Arm: Cơn mưa kết thúc mùa hạn hán IPO

Hiếm có sự kiện nào lại được thị trường tài chính mong đợi như đợt niêm yết lần đầu ra công chúng (IPO) của hãng chip Arm Holdings. Không chỉ là thương vụ IPO lớn nhất thế giới năm 2023, sự kiện này còn được đón chờ vì nhiều lý do.

Màn ra mắt “bom tấn” của Arm diễn ra một cách đầy ấn tượng khi cổ phiếu ARM ghi nhận mức tăng tới 25% trong ngày đầu tiên giao dịch,  xác lập mức vốn hoá thị trường 65 tỷ USD cho hãng thiết kế chip này.

Con số này cao hơn 34 tỷ USD so với số tiền mà tập đoàn đầu tư Nhật Bản SoftBank đã trả cho công ty vào năm 2016, nhiều hơn mức đề nghị 25 tỷ USD mà hãng sản xuất chip Nvidia đã đề nghị trả cho Arm vào năm 2020. Con số này cũng cao hơn tới 1 tỷ USD so với mức định giá mà SoftBank đã đưa ra để mua lại 25% cổ phần mà tập đoàn này không trực tiếp sở hữu từ quỹ đầu tư Vision Fund của mình hồi vào tháng 8 và gấp 125 lần lợi nhuận của Arm năm ngoái.

Cú kích hoạt cho thị trường IPO ảm đạm

Đợt IPO của Arm là đợt IPO lớn nhất của Mỹ kể từ khi startup sản xuất xe tải điện Rivian huy động được 14 tỷ USD vào tháng 11 năm 2021. Các đợt niêm yết mới đã chững lại ngay sau đó. Chính vì thế, đợt IPO của Arm được nhiều người ví như cơn mưa kết thúc mùa hạn hán cho thị trường IPO. Cú chào sân rực rỡ của Arm sẽ góp phần nâng cao tinh thần cho hãng sản xuất sandal Birkenstock của Đức với kế hoạch IPO tại Mỹ, và Instacart - startup giao hàng tạp hóa đang đặt mục tiêu huy động được 600 triệu USD trong tháng này.

Một số nhà đầu tư đã lo sợ rằng đợt IPO của Arm có thể thất bại. Điều này hoàn toàn dễ hiểu bởi công ty này cực kỳ khó định giá. Ban giám đốc cũng như các chủ nợ của Arm đã thuyết phục các nhà đầu tư rằng họ có thể thu được tiền bản quyền mà khách hàng phải trả để sử dụng các thiết kế của hãng, bù đắp cho ảnh hưởng của tình trạng sụt giảm doanh số bán điện thoại thông minh trên toàn thế giới hiện đang diễn ra. Các cổ đông mới của Arm dường như cũng đã gạt bỏ hai lo lắng lớn hơn mà thị trường đang phải đối mặt: thứ nhất là rủi ro khi kinh doanh ở Trung Quốc và thứ ha là sự nhiệt tình quá mức của nhà đầu tư đối với mọi thứ về trí tuệ nhân tạo (AI).

Về vấn đề thứ nhất, rủi ro kinh doanh tại Trung Quốc. Lòng tin của nhà đầu tư vào Arm cũng đồng nghĩa với việc những rủi ro liên quan đến Trung Quốc trong bản cáo bạch IPO của công ty này chỉ mang tính pháp lý, chứ không phải là một điềm báo đáng quan ngại. Năm ngoái, một phần tư doanh thu của công ty đến từ Trung Quốc. Các hạn chế thương mại và risc-v, một giải pháp nguồn mở thay thế cho công nghệ của Arm phổ biến ở Trung Quốc, có thể làm giảm doanh số bán hàng này. Việc quản lý hoạt động của công ty tại Trung Quốc càng làm tăng thêm sự lo lắng. Phần lớn Arm China, công ty cấp phép cho các sản phẩm của Arm tại nước này, đã được bán cho các nhà đầu tư Trung Quốc, có nghĩa là cả Arm và SoftBank đều không nắm giữ quyền kiểm soát đối với Arm China. Các vấn đề đã nổi lên, bao gồm lịch sử thanh toán trễ được tiết lộ trong bản cáo bạch của công ty (vào tháng 3, 40% các khoản phải thu của Arm là nợ của Arm China). Nếu quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc xấu đi hơn nữa, tình hình có thể trở nên rắc rối hơn.

Thứ hai về vấn đề AI. Giống như nhiều công ty khác, Arm đang cố gắng thể hiện mình với các nhà đầu tư bằng cách đặt cược vào AI. Điều đó không có gì đáng ngạc nhiên, vì sự hưng phấn liên quan tới công nghệ AI trong năm nay đã thúc đẩy mức tăng trưởng phi thường trên thị trường chứng khoán cho những sớm đón đầu xu hướng. Tuy nhiên, có lẽ phải mất một thời gian nữa AI mới bắt đầu mang lại lợi nhuận cho Arm. “Còn hơi sớm để biết AI sẽ chủ yếu tập trung vào đâu,” nhà phân tích Sara Russo của công ty môi giới Bernstein cho biết. “Nếu chúng xuất hiện trên điện thoại của chúng ta, điều đó có thể thúc đẩy nhu cầu lớn hơn đối với các sản phẩm của Arm.”

