Triển vọng chính sách lãi suất của Fed và phản ứng của chuyên gia

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã nâng lãi suất thêm 75 điểm cơ bản hồi tuần trước, đánh dấu lần tăng lãi suất thứ tư của ngân hàng này chỉ trong 5 tháng qua.

Quyết định nâng lãi suất của Fed không nằm ngoài dự đoán của thị trường. Tuy nhiên, lập trường và lộ trình chính sách lãi suất của cơ quan này trong thời gian tới là điều mà các nhà phân tích và thị trường vẫn đang rất quan tâm.

Lập trường "diều hâu" hơn

Theo thông báo của Ủy ban Thị trường mở Liên bang Mỹ (FOMC) ngày 27/7, cơ quan hoạch định chính sách của Fed, cơ quan sẽ sẵn sàng hành động mạnh mẽ hơn để kiềm chế lạm phát.

Tại cuộc họp tháng Sáu, quyết định nâng lãi suất thêm 75 điểm cơ bản của Fed không nhận được sự đồng thuận 100%. Trong khi Chủ tịch Fed chi nhánh Kansas Esther George cảnh báo rằng việc thắt chặt chính sách tiền tệ quá vội vã có thể phản tác dụng và ủng hộ lựa chọn mức tăng lãi suất thêm 50 điểm cơ bản, phần lớn các quan chức Fed vẫn ủng hộ một mức tăng mạnh hơn (75 điểm cơ bản) để kiềm chế lạm phát. Các nhà hoạch định chính sách này tin rằng việc tăng lãi suất là cần thiết nếu điều này có thể đáp ứng kỳ vọng của thị trường, nhất là trong nhiệm vụ chống lạm phát.

Tuy nhiên, tại cuộc họp tháng Bảy, quyết định tăng 75 điểm cơ bản đã nhận được sự đồng thuận của tất cả các quan chức Fed, cho rằng cần phải hành động quyết liệt hơn trước đà tăng dai dẳng của chi phí sinh hoạt.

Nếu như trong thông báo hồi tháng Sáu, FOMC nhấn mạnh tới “tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng do tình hình dịch COVID-19 tại Trung Quốc” thì trong thông báo lần này, Ủy ban này đã lược bỏ cụm từ đó. Các nhà phân tích tin tưởng rằng, các vấn đề về chuỗi cung ứng, vốn là một trong những yếu tố khiến lạm phát tăng lên mức cao nhất 40 năm qua, đã dịu xuống.

Tín hiệu nâng lãi suất vào tháng Chín

Hiện đã có tín hiệu rõ ràng rằng FOMC sẽ tiếp tục nâng lãi suất trong cuộc họp vào tháng Chín tới. Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết mức tăng lãi suất thêm 75 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng Chín "có thể phù hợp".

Theo các nhà kinh tế được khảo sát bởi Bloomberg, nhiều khả năng Fed sẽ giảm tốc độ nâng lãi suất trong cuộc họp chính sách vào tháng 9 tới sau hai lần tăng mạnh lãi suất liên tục. Các chuyên gia kỳ vọng Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) sẽ nâng lãi suất thêm nửa điểm phần trăm vào tháng 9 tới, sau đó sẽ quay lại mức tăng truyền thống 0,25 điểm phần trăm trong các cuộc họp tháng 11 và tháng 12 cũng như trong đầu năm 2023. Cuộc khảo sát do Bloomberg thực hiện với 44 chuyên gia kinh tế từ 15-20/7 dự báo rằng FED sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào đầu năm 2023, đạt mức đỉnh 3,75% trước khi tạm dừng và bắt đầu cắt giảm lãi suất vào cuối năm.

Chia sẻ với Hiệp hội Kinh tế Kinh doanh Quốc gia, Thống đốc Fed Christopher Waller bày tỏ việc tăng lãi suất là cần thiết nếu điều này có thể đáp ứng kỳ vọng của thị trường, nhất là trong nhiệm vụ chống lạm phát: “Tôi hoàn toàn ủng hộ việc tăng 75 điểm cơ bản vào giữa tháng 7, có thể tăng thêm 50 điểm vào tháng 9. Sau đó, chúng ta có thể xem xét tình hình thị trường để cân nhắc giảm xuống mức tăng 25 điểm. Nếu mức lạm phát tiếp tục không giảm, chúng tôi có thể sẽ phải làm hơn thế nữa”.

