Bức tranh toàn cảnh kinh tế toàn cầu 2022

Sau 2 năm khốn đốn vì phong toả do đại dịch, năm 2022 các quốc gia trên toàn cầu “hào hứng” mở cửa, nôn nóng muốn khôi phục lại nền kinh tế sau thời kỳ ngủ đông. Thế nhưng đi kèm với sức tăng trưởng nóng, nhiều nền kinh tế lại đối mặt với những thách thức về lạm phát và thậm chí là nguy cơ suy thoái. Có thể nói, năm 2022 là một năm khó khăn với những biến động không ngừng về chính trị và kinh tế.

Thương mại toàn cầu sụt giảm

Ngày 24/2/2022, Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Dầu mỏ tăng vọt, giá vàng dựng đứng. Chiến dịch quân sự của Nga tấn công vào một quốc gia thân phương Tây đã khiến cả thế giới chóng mặt vì những tác động khủng khiếp của nó đối với thương mại toàn cầu.

Theo Tổ chức thương mại thế giới WTO, thương mại toàn cầu trong Q3/2022 có tăng nhưng với tốc độ chậm chạp hơn so với thời điểm đầu năm, và xu hướng này sẽ còn tiếp tục kéo dài sang tới nửa đầu năm sau.

Một số chỉ số cơ bản của thước đo này thể hiện rõ xu hướng đi xuống của kinh tế nói chung có thể kể tới chỉ số sản phẩm ô tô neo đậu ở mức 99,0, thấp hơn mức xu hướng; chỉ số vận tại hàng không (96,9) và linh kiện điện tử (95,6) đều đang ở mức dưới mức xu hướng, ngược lại giá cả các loại mặt hàng và nguyên liệu đều ở mức cao hơn xu hướng.

Đứng trước thực trạng này, các tổ chức lớn đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu trong năm 2022 và 2023. Ngân hàng Thế giới WB hạ dự báo tăng trưởng GDP toàn cầu trong 2 năm nay và năm sau xuống mức lần lượt là 2,8% và 2,3% từ các mức 4,1% và 3,3% dự báo trước đó hồi tháng 8. Mức giảm mạnh nhất nằm ở các nền kinh tế phát triển (90%) và các nền kinh tế đang phát triển (80%). Dù diều này không đồng nghĩa với một dự báo suy thoái vào năm sau nhưng về mặt kỹ thuật, đang có tới 2 yếu tố cảnh báo. Đầu tiên là tăng trưởng toàn cầu suy yếu trong năm trước đó, thứ hai là các dấu hiệu suy thoái đã xảy ra tại một số nền kinh tế đầu tàu, ví dụ như Mỹ, Anh.

Tăng trưởng toàn cầu so sánh qua 2 năm

Còn theo Hãng xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings, cuộc khủng hoảng năng lượng tại Ukraine và cả những chính sách thắt chặt tiền tệ của các ngân hàng trung ương toàn cầu đang ảnh hưởng trực tiếp tới triển vọng kinh tế. trong điều chỉnh mới nhất, Fitch Ratings đã cắt giảm dự báo tăng trưởng, dự báo GDP toàn cầu năm nay chỉ đạt 2,4%, tức là giảm 0,5 điểm phần trăm so với dự báo hồi giữa năm. Fitch Ratings nhận định giữa năm 2023, nền kinh tế đầu tàu thế giới Mỹ sẽ suy thoái nhẹ. trong khi trên thực tế, Anh tuyên bố nền kinh tế nước này đã chính thức rơi vào suy thoái.

Lạm phát phi mã

Xung đột tại Ukraine khiến chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn. Một thời gian dài thế giới trong tình trạng thiếu chất bán dẫn. Mọi ngành sản xuất từ ô tô với điện thoại, máy tính… đều trong tình trạng tạm dừng dây chuyền sản xuất do thiếu hụt nguyên liệu.

Chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine cũng dấy lên một cuộc chiến khác giữa Nga và phương Tây: cuộc chiến năng lượng. Sau hàng loạt lệnh cấm vận, và mong muốn áp giá trần với dầu Nga với mong muốn triệt tiêu được nguồn thu lớn nhất của Xứ sở Bạch dương, ngược lại Châu Âu cũng lao đao vì thiếu nhiên liệu. Cảnh hàng dài người xếp hàng chờ đổ xăng tại Pháp, Italy và các quốc gia Châu Á… đã trở thành biểu tượng của một năm 2022 đầy khó khăn.

Mặc dù giá dầu đã giảm từ mức đỉnh 120 USD/thùng hồi đầu năm xuống mức loanh quanh 80 USD, nhưng tình trạng thiếu nguồn cung vẫn liên tục tác động xấu tới các nền kinh tế toàn cầu, đẩy giá thành sản xuất và hàng hoá tăng mạnh. Nhiều quốc gia Châu Âu đã chứng kiến lạm phát tăng ở mức 2 con số.

Ukraine là quốc gia xuất khẩu ngũ cốc hàng đầu thế giới và trong bối cảnh chiến tranh, mọi nẻo đường bị chặn, những bông lúa cứ ngả vàng úa đi trên các cánh đồng nặng trĩu. Trong khi đó, giá lương thực toàn cầu tăng mạnh. Đây cũng là một yếu tố đẩy lạm phát toàn cầu tăng mạnh. IMF nhận định mức tăng của lạm phát tối đa tới 9,5% cho các quốc gia đang phát triển.

Chính sách thắt chặt tiền tệ

Thanh gươm ngăn chặn lạm phát mà hầu hết các ngân hàng trung ương toàn cầu hướng tới là tăng lãi suất. Dẫn đầu xu hướng này là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ FED, với mức tăng lãi suất 0,75% liên tiếp. Các ngân hàng trung ương khác như Châu Âu, Anh, Canada, Australia… cũng không phải ngoại lệ trong xu hướng này.

Lãi suất tăng đang khiến các doanh nghiệp đã loay hoay vì lạm phát lại thêm một gánh năng về nợ. Rõ ràng điều kiện tài chính thắt chặt đang khiến các thị trường mới nổi và các nền kinh tế đang phát triển gặp nhiều khó khăn. Việc tăng chi phí đi vay còn gây áp lực lên dữ trự quốc tế, khiến các nền kinh tế có nợ tính bằng USD chịu thiệu hại.

Những khó khăn đến từ Trung Quốc

Chính sách chống dịch khắc nghiệt của Trung Quốc đã trở thành một rào cản với sự phát triển của kinh tế toàn cầu. Từ đầu năm tới nay, các thành phố lớn tại Trung Quốc liên tiếp trong tình trạng đóng mở thiếu ổn định.

Trung Quốc lại là công xưởng cung cấp nguyên liệu và đóng gói của nhiều thương hiệu lớn trên toàn cầu, từ công nghệ tới thời trang xa xỉ. việc liên tiếp các xưởng sản xuất phải đóng cửa,nguồn cung hôm nay có ngày mai không, đã khiến nhiều doanh nghiệp tính tới chuyện chuyển địa điểm sản xuất, giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung Trung Quốc.

IMF nhận định nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục suy giảm mặc dù đã phục hồi sau các đợt phong tỏa vào nửa cuối năm 2022, theo đó tăng trưởng GDP của quốc gia này được dự báo đạt 3,3% năm 2022.  ADB dự báo tăng trưởng GDP của Trung Quốc năm 2022 đạt 3,3%, giảm 1,7 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 4/2022. Đây là lần đầu tiên trong hơn 30 năm dự báo tăng trưởng của Trung Quốc tăng chậm hơn dự báo tăng trưởng chung của các nước châu Á đang phát triển.

So sánh tăng trưởng của Trung Quốc trong 2 năm liên tiếp

Những con số ảm đạm này không chỉ ảnh hưởng tới Trung Quốc nói riêng mà còn là tác động không nhỏ đối với kinh tế toàn cầu.

Vương Linh