nhà đầu tư vào chủ đề AI lại gây ra những hậu quả khó lường. Martin nói rằng: “Đây là những công ty đàng hoàng tạo ra những đồng tiền chính đáng. Nhưng mọi người đều chú ý đến chủ đề AI. Đây không chỉ là trò chơi chỉ số, nhưng nếu bạn lựa chọn phương pháp lựa chọn cổ phiếu, bạn sẽ gặp phải rủi ro về vốn giống như mọi người khác.”

Trái phiếu đã trở lại. Điều này có ý nghĩa gì đối với các nhà đầu tư?

Lãi suất cao hơn đã kích hoạt sự trẻ hóa của thị trường trái phiếu, với lợi nhuận thu hút một làn sóng các nhà đầu tư mới. Nhưng các nhà đầu tư bán lẻ và chuyên nghiệp đều bị ảnh hưởng bởi biến động của thị trường trong năm qua.

Martin nhận định, với các nhà đầu tư cần tiếp cận ngay với tiền của họ, thì “điều này không hề tuyệt vời.” Nhưng dù họ có đang trải qua “một khoảng thời gian khủng khiếp” trên giấy tờ, họ nên nhớ đến bức tranh toàn cảnh hơn: “Họ đã khóa tiền của mình trong một khoảng thời gian nhất định, và đang thu về lợi nhuận cao từ đó.”

Sự quan tâm trở lại đối với trái phiếu làm dấy lên câu hỏi, liệu có hau không các nhà đầu tư tư nhân sẽ quay trở lại tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu và trái phiếu truyền thống 60/40 trong danh mục của họ. Martin cảnh báo: “Nếu có một điều chắc chắn thì đó là lợi suất trái phiếu sẽ tiếp tục biến động.” Đối với những người bổ sung tài sản “an toàn” thông thường này, “điều đó sẽ mang lại một chút gia vị, mà không quá được chào đón trong phần danh mục đó của bạn.”

Shaw đồng tình. “Sự tương quan giữa trái phiếu và cổ phiếu đã xuất hiện khắp nơi. Tôi nghĩ chúng ta cần thấy mối quan hệ đó ổn định trở lại, để mọi người thực sự tin rằng họ có thể thực hiện tỷ lệ 60/40 hay một tỷ lệ tương tự để phân chia trái phiếu và cổ phiếu.”

Edelsten nói, khi lạm phát tăng, những người về hưu ở Mỹ tự quản trị quỹ hưu trí của họ sẽ nằm trong số những người mua. “Đó là dấu hiệu thực tế rằng hầu hết những người về hưu ở Mỹ, kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 15 năm trước, chưa bao giờ thấy được điểm mua trái phiếu mà họ có đủ khả năng chi trả. Họ đã quá coi trọng cổ phiếu bởi vì họ phải đầu tư vào cổ phiếu. Và cổ phiếu đã tăng lên rất nhiều. Vì vậy, số tiền cần có để tái cân bằng trái phiếu và cổ phiếu khi già đi là rất lớn.”

Các tham vấn viên cũng đề cập đến vấn đề tiền mặt, mà các nhà đầu tư đã tích lũy trong thời kỳ đại dịch, mà sẽ quay trở lại khi lãi suất tăng. Những người tiết kiệm ở Mỹ cơ bản chỉ đưa vào các quỹ thị trường tiền tiền tệ; ở Vương quốc Anh và Khu vự chung châu Âu, thì gửi vào tài khoản tiết kiệm. Khi gặp gỡ với các cố vấn tài chính độc lập tuần này, Shaw nói, họ nhận được một câu hỏi quan trọng từ phía khách hàng của mình: “Tại sao tôi phải đầu tư khi có thể giữ tiền mặt?”

Martin cho biết, gần đây mọi người quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm có thu nhập cố định trong dài hạn, nơi có lãi suất cố định hấp dẫn. Nhưng lượng tiền mặt dự trữ lớn vẫn còn đó, mà các nhà đầu tư sẽ tìm cách để sử dụng chúng tốt hơn. “Mọi người đều đang nói về thứ ‘bột khô’* này. Tiền sẽ đi về đâu? Vào thị trường tài chính? Hay mọi người sẽ tiêu nó vào các quán rượu? Tôi không biết. Nhưng đối với các nhà đầu tư, đó có thể là một triển vọng mới thú vị cho năm 2024.”

