Fed Đang Đánh Giá Thấp Rủi Ro Lạm Phát?

Dữ liệu cho thấy giá sẽ tiếp tục tăng lên. Dường như Fed đã mắc sai lầm trong việc phân tích dữ liệu.

Các nhà kinh tế thường mắc sai lầm trong dự báo, và những sai lầm như vậy thường được bỏ qua. Tuy nhiên, những sai lầm gần đây của Fed dường như là những sai lầm nghiêm trọng về mặt phân tích.

Từ tháng 5/2020 đến tháng 5/2021, chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) tăng 3,9%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng tăng 5%. Lạm phát tăng vọt là một cú sốc đối với nhiều nhà kinh tế. Những con số mới nhất chắc chắn khiến các quan chức và nhà nghiên cứu hàng đầu tại Fed phải nghĩ lại.

Fed coi PCE là chỉ báo đáng tin cậy nhất về xu hướng giá cả. Ủy ban Thị trường Mở Liên bang dự đoán vào tháng 6/2020 rằng mức tăng PCE trong năm (tính đến hết Q4/2021) sẽ từ 1,4% đến 1,7%. Tại cuộc họp tháng 6/2021, họ đã tăng biên độ lên trong khoảng từ 3,1% đến 3,5%, vẫn còn quá thấp. Có thể nói, mức điều chỉnh 200 điểm cơ bản là mức điều chỉnh lớn nhất kể từ sau cuộc Đại suy thoái hơn một thập kỷ trước.

Giờ đây, Fed nói rằng lạm phát tiêu dùng sẽ dưới 3,5% vào cuối năm nay, ngay cả khi các dữ liệu cơ bản đang ám chỉ một kịch bản khác. Trong khoảng thời gian từ Q4/2020 (lấy mức trung bình 3 tháng) đến tháng 5/2021, chỉ số PCE đã tăng 2,5%. Nói cách khác, phần lớn mức tăng giá 3,9% đã xảy ra vào năm 2021. Từ đầu năm 2021 đến nay, mức tăng hàng tháng điển hình là từ 0,4% đến 0,5%. Nếu xu hướng này vẫn tiếp diễn cho đến cuối năm, kết quả sẽ là 5% hoặc 6%.

FOMC có thể vẫn đúng. Tuy nhiên, rõ ràng FOMC cho rằng áp lực tăng giá sẽ giảm dần. Từ đầu năm đến nay, áp lực này đang giảm đi hay tăng lên? Các doanh nghiệp và tài chính nước Mỹ đang đối mặt với thực tế gì? Các cuộc khảo sát kinh doanh có lẽ ít nhiều giúp ta mường tượng ra câu trả lời. Chỉ số nhà quản lý mua hàng của Viện Quản lý Cung ứng là một trong số những chỉ số được đánh giá cao và thường được nhắc đến.

Chỉ số giá trong khảo sát tháng 5/2021 là 88%, giảm nhẹ so với tháng 4 nhưng cao hơn đáng kể so với tháng 11 (65,4%) và tháng 12 (77,6%). Điều này cho thấy giá sẽ tiếp tục tăng lên. Qua khảo sát ta thấy, dịch vụ dường như cũng có xu hướng tương tự. Mức tăng điển hình hàng tháng thậm chí có thể cao hơn trong những tháng còn lại của năm. Chỉ số PCE được cho rằng có thể tăng đến 7% trong năm nay.

Tuy nhiên, Fed bỏ ngoài tai mọi mối quan ngại và chỉ đơn giản cho rằng gia tăng lạm phát là “nhất thời”. Tuy nhiên, cơ quan này không thể phủ nhận rằng các dự báo mà họ đưa ra vào mùa xuân và mùa hè năm 2020 khác xa so với con số thực tế. Ở thời điểm đó, theo biên bản cuộc họp của FOMC, mối lo ngại chính của họ là đại dịch Covid-19 sẽ dẫn đến một thời kỳ giảm phát kéo dài “nhiều năm”. Khi đó, họ chỉ tập trung ứng phó bằng các chính sách tài chính “thích ứng”. Trên thực tế, sau đại dịch là tình trạng lạm phát tăng vọt.

Thực ra, các nghiên cứu tại Fed bị chi phối bởi trường phái Keynes Mới. Theo trường phái này, lạm phát thực tế chịu nhiều ảnh hưởng của kỳ vọng lạm phát và phần nào chịu ảnh hưởng từ tình trạng dư cung và cầu (được đo bằng cái gọi là khoảng cách sản lượng). Những người theo trường phái Keynes mới - chẳng hạn như Richard Clarida, Phó chủ tịch Fed - ít chú ý đến lượng cung tiền ra ngoài thị trường. Trong suốt 15 tháng triển khai các chính sách có tính thích ứng cao, biên bản cuộc họp của FOMC chưa một lần đề cập đến bất kỳ khái niệm nào về lượng cung tiền.

Sự thiếu sót này vô cùng nghiêm trọng. Từ tháng 6/2019 đến tháng 6/2020, tổng tiền M3 tăng 26%, mức cao nhất kể từ năm 1943. (Fed không còn ước tính tổng tiền M3. Con số được đưa ra ở đây đến từ công ty tư vấn Shadow Government Statistics, sử dụng thông tin được Fed cung cấp.) Những người theo trường phái Keynes mới có thể sẽ biện minh rằng sự so sánh này không còn có giá trị trong Thế kỷ 21. Có lẽ vậy, nhưng không thể bỏ qua thực tế rằng trong một năm, từ tháng 3/1946 đến tháng 3/1947, giá tiêu dùng đã tăng hơn 20%.

Fed đã sai từ một năm trước, tuy nhiên sai sót trong dự báo là một đặc điểm nổi bật của kinh tế học hiện đại. Có lẽ Fed đang đánh giá thấp rủi ro lạm phát trong một năm 2021 nhiều biến động. Kết luận mới nhất của FOMC về lạm phát dựa trên đánh giá rằng áp lực lạm phát trong 7 tháng cuối năm sẽ yếu hơn rõ rệt so với 5 tháng đầu năm. Kết luận này dường như đang gây nhiều tranh cãi. Có lẽ Fed đã mắc một sai lầm phân tích khó có thể bỏ qua./.

Thu Trang – Theo Wall Street Journal