Chuyển động thế giới 24/04/2023

Theo một nghiên cứu vừa được công bố, chi tiêu quốc phòng của châu Âu trong năm 2022 đã tăng lên mức cao chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh, trong đó nguyên nhân chủ yếu là do xung đột ở Ukraine. Ngoài ra, trong tuần qua, thế giới cũng đón nhận nhiều thông tin kinh tế, xã hội nổi bật khác.

Nghiên cứu của Viện Nghiên cứu hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) cho biết chi tiêu quốc phòng của châu Âu trong năm 2022 là 480 tỷ USD, mức cao nhất trong hơn 30 năm qua. Theo đó, chi tiêu quốc phòng của châu Âu trong năm ngoái đã tăng 13% so với một năm trước đó. Riêng chi tiêu quốc phòng của Ukraine đã tăng 7 lần lên mức 44 tỷ USD, tương đương 1/3 GDP nước này, chưa kể hàng tỷ USD viện trợ vũ khí từ phương Tây. Năm 2022, ước tính chi tiêu quốc phòng của Nga cũng tăng 9,2%. Nghiên cứu cũng cho biết không chỉ xung đột tại Ukraine khiến chi tiêu quốc phòng châu Âu tăng mạnh, mà còn có nguyên nhân từ những căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc. Cũng theo nghiên cứu, chi tiêu quốc phòng toàn thế giới trong năm 2022 đạt 2,24 nghìn tỷ USD, tương đương 2,2% GDP thế giới. Trong đó, Mỹ chiếm tới 39%, tiếp đó là Trung Quốc với 13%.

Chính phủ Hàn Quốc sáng nay đã đưa Nhật Bản trở lại "danh sách trắng" đối tác thương mại đáng tin cậy, sau hơn 3 năm gián đoạn. Đây là động thái mới nhất nhằm cải thiện quan hệ kinh tế và ngoại giao song phương sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Hàn Quốc và Thủ tướng Nhật Bản hồi tháng trước. Theo bản sửa đổi về danh mục xuất nhập khẩu các mặt hàng chiến lược vừa được Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc công bố, nước này đã khôi phục vùng xuất khẩu đối với các hạng mục liên quan đến Nhật Bản, cho phép những công ty xuất khẩu các mặt hàng chiến lược sang Nhật Bản được hưởng quy tắc ưu tiên trong thời gian xét duyệt và làm thủ tục giấy tờ đơn giản hơn. Theo đó, thời gian xem xét giấy phép xuất khẩu với các công ty trong nước xuất khẩu nguyên liệu chiến lược sang Nhật Bản giảm từ 15 ngày xuống còn 5 ngày và số lượng tài liệu phải nộp giảm từ 5 xuống còn 3 loại.

Ngày 23/4, Bộ trưởng Nông nghiệp các nước trong Nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã kêu gọi gia hạn thỏa thuận Sáng kiến ngũ cốc Biển Đen, cũng như tuân thủ đầy đủ và mở rộng phạm vi thỏa thuận này. Trong tuyên bố chung đưa ra sau 2 ngày nhóm họp ở thành phố Miyazaki của Nhật Bản, các bộ trưởng nông nghiệp G7 nhấn mạnh tầm quan trọng của Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen, đồng thời kêu gọi các bên liên quan gia hạn, triển khai đầy đủ cũng như mở rộng thỏa thuận này. Tuyên bố đồng thời khẳng định các quốc gia G7 sẵn sàng hỗ trợ tiến trình phục hồi và tái thiết ở Ukraine, trong đó có tái thiết cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Hội nghị Bộ trưởng Nông nghiệp G7 diễn ra trong bối cảnh tình trạng gián đoạn nguồn cung trên các thị trường lương thực đang đẩy giá cả tăng cao, đặc biệt ảnh hưởng nặng nề đến các nước nghèo. Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen được ký tại Istanbul hồi tháng 7 năm ngoái dưới sự trung gian của Liên hợp quốc (LHQ) và Thổ Nhĩ Kỳ, theo đó cho phép Ukraine xuất khẩu hơn 27 triệu tấn ngũ cốc từ một số cảng của nước này ở Biển Đen. Thỏa thuận đã được gia hạn 2 lần và hết hiệu lực vào ngày 18/3 vừa qua.

Điện Kremlin mới đây thông báo đang theo dõi sát các báo cáo về khả năng phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt mới liên quan tới việc xuất khẩu sang Nga và các lệnh trừng phạt mới này, nếu được ban hành sẽ gây phương hại tới kinh tế toàn cầu. Riêng về phía Nga, nước này đang dần thích nghi và có kế hoạch riêng. Ông Dmitry Peskov - Người phát ngôn Điện Kremlin: "Chúng tôi sẽ không bao giờ quên được rằng không có nước nào trên thế giới phải chịu nhiều lệnh trừng phạt như chúng tôi. Vì thế, chúng tôi đang tìm cách thích ứng, phát triển và có kế hoạch dài hạn cho mình." Tuyên bố của Điện Kremlin được đưa ra trong bối cảnh có nguồn tin cho biết Nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu (G7) đang xem xét một lệnh cấm gần như toàn phần đối với xuất khẩu hàng hóa sang Nga. Việc thảo luận về bước đi này được G7 thực hiện ngay trước thềm Hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra tại Nhật Bản vào tháng tới.

Hoa Nguyễn