Một số tên tuổi lớn nhất trong lĩnh vực công nghệ, bao gồm Apple, Google và Nvidia, nằm trong danh sách 10 nhà đầu tư “nền tảng” đã xếp hàng để mua 735 triệu USD cổ phiếu của Arm trong đợt IPO. Việc thông báo danh sách những người mua cổ phiếu trước thềm IPO có thể truyền cảm hứng, gia tăng niềm tin cho nhà đầu tư và giảm sự biến động về giá. Tuy nhiên, thông thường đây là những nhà đầu tư tài chính. Hiếm khi, như trong trường hợp này, họ là khách hàng. Đối với Arm, việc một số tên tuổi lớn nhất trong giới công nghệ tham gia vào đợt IPO mang lại cho họ sự tự tin hơn. Còn đối với những gã khổng lồ, nước đi này mang lại cho họ cơ hội đặt chân vào một công ty quan trọng đối với ngành công nghệ.

Hy vọng cho các ngân hàng Phố Wall

Ngoài tác động tích cực đối với thị trường IPO, đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng thành công của Arm trong tuần này và các kế hoạch niêm yết quan trọng khác đang làm dấy lên hy vọng của các chủ ngân hàng Phố Wall về việc thu lại hàng tỷ USD tiền phí sau một năm rưỡi thị trường IPO đình trệ.

Theo một bản cáo bạch cập nhật được nộp sau ngày giao dịch đầu tiên vào thứ Năm (14/9), nhà thiết kế chip được SoftBank hậu thuẫn dự kiến ​​sẽ trả cho các nhà bảo lãnh phát hành của mình khoản phí lớn đầu tiên là 104,6 triệu USD. Đây cũng là khoản thanh toán lớn đầu tiên mà các ngân hàng nhận bảo lãnh phát hành IPO nhận được sau một quãng thời gian khá dài.

Khoản phí này sẽ được chia cho 28 ngân hàng tham gia vào thỏa thuận, trong đó, bốn ngân hàng lớn là Barclays, Goldman Sachs, JPMorgan và Mizuho sẽ chia đều khoảng 70% tổng số tiền phí bảo lãnh này.

Các nhà giao dịch hy vọng đợt IPO của Arm sẽ là điềm báo cho sự phục hồi rộng rãi hơn của lĩnh vực ngân hàng đầu tư vốn đang trong tình trạng ảm đạm kể từ khi Cục Dự trữ Liên bang (FED) bắt đầu tăng mạnh lãi suất để chống lạm phát vào năm ngoái.

“Thị trường IPO đang trong giai đoạn phục hồi cuối cùng,” Jim Cooney, người đứng đầu lĩnh vực thị trường vốn châu Mỹ tại Bank of America, cho hay. “Có từ 5 đến 7 thỏa thuận niêm yết quan trọng được lên kế hoạch cho năm 2023. Nhưng nếu định giá thị trường và hoạt động giao dịch đều diễn ra tốt thì nhiều kế hoạch niêm yết dự kiến diễn ra vào năm sau rất có thể sẽ được đẩy lên ngay trong quý 4 này.”

Dự kiến, hai đợt IPO nhỏ hơn của công ty giao hàng tạp hóa Instacart và công ty tiếp thị qua email Klaviyo sẽ diễn ra vào tuần tới. Cả hai công ty đều không tiết lộ số tiền họ sẽ trả cho các nhà bảo lãnh của mình, nhưng dựa trên mức phí trung bình hiện nay, hai thương vụ này có thể mang lại khoảng 70 triệu USD cho các chuyên gia IPO của Phố Wall.

Ban giám đốc các ngân hàng cấp cao cảnh báo rằng thị trường IPO vẫn còn mong manh và việc mong đợi một loạt các giao dịch mới là không thực tế. Họ nói rằng chỉ một số ít các đợt IPO có khả năng được thực hiện trong năm nay, và rằng dòng tiền từ các khoản phí bảo lãnh IPO dự kiến phải tới năm sau mới hồi phục.

Mặc dù thị trường chứng khoán đã hồi phục và biến động đã giảm trong năm nay nhưng rất ít công ty vội vã đẩy nhanh kế hoạch IPO của mình.

“Chúng ta vẫn đang ở trong một môi trường mà triển vọng kinh tế còn nhiều nghi vấn,” Eddie Molloy, đồng giám đốc thị trường vốn châu Mỹ tại Morgan Stanley, cho biết. Việc thể hiện thành tích hoạt động trong một vài quý nữa giúp các công ty thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn.

Trong những năm kinh tế thuận lợi, công việc dẫn dắt các công ty khởi nghiệp và các công ty khác tham gia thị trường đại chúng là một trong những mảng về về doanh thu cao nhất cho Phố Wall. Theo dữ liệu từ Bloomberg, vào năm 2021, số lượng các công ty niêm yết mới đạt mức cao kỷ lục và các chủ ngân hàng nhận bảo lãnh IPO đã thu về hơn 14 tỷ USD phí bảo lãnh chỉ tại thị trường Mỹ.

Nhìn chung, mảng này phụ thuộc khá nhiều vào sự trồi sụt của thị trường chứng khoán nói chung. Cùng với sự suy yếu của thị trường chứng khoán, khoản phí từ các đợt IPO ở Mỹ đã giảm xuống dưới 1 tỷ USD vào năm ngoái. Cho đến trước đợt niêm yết của Arm, thị trường IPO vẫn tiếp tục trong tình trạng trầm lắng. Trong 8 tháng đầu năm, mảng này chỉ mang lại khoảng 500 triệu USD cho hàng chục ngân hàng Phố Wall.

Tuy nhiên, các chủ ngân hàng Phố Wall cho biết, sự nhiệt tình xung quanh thương vụ Arm đã dẫn đến nhiều sự quan tâm tới hoạt động IPO hơn.

“Nhờ đợt IPO này, nhiều công ty cảm thấy tự tin và thoải mái hơn với ý tưởng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng,” một nhân viên ngân hàng từng tham gia vào thương vụ bảo lãnh cho đợt IPO của Arm cho hay.

Đỗ Hiền-Theo economist, ft