Bầu cử Mỹ và tác động tiềm ẩn tới kinh tế châu Á

Bất chấp những thách thức kéo dài trong vài năm gần đây, Mỹ vẫn là nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đặc biệt thị trường nước này rất quan trọng đối với các nhà xuất khẩu châu Á.

Không thể phủ nhận sức mạnh công nghệ và sự đổi mới trong mô hình kinh doanh của Mỹ. Các công ty niêm yết của nước này rất thành thạo trong việc tận dụng những lợi thế có sẵn để tạo ra giá trị cho cổ đông. Cho đến nay, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn giữ vị trí thống trị đối với tất cả các thị trường và các công ty trên toàn cầu. Đồng USD là “đồng tiền neo” của thế giới và lãi suất ở Mỹ quyết định khá nhiều đến biến động lãi suất của các quốc gia khác.

Do đó, những gì có thể xảy ra ở nước này là điều rất quan trọng đối với khu vực châu Á. Hiện tại, một trong những vấn đề được các nước chú ý là kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ, dự kiến diễn ra vào tháng 11/2024.

Tổng thống Mỹ đương nhiệm Joe Biden và cựu Tổng thống Donald Trump hiện đã được xác nhận là ứng cử viên của hai đảng lớn nhất Mỹ là đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa. Hai ứng cử viện này sẽ ra tranh cử vị trí Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ 2024-2028 vào tháng 11/2024. Chỉ có cuộc khủng hoảng sức khỏe hoặc một cú sốc nào đó khác mới có thể làm thay đổi cuộc bầu cử.

Còn khoảng 8 tháng nữa cuộc bầu cử mới diễn ra, nhưng một số vấn đề dường như đã trở nên rõ ràng hơn.

Các nhà kinh tế lo lắng chiến dịch tranh cử tại Mỹ sẽ gây ra sự không chắc chắn và khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn. Các công ty có thể trì hoãn chi tiêu vốn cho đến khi có sự rõ ràng về chính trị. Nếu đúng như vậy, nền kinh tế Mỹ nhiều khả năng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề trước ngày bầu cử chính thức, mặc dù có những yếu tố khác giúp định hình hướng đi của nền kinh tế.

Hiện tại, việc dự đoán ai sẽ là “ông chủ” Nhà Trắng nhiệm kỳ tiếp theo là điều vô ích, vì chiến dịch tranh cử vẫn đang diễn ra quyết liệt. Kết quả cuộc bầu cử sẽ tính theo số bang mà ứng cử viên nắm giữ và số phiếu đại cử tri nhận được ở mỗi bang, thay vì dựa vào số phiếu phổ thông nhiều nhất mà ứng cử viên đó giành được.

Tuy nhiên, với các mô hình bỏ phiếu lâu đời của Mỹ, hầu hết các chuyên gia đều có thể đoán được phần nào sự ủng hộ mà các bang dành cho ứng cử viên ưa thích của họ. Vì vậy, kết quả bầu cử sẽ chỉ xoay quanh sáu bang “chiến trường”, bao gồm Nevada, Arizona, Georgia, Pennsylvania, Minnesota và Michigan.

Các bang “chiến trường” này từng là các bang công nghiệp lớn, có nhiều bất bình với chủ nghĩa thương mại tự do, vốn được cho là đã mở đường cho sự cạnh tranh không công bằng từ các quốc gia khác, nhằm cướp đoạt việc làm của người dân Mỹ. Đó chính là lý do mà chính quyền của Tổng thống Biden có thể sẽ theo đuổi đường lối cứng rắn về thương mại trước cuộc bầu cử, đặc biệt ở những nơi có liên quan đến Trung Quốc. Tuy nhiên, các quốc gia thương mại khác ở châu Á có liên kết với Trung Quốc thông qua chuỗi cung ứng có thể cũng phải chịu thiệt hại tài sản thế chấp trong quá trình này.

Thực tế, thương mại sẽ là vấn đề lớn cả trong và hậu bầu cử. Nếu ông Trump trở lại nắm quyền ở Nhà Trắng, giới phân tích dự đoán ông sẽ hủy bỏ quy chế tối huệ quốc (MFN) đối với Trung Quốc, vốn cho phép hàng hóa nước này tiếp cận thị trường Mỹ với mức thuế rất thấp, thậm chí gần như không phải chịu thuế. Nếu không có quy chế MFN, thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc sẽ ngay lập tức tăng lên mức 30% hoặc 40% trong nhiều trường hợp. Điều đó sẽ gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với các quốc gia trong khu vực vốn xuất khẩu các bộ phận và linh kiện sang Trung Quốc.

Thậm chí, tình hình sẽ càng thêm tồi tệ khi ông Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế chung 10% đối với tất cả các nước xuất khẩu sang Mỹ. Chiến tranh thương mại có thể nổ ra do các quốc gia khác, không chỉ Trung Quốc, gần như chắc chắn sẽ trả đũa chính sách thương mại mạnh mẽ chưa từng có như vậy. Nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu cú sốc lớn, từ sự sụt giảm thương mại đến những tác động tàn khốc đối với đầu tư kinh doanh và tuyển dụng việc làm.

Khi chiến dịch bầu cử diễn ra, rõ ràng là tầng lớp chính trị ở Mỹ không muốn đối mặt với sự xói mòn vị thế tài chính. Các ứng cử viên sẽ tập trung vào việc cắt giảm thuế hoặc tăng chi tiêu, mà ít nói về tác động của thâm hụt khu vực công cũng như thâm hụt thương mại của Mỹ ngày càng gia tăng. Thị trường tài chính có thể đánh mất sự lạc quan về đồng USD khi Cục Dự trữ Liên bang (FED) cắt giảm lãi suất và thị trường tập trung vào thâm hụt tài chính và thương mại kép. Điều đó có thể dẫn đến lãi suất dài hạn tăng đột biến, gây ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế, ngay cả khi FED cắt giảm lãi suất chính sách ngắn hạn.

Tác động kinh tế ngắn hạn của Mỹ đối với các nền kinh tế khác có thể không mạnh nhưng cuộc bầu cử tổng thống lại là vấn đề khác. Các ứng cử viên có quan điểm hoàn toàn khác nhau về các vấn đề quan trọng đối với châu Á, trong đó bao gồm triển vọng thương mại – vốn là huyết mạch của khu vực châu Á, cùng với các nguyên tắc cơ bản về kinh tế và chính trị giúp duy trì đồng USD là đồng tiền dự trữ của thế giới.

Đỗ Hiền-Theo theedgemalaysia