*bột khô (dry powder): là một tiếng lóng, đề cập đến các cổ phiếu có tính thanh khoản cao có thể bán được trên thị trường, gần như được coi là tiền mặt. 

Liệu các nhà đầu tư sẽ quay lại thị trường chứng khoán của Vương quốc Anh?

Chứng khoán Anh là một loại tài sản không được yêu thích trong nhiều năm, mặc dù đối với các nhà đầu tư giá trị thị trường chứng khoán London có nhiều điều đáng khuyến nghị: giá thấp, và nhiều công ty tạo ra thu nhập đáng tin cậy, dưới hình thức lợi nhuận, cổ tức, hoặc cả hai. Vậy sao các nhà đầu tư lại mang tiền của họ đi nơi khác?

Noffke nói: “Mọi người có thể thấy rằng nó có giát trị, nhưng họ lại nhìn về phía sau dưới góc độ lợi nhuận và nghĩ rằng ‘Ồ, tôi sẽ có thêm một chút toàn cầu’.”

Việc định giá rất hấp dẫn đối với các nhà đầu tư kiên nhẫn, bà nói. “Các giá phải trả là yếu tố quyết định cao đến lợi nhuận trong tương lai. Và đặc biệt khi bạn cân nhắc đến việc mua lại cổ phiếu, nếu không có ai mua, thì ít ra các công ty sẽ.” Với việc mua lại cổ phiếu và chi trả cổ tức, bà nói thêm, tổng lợi nhuận của cổ động sẽ vào khoảng 6%. “Con số đó khá tốt.”

Năm tới, các nhà đầu tư ở Vương quốc Anh sẽ đánh giá sâu sắc những tác động liên quan đến thị trường từ cuộc tổng tuyển cử. Giles nói rằng chính phủ Đảng Lao động tiềm năng sẽ áp đặt kỷ luật đảng mạnh mẽ - miễn là đảng này giành được số phiếu bầu đủ lớn trong thùng phiếu. “Nếu bạn hiểu được điều đó, tôi nghĩ nó khá tốt trên cơ sở ổn định rộng rãi. Liệu họ có nhiều tiền không? Không. Họ có định tiêu tiền không? Gần như là chắc chắn.”

Một phần trong số đó có thể tìm cách xâm nhập vào lĩnh vực xây dựng và công nghiệp của Vương quốc Anh, lĩnh vực được Shaw theo dõi rất chặt chẽ. “Một số dữ liệu về nhà ở tại Vương quốc Anh tốt hơn rất nhiều so với Khu vực chung châu Âu. Vì vậy, chúng ta đang thấy một mức tăng nhẹ và các nhà phân tích cũng nâng cao triển vọng – đó là ngành công nghiệp, vật liệu, cụ thể là những cổ phiếu đang nghiêng về thị trường nhà đất. Chúng ta đang ở mức thấp. Nhưng cũng đang tiến lên.”

Trong một vở kịch bất động sản khác, Edelsten thích Land Securities. Công ty này cho thuê hoàn toàn ở Victoria và tỷ lệ đầu tư thấp mang lại lợi suất 6%, ông nói. “Một điều về công ty giống như Land Securities là nếu bạn gặp phải các cú sốc lạm phát, bạn sẽ phải chờ đợi đủ lâu để có thể tăng tiền thuê nhà. Bởi vì chừng nào vẫn còn có người muốn sử dụng văn phòng, bạn sẽ vẫn có thể cho thuê cao hơn mức lạm phát.”

Edelsten cho biết thêm rằng tỷ trọng đầu tư của ông tại Vương quốc Anh trong 12 năm qua là “rất thấp”. “Bây giờ tôi chắc chắn có nhiều hơn thế, vào những công ty “ăn theo” (chugging along), vững chắc và đáng tin cậy,” ông nói. “Đó là nơi tôi nghĩ ẩn chứa khối giá trị phi thường.”

Hải Hà-Theo ft