Cơn đau đầu của các ngân hàng trung ương châu Á

Quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức cao trong thời gian dài hơn của FED sẽ là một đòn giáng mạnh vào châu Á.

Các nhà hoạch định chính sách châu Á bước sang năm 2024 với niềm tin chắc chắn rằng Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) sẽ tiến hành nhiều đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Tuy nhiên, một loạt dữ liệu kinh tế Mỹ mạnh hơn dự kiến đã khiến các chuyên gia phân tích không ngừng thu hẹp kỳ vọng cắt giảm lãi suất. Do tăng trưởng việc làm và lạm phát của Mỹ bất ngờ tăng lên, một số người cho rằng cơ quan tiền tệ quyền lực nhất thế giới này có thể giữ nguyên lãi suất ở mức hiện tại cho đến năm 2025.

Đó sẽ là một đòn giáng mạnh vào châu Á, khu vực chịu tác động lớn bởi những thay đối chính sách của một ngân hàng trung ương lớn cách xa nửa vòng Trái đất.

Một ví dụ là Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Một câu hỏi lớn đang được đặt ra tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới là bao giờ PBOC sẽ hạ lãi suất, và lãi suất sẽ được cắt giảm ở mức nào.

Tuy nhiên, câu trả lời lại phụ thuộc vào FED ở Washington chứ không phải nằm trong tay PBOC ở Bắc Kinh. Theo thống đốc PBOC Pan Gongsheng, việc FED duy trì chính sách giữ lãi suất ở mức cao hơn trong thời gian dài hơn sẽ khiến các ngân hàng trung ương khác khó có thể cắt giảm lãi suất hơn mà không khiến đồng nội tệ của họ suy yếu đáng kể so với đồng đô la Mỹ.

Đối với Trung Quốc, tỷ giá hối đoái lao dốc là một rủi ro đặc biệt nghiêm trọng. Đồng nhân dân tệ yếu hơn có thể khiến các nhà phát triển bất động sản gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thanh toán trái phiếu nước ngoài, làm gia tăng làn sóng vỡ nợ.

Nó cũng có thể khiến Trung Quốc trở thành điểm nóng lớn hơn trước thềm cuộc bầu cử Mỹ. Điều gần như duy nhất mà phe Dân chủ của Tổng thống Joe Biden và phe Cộng hòa trung thành với người tiền nhiệm Donald Trump cùng đồng thuận với nhau là duy trì chính sách cứng rắn với Bắc Kinh.

Sự không chắc chắn về thời điểm FED tiến hành cắt giảm lãi suất cũng đang khiến các ngân hàng trung ương châu Á khác, vốn có ý định cắt giảm lãi suất, phải đối mặt với bài toán hóc búa. Nỗi lo đồng nội tệ suy yếu có thể thúc đẩy dòng vốn chảy ra nước ngoài, tác động tiêu cực đến thị trường chứng khoán trong nước và đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ lên cao đang phá hỏng các kế hoạch trước đó.

Tuần trước, một cuộc thăm dò của Reuters cho thấy các nhà đầu tư ngày càng đặt cược rằng đồng nội tệ của các nước châu Á mới nổi sẽ giảm giá so với đồng đô la Mỹ. Các vị thế đặt cược vào việc đồng baht Thái giảm giá đang ở mức cao nhất kể từ tháng 10 năm 2022. Các vị thế đặt cược vào sự mất giá của đồng rupiah Indonesia, đồng won Hàn Quốc và đô la Đài Loan cũng đang tăng lên.

Đồng Ringgit của Malaysia đang trải qua một năm 2024 đầy khó khăn, giao dịch gần mức thấp chưa từng thấy kể từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997-1998. Tháng trước, ngân hàng trung ương Malaysia đã quyết định giữ nguyên lãi suất để tránh làm đồng ringgit giảm giá hơn nữa, bất chấp nguy cơ tăng trưởng kinh tế suy yếu.