Các nhà hoạch định chính sách của Fed cho rằng với đợt tăng lãi suất vừa qua, lãi suất của Fed đang nằm trong khoảng mà các chuyên gia kinh tế gọi là mức lãi suất "trung lập", tức là mức lãi suất không kích thích kinh tế cũng không kìm hãm kinh tế. Lãi suất "trung lập" được cho là vào khoảng 2,5%, trong khi sau đợt tăng vừa rồi, lãi suất chính sách của Fed đã được nâng lên khoảng 2,25-2,5%. Nếu Fed tiếp tục nâng mạnh lãi suất vào tháng Chín tới, lãi suất của ngân hàng này sẽ ở trên mức trung lập và có thể kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế. Đây một lần nữa là dấu hiệu cho thấy Fed đang có xu hướng "diều hâu" hơn về chính sách tiền tệ.

Kinh tế Mỹ đang giảm tốc, nhưng chưa suy thoái

Bộ Thương mại Mỹ ngày 28/7 công bố, GDP của nước này giảm 0,9% trong quý hai sau khi đã giảm 1,6% trong quý đầu tiên năm 2022. Theo các nhà kinh tế, GDP giảm hai quý liên tiếp là dấu hiệu cho thấy kinh tế bắt đầu suy thoái. Tốc độ tăng trưởng quý 2 năm 2022 tương phản rõ rệt với mức tăng GDP 6,9% được ghi nhận trong quý 4. Năm 2021 khi nền kinh tế bùng nổ trở lại sau khi chấm dứt các đợt đóng cửa vì đại dịch COVID-19.

Tuy nhiên, Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ mới là cơ quan đưa ra công bố chính thức về thời điểm suy thoái bắt đầu và kết thúc. Mặc dù số liệu GDP là yếu tố quan trọng trong phán quyết cuối cùng của NBER, nhưng sẽ còn nhiều yếu tố kinh tế khác cần xem xét, bao gồm cả thị trường việc làm và không có khả năng sớm đưa ra quyết định.

Ông Andrew Hunter - nhà kinh tế cao cấp của Mỹ tại Capital Economics – nhận định: “Mức giảm 0,9% của GDP trong quý 2 là đáng thất vọng nhưng không có nghĩa là nền kinh tế đang suy thoái. Điều đó nói rằng, lãi suất cao hơn và lạm phát gia tăng đang đè nặng lên nhu cầu cơ bản và chúng tôi kỳ vọng kinh tế sẽ phục hồi nhẹ trong nửa cuối năm”.

Theo khảo sát của CNBC, khi được hỏi liệu nỗ lực đưa lạm phát về mức mục tiêu 2% của Fed có gây ra suy thoái hay không, 63% trả lời có và chỉ 22% trả lời không. Trong số 30 người tham gia khảo sát của hãng trên (bao gồm các nhà quản lý quỹ, các nhà phân tích và chuyên gia kinh tế), có tới 55% cho rằng, nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể xảy ra suy thoái trong 12 tháng tới là, tăng 20 điểm so với kết quả khảo sát hồi tháng 5/2022.

Ông Roberto Perli, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu chính sách toàn cầu của ngân hàng đầu tư Piper Sandler, tin rằng vẫn còn khả năng “hạ cánh mềm”, nhưng rất thấp. Trên thực tế, nhiều chỉ báo cho thấy kinh tế Mỹ có thể đang trong suy thoái hoặc gần rơi vào suy thoái.

Trong khi đó, ông Thomas Costerg, chuyên gia cấp cao của công ty quản lý tài sản Pictet Wealth Management, dự đoán Fed sẽ cân nhắc nhiều hơn đến nguy cơ suy thoái và bắt đầu tăng lãi suất chậm lại từ tháng Chín. Ông cho rằng Fed sẽ không thể tiếp tục tăng lãi suất sau tháng 12 năm nay, vì tỷ lệ lao động có việc làm sẽ giảm mạnh và đây có thể là một cảnh báo lớn với Fed.

Yến Anh