Bầu cử Mỹ: Tín hiệu căng thẳng Mỹ - Trung leo thang

Chính quyền Biden đe dọa áp thêm thuế quan đối với Trung Quốc. Đây là tín hiệu mới nhất trong năm bầu cử, cho thấy mối căng thẳng với Bắc Kinh có thể sẽ tiếp diễn, bất kể người chiến thắng cuộc tổng thống Mỹ là ai.

Ngày 17/4, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã tới bang chiến trường Pennsylvania để kêu gọi tăng thuế đối với các sản phẩm thép và nhôm của Trung Quốc. Và các quan chức chính quyền hàng đầu đã cảnh báo rằng đây có thể không phải là loạt đạn cuối cùng của ông Biden nhắm vào Trung Quốc trong mùa bầu cử này.

Cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen ra tín hiệu rằng, việc áp thuế đối với xe điện của Trung Quốc có thể là điều cần thiết để bảo vệ người lao động Mỹ khỏi tình trạng sản xuất dư thừa của Bắc Kinh.

Tuần này, chính quyền Biden cũng mở một cuộc điều tra về những gì họ cho là nỗ lực của Trung Quốc nhằm thống trị các ngành hàng hải, hậu cần và đóng tàu. Nhiều chuyên gia hiện cho rằng kết quả của cuộc điều tra đó và quá trình xem xét kéo dài nhiều năm liên tục về các chính sách thương mại thời Trump sẽ dẫn đến việc có thêm nhiều mức thuế mới đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Người phát ngôn của Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington Liu Pengyu cho biết thuế quan của Mỹ thể hiện chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ.

“Nhiều đối tác thương mại của Mỹ, bao gồm cả Trung Quốc, rất không hài lòng với việc Mỹ thường xuyên sử dụng an ninh quốc gia, hành vi phi thị trường, sản xuất dư thừa và các lý do khác để áp đặt các hạn chế và chính trị hóa các vấn đề thương mại,” ông Liu cho biết trong một tuyên bố đưa ra hôm 17/4 để đáp trả đề xuất về mức thuế Mỹ sẽ áp lên thép Trung Quốc.

Đề xuất tăng thuế trong tuần trước của chính quyền Biden cho thấy, môi trường thương mại diều hâu sẽ bao trùm cuộc bầu cử Mỹ năm 2024 khi cả ông Biden và đối thủ Đảng Cộng hòa Donald Trump đều coi lập trường cứng rắn với Trung Quốc là một phần trên con đường dẫn đến chiến thắng, đặc biệt là tại các bang chiến trường thuộc vành đai “rỉ sét” của vùng công nghiệp “hết thời” như Michigan và Pennsylvania.

Ông Trump đã đề xuất mức thuế nhập khẩu tổng thể 10% nếu ông trở lại Nhà Trắng. Ông cũng đề xuất loại bỏ dần việc nhập khẩu các loại hàng hóa như hàng điện tử, thép và dược phẩm của Trung Quốc trong 4 năm và muốn cấm các công ty Trung Quốc sở hữu cơ sở hạ tầng của Mỹ trong lĩnh vực năng lượng và công nghệ.

Theo kết quả cuộc thăm dò do Gullup thực hiện được công bố hồi tháng 3 vừa qua, 41% người Mỹ coi Trung Quốc là kẻ thù lớn nhất của Mỹ. Đây là năm thứ tư liên tiếp Trung Quốc được coi là kẻ thù hàng đầu của Mỹ.

“Trung Quốc chắc chắn sẽ bị cuốn vào một chu kỳ hỗn loạn,” Allen Carlson, giáo sư Đại học Cornell và là chuyên gia về quan hệ Mỹ-Trung, cho biết. “Và tôi thực sự nghĩ rằng ngay bây giờ, chúng ta mới chỉ nhìn thấy sự khởi đầu của điều đó”.

Các quan chức Nhà Trắng bác bỏ ý kiến cho rằng điều này mang tính chính trị, dù rằng ông Biden đưa ra đề xuất về thuế thép trong một bài phát biểu chống lại ông Trump tại trụ sở nghiệp đoàn công nhân ngành thép Mỹ ở Pennsylvania.

Thay vào đó, các quan chức chính quyền cho biết họ lo ngại làn sóng xuất khẩu giá rẻ từ Trung Quốc đang gây nguy hiểm cho hàng tỷ USD ưu đãi thuế do ông Biden đảm bảo để neo giữ các ngành công nghiệp như năng lượng mặt trời, gió và xe điện ở Mỹ.

Các quan chức chính quyền Mỹ nói rằng nền kinh tế tăng trưởng chậm của Trung Quốc đang buộc các nhà sản xuất phải tăng cường xuất khẩu để bù đắp cho nhu cầu nội địa yếu kém, khiến thặng dư thương mại sản xuất của Trung Quốc tăng lên mức kỷ lục.

Các tấm pin mặt trời 2 mặt là một ví dụ về mối lo ngại của chính quyền Biden. Hôm 17/4, Reuters đưa tin rằng chính quyền đã miễn thuế cho Trung Quốc cho đến năm 2026 để giúp thúc đẩy lĩnh vực năng lượng mặt trời ở Mỹ. Nhưng giờ đây, các quan chức dự kiến sẽ dỡ bỏ quyết định này và áp đặt thuế sau khi các tấm pin giá rẻ tràn ngập thị trường Mỹ.

Các trợ lý của ông Biden cho biết các chính sách của chính quyền Biden khác với chính sách của chính quyền Trump ở nhiều khía cạnh, bao gồm cả việc nhắm mục tiêu hẹp vào các ngành và sản phẩm cụ thể. Và điều này có thể làm giảm khả năng Mỹ bị Trung Quốc và các chính phủ nước ngoài khác trả đũa mạnh mẽ.

Một quan chức chính quyền cấp cao cho biết đề xuất về thuế thép và nhôm sẽ chỉ nhắm mục tiêu vào các mặt hàng trị giá 1 tỷ USD này. Và con số đó nhỏ hơn nhiều so với hàng trăm tỷ USD liên quan đến mức thuế rộng hơn của ông Trump.

Chính sách mạnh mẽ của Mỹ đối với Trung Quốc là một trong những vấn đề hiếm hoi nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của lưỡng đảng trên cả nước.

“Mọi người ngày nay đều chống Trung Quốc và điều đó được phản ánh rõ bởi dư luận,” Bill Reinsch, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định.

Đỗ Hiền-Theo reuters