Vào cuối tháng 2, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, người từng giữ chức bộ trưởng tài chính vào cuối những năm 1990, nói với các phóng viên rằng tỷ giá hối đoái vẫn “trong tầm kiểm soát”. Tuy nhiên, ông nói thêm rằng sự sụt giảm của đồng Ringgit “là điều đáng lo ngại và chúng tôi đang theo dõi vấn đề này”.

Tokyo cũng đang phải đối mặt với vấn đề tương tự khi đồng Yên giao dịch ở mức thấp nhất kể từ năm 1990. Điều này gợi lại mối lo lắng rằng Trung Quốc cũng có thể điều chỉnh đồng nội tệ của mình xuống thấp hơn để thúc đẩy xuất khẩu và giải quyết tình trạng giảm phát, yếu tố có thể gây ra sự hỗn loạn thị trường trên diện rộng.

Không nên  bỏ qua một vấn đề đáng chú ý ở đây, đó là động lực mang tính chu kỳ. Kể từ những năm 1990, hệ thống tài chính của khu vực châu Á đã được cải thiện mạnh mẽ. Các ngân hàng trong khu vực trở nên minh bạch và năng động hơn, và các chính phủ đã tích lũy được nguồn dự trữ ngoại hối khổng lồ.

Tuy nhiên, khu vực này vẫn phụ thuộc quá nhiều vào đồng đô la Mỹ. Mặc dù không còn nhiều quốc gia duy trì việc neo tỷ giá chính thức, nhưng trong bối cảnh hầu hết các nền kinh tế châu Á đều phụ thuộc vào xuất khẩu, dễ hiểu tại sao khu vực này vẫn bị ám ảnh bởi đồng đô la Mỹ.

Một lần nữa, chúng ta dường như cảm nhận thấy quá khứ đang lặp lại. Giống như những năm trước năm 1997, đồng đô la Mỹ hoạt động như một thỏi nam châm khổng lồ, hút dòng tiền từ mọi hướng về Hoa Kỳ. Một lý do dẫn tới tình trạng này là sức mạnh ấn tượng của nền kinh tế Mỹ, bất chấp những tin đồn suy thoái kể từ năm 2022.

Một lý do khác là sự chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ và các công cụ nợ tương đương của châu Á. Chênh lệch càng lớn thì các ngân hàng trung ương của các nước mới nổi trong khu vực càng khó duy trì được sự ổn định ở thị trường trong nước.

Cùng với đó là hàng lọt rủi ro khó lường.

Điều gì sẽ xảy ra nếu FED mắc sai lầm giống như trước năm 2007 khi trì hoãn việc cắt giảm lãi suất quá lâu? Khi thị trường tín dụng bị đình trệ và cú sốc Lehman xảy ra vào năm 2008, đã quá muộn để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng.

Một nguy cơ tài chính tiềm ẩn khác đang rình rập là những thách thức đối với các tổ chức cho vay hạng trung như ngân hàng Silicon Valley Bank. Lãi suất ở Mỹ càng duy trì ở mức cao thì khả năng các công ty phải tái cấp vốn cho các khoản vay với những điều kiện kém thuận lợi hơn so với vài năm trước càng lớn. Điều này có thể làm tăng thêm rủi ro vỡ nợ bất động sản của Hoa Kỳ, có thể ảnh hưởng đến các ngân hàng ở những quốc gia xa xôi như Nhật Bản.

Hơn nữa, điều gì sẽ xảy ra nếu các nhà đầu tư toàn cầu quay lưng với đồng đô la Mỹ? Khi nợ quốc gia của Mỹ lên tới 34 nghìn tỷ USD, Washington đang chứng kiến tình trạng phân cực chính trị ngày một lớn.

Tóm lại, khi những rủi ro này và vô số những rủi ro khác gia tăng, hãy xem xét kỹ lượng những tác động phức tạp mà FED có thể gây ra đối với hệ thống tài chính châu Á, biến năm 2024 thành một năm có nhiều biến động hơn dự kiến.

Đỗ Hiền-Theo asia.nikkei