Các nhà sản xuất ô tô chạy đua cung cấp lithium cho pin xe điện

Đối mặt với nguy cơ thiếu nguồn cung lithium cho pin xe điện, các nhà sản xuất ô tô đang chạy đua nhằm tìm kiếm nguồn cung loại tài nguyên được ví như "vàng trắng" này.

Hãng sản xuất ô tô General Motors Co. (Mỹ) và công ty mẹ của nhà sản xuất xe điện BYD Auto Ltd. (Trung Quốc) đã trực tiếp tiếp cận nguồn cung và mua cổ phần tại các công ty khai thác lithium.

Đây được đánh giá là một bước đi hiếm hoi trong ngành phụ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài để cung cấp đồng và các nguyên liệu thô khác. 

Một số hãng xe điện khác đang đầu tư vào các hoạt động chiết xuất lithium hoặc mạo hiểm “rót tiền” vào các hoạt động tái chế nguyên liệu này từ pin đã qua sử dụng.

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung lithium sẽ là trở ngại đối với các kế hoạch thúc đẩy mạnh doanh số bán hàng vốn kỳ vọng sẽ lên đến hàng chục triệu chiếc xe điện mỗi năm.

Tình trạng này cũng đang thúc đẩy xung đột chính trị về tài nguyên và khiếu nại về chi phí môi trường của việc khai thác lithium.

Tại một hội nghị do ngân hàng lớn nhất của Đức Deutsche Bank tổ chức hồi giữa tháng 6/2023, Giám đốc Tài chính của General Motors (GM) Paul Jacobson nhận định tình trạng thiếu nguồn cung lithium đặt ra nguy cơ và khó khăn đối với các hãng sản xuất ô tô điện.

Ông Jacobson cho rằng: “Chúng ta cần thiết lập mối quan hệ với những đối tác mà có thể cung cấp lithium ở dạng mà chúng ta cần.”

Nhà sản xuất ô tô đa quốc gia Ford Motor Co. có trụ sở chính tại thành phố Dearborn, bang Michigan (Mỹ), đã ký các hợp đồng kéo dài tới 11 năm với các nhà cung cấp lithium ở hai lục địa.

Volkswagen AG - nhà sản xuất ô tô đa quốc gia của Đức và Honda Motor Co. - nhà sản xuất ô tô đa quốc gia của Nhật Bản, cũng đang nỗ lực giảm nhu cầu đối với những mỏ quặng lithium mới bằng cách thiết lập những liên doanh tái chế nguồn nguyên liệu này.

Sản lượng lithium toàn cầu đang trên đà tăng gấp 3 lần trong thập kỷ này. Tuy nhiên, mức tăng trưởng 55% doanh số bán hàng các dòng xe thể thao điện hồi năm 2022 lại làm gia tăng nhu cầu nguồn cung lithium đến mức ngay cả mức sản lượng trên cũng sẽ khó có thể đáp ứng được nhu cầu sản xuất những loại xe này.

Theo tính toán, ngoài những nguyên vật liệu khác như coban, niken… mỗi pin xe điện cần khoảng 8 kg lithium.

Ông Joshua Cobb - nhà phân tích cấp cao về lĩnh vực ô tô thuộc công ty nghiên cứu BMI - nhận định: “Sẽ thiếu hụt nguồn cung pin cho xe điện”.

Trong khi đó, chính phủ các nước, đặc biệt là Trung Quốc và Mỹ, coi nguồn cung kim loại cho ngành sản xuất các phương tiện chạy bằng điện là một vấn đề mang tính chiến lược, theo đó đang thắt chặt kiểm soát đối với khả năng tiếp cận những nguồn cung này.

Canada đã ra lệnh cho 3 công ty Trung Quốc bán tài sản khai thác lithium vào năm ngoái vì lý do an ninh.

Các chính phủ bao gồm Indonesia Chile và Zimbabwe đang nỗ lực tối đa hóa lợi nhuận từ các khoản đầu tư vào lithium, niken và coban khi yêu cầu các nhà điều hành mỏ đầu tư vào công đoạn chiết xuất và xử lý trước khi có thể xuất khẩu.

General Motors đang đầu tư 650 triệu USD vào nhà phát triển mỏ ở bang Nevada, Canada - nguồn cung lớn nhất của Mỹ. Đây là khoản đầu tư kỷ lục của một nhà sản xuất ô tô để đảm bảo nguyên liệu thô được sử dụng trong pin xe điện.

Hãng xe Mỹ sẽ đầu tư hai giai đoạn, giai đoạn đầu với số tiền trị giá 320 triệu USD vào giữa năm 2023, 330 triệu USD tiếp theo sau đó để đổi lấy sự độc quyền đối với lithium được sản xuất tại mỏ Thacker Pass (bang Nevada, Canada).

Mỏ Thacker Pass dự kiến sẽ bắt đầu đi vào sản xuất vào nửa cuối năm 2026, dự tính là nguồn cung cho tối đa 1 triệu xe điện mỗi năm.

Các nhà bảo tồn và người da đỏ Mỹ đang yêu cầu một tòa án liên bang ngăn chặn sự phát triển của mỏ Nevada, vốn đã được chính quyền Mỹ đã chấp nhận như một phần của chương trình năng lượng sạch. Những người phản đối cáo buộc việc phát triển mỏ có thể sẽ đầu độc nguồn nước, đất và làm ô nhiễm nơi làm tổ của các loài chim.

Theo nhà phân tích Leonardo Paoli và Timur Gul thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế, mặc dù sản lượng tăng nhưng ngành sản xuất xe điện có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt lithium và coban sớm nhất là vào năm 2025 nếu không đủ vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất loại tài nguyên này.

Cảnh báo này được đưa ra ngay cả khi sản lượng khai thác và chiết xuất lithium gia tăng. Nếu nhu cầu sản xuất và kinh doanh xe điện tiếp tục tăng trưởng thì nhu cầu sản xuất lithium dự báo sẽ tăng lên mức 3 triệu tấn mỗi năm.

Hai nhà phân tích nhấn mạnh trong báo cáo đưa ra hồi năm 2022: “Sự tắc nghẽn nguồn cung đang trở thành một thách thức thực sự.”

Theo nhà phân tích Alastair Bedwell của GlobalData, các nhà sản xuất ô tô có thể đang bỏ tiền của mình để trấn an những người khai thác "nổi tiếng là không thích rủi ro". 

Ông Bedwell cho biết các công ty khai thác không muốn "dốc toàn lực" vào lithium cho đến khi họ chắc chắn rằng ngành công nghiệp sẽ không chuyển sang pin làm bằng kim loại khác.

Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ ước tính, nguồn tài nguyên lithium trên toàn thế giới vào khoảng 80 triệu tấn. Trong đó, Bolivia có trữ lượng lớn nhất với khoảng 21 triệu tấn, tiếp theo là Australia với 17 triệu tấn và Chile với 9 triệu tấn.

Khoảng 2/3 lượng lithium trên thế giới đến từ các mỏ. Điều đó liên quan đến việc nghiền đá và sử dụng axit để chiết xuất kim loại, để lại những đống chất thải tẩm hóa chất độc hại.

Phần còn lại được khai thác từ các hồ muối hoặc bãi muối, có thể khiến các ao hồ bốc hơi  Điều đó có thể buộc các ao hồ bốc hơi nhanh chóng.

Ngành công nghiệp đang nghiên cứu công nghệ chiết xuất lithium từ suối nước nóng và trầm tích đất sét với ít tác động đến môi trường hơn.

Yến Anh