Các nhà sản xuất ô tô nước ngoài tại Trung Quốc chạy đua khôi phục vị thế

Hiện tại là thời điểm các nhà sản xuất toàn cầu cần tăng gấp đôi khả năng quay vòng hoặc cắt lỗ sau khi nhường lại vị trí dẫn đầu thị trường ô tô lớn nhất thế giới vào tay các thương hiệu khởi nghiệp Trung Quốc.

Thông báo từ một số hãng sản xuất ô tô lớn nhất thế giới trong những ngày gần đây cho thấy họ đang chọn những con đường khác biệt. Một số thương hiệu của Đức và General Motors (GM) đầu tư vào xe điện (EV), trong khi Toyota và các hãng khác cắt giảm chi phí.

Theo dữ liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc (CAAM), lần đầu tiên các thương hiệu Trung Quốc dẫn đầu thị trường, chiếm 53% thị phần trong nửa đầu năm 2023.

Các nhà sản xuất quốc tế, vốn thống trị thị trường trong nhiều năm cùng với các đối tác do nhà nước Trung Quốc điều hành, đã chậm chạp trong việc chuyển hướng sang thị trường xe điện (EV) đang phát triển nhanh với các dịch vụ cạnh tranh. Nói cách khác, các thương hiệu ô tô nước ngoài đang dần đánh mất thị phần vào tay các đối thủ Trung Quốc, khi các nhà chế tạo xe nước này đi đầu về EV. 

Theo dữ liệu của CAAM, Tesla, hãng sản xuất xe EV có nhà máy lớn nhất đặt tại Trung Quốc, là thương hiệu nước ngoài duy nhất chiếm được thị phần trong nửa đầu năm, vượt BMW về độ thịnh hành. 

Với sức ép gia tăng đối với biên lợi nhuận tại Trung Quốc do cuộc chiến giá cả khốc liệt trong năm nay, một số hãng đang cắt giảm sản lượng và sa thải lao động, trong đó có Toyota và Mitsubishi.

Ông Yale Zhang, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Automotive Foresight có trụ sở tại Thượng Hải, cho biết các thương hiệu trước đây có doanh số bán tại Trung Quốc chiếm 1/3 tổng doanh số trước khi bị mất chỗ đứng trong năm nay hiện không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải tăng cường nỗ lực. Các thương hiệu nói trên bao gồm Volkswagen và GM.

Volkswagen, bị BYD “vượt mặt” về doanh số bán hàng kể từ cuối năm 2022, đã công bố hai thỏa thuận nhằm củng cố vị thế của mình tại Trung Quốc: hợp tác với Xpeng của Trung Quốc để phát triển hai mẫu xe mới từ phần mềm của Xpeng và hợp tác phát triển các mẫu Audi với đối tác Trung Quốc là SAIC.

"Thỏa thuận hợp tác lớn giữa Volkswagen và Xpeng là một cột mốc quan trọng cho chiến lược điện khí hóa của chúng tôi 'ở Trung Quốc vì Trung Quốc'." - Ông Ralf Brandstatter, thành viên hội đồng quản trị của VW, cho biết trên tài khoản mạng xã hội của mình.

Trong khi đó, GM – hãng xe đã chứng kiến ​​doanh số bán Buick, Chevrolet và Cadillac tại Trung Quốc giảm 9% trong nửa đầu năm nay - trông cậy vào những chiếc xe điện được phát triển trên nền tảng Ultium của mình để xoay chuyển tình thế.

GM đã bán được hơn 12.000 xe điện dựa trên nền tảng Ultium kể từ khi mẫu xe đầu tiên, Cadillac Lyriq, bắt đầu bán ra một năm trước. Tháng trước, GM đã giảm giá 14% mẫu xe hạng sang Lyriq tại Trung Quốc.

Trong một cuộc gọi hội nghị, Giám đốc điều hành GM Mary Barra đã phát biểu trước các nhà đầu tư, đề cập đến chiến lược Trung Quốc của công ty: “Chúng tôi phải có xe điện hợp lý với mức giá vừa túi tiền và công nghệ phù hợp.”

Nhà phân tích Tu Le của hãng nghiên cứu Sino Auto Insights cho rằng: “Volkswagen và GM, hai hãng từng dẫn đầu thị trường, đều tin rằng có thể giữ được vị thế và bảo vệ thị phần hiện có”.

"Điều đó cho thấy tầm quan trọng của Trung Quốc đối với tham vọng toàn cầu của họ và ở mức độ thấp hơn là sự tự tin rằng cuối cùng họ có thể thiết kế, chế tạo và sản xuất các sản phẩm có thể cạnh tranh với Tesla và China EV Inc."

Cuộc chiến giá cả cũng đã cắt giảm lợi nhuận của các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc và nhiều công ty vẫn không có lãi. “Hầu bao” rủng rỉnh hơn mang lại cho các nhà sản xuất ô tô nước ngoài lâu đời - những công ty quyết tâm giành thị phần ở Trung Quốc - khả năng tham gia một cuộc chơi lâu dài.

"Chúng tôi sẽ cho phép các đối thủ của mình chiến đấu trước, và chúng tôi sẽ quay lại với ‘hầu bao’ và công nghệ để đánh bại họ" - Ông Yang Honghai, giám đốc điều hành của Kia Trung Quốc, tự tin tuyên bố tại một diễn đàn ngành vào tháng 6.

“Chúng tôi không từ bỏ thị trường mà chỉ chọn quay lại vào thời điểm thích hợp hơn”- ông Yang tiếp tục.

Theo kế hoạch, Kia sẽ gia nhập thị trường EV của Trung Quốc với chiếc EV đầu tiên, chiếc crossover EV6, thông qua nhập khẩu trong tháng 8 này.

Theo dữ liệu bán hàng và các nhà phân tích theo dõi giá cả, các thương hiệu xe sang của Đức BMW, Mercedes Benz và Audi của Volkswagen đang nỗ lực giữ thị phần hiện tại của mình tại Trung Quốc trong nửa đầu năm sau khi giảm giá cho đại lý lên tới 25% trong một số trường hợp.

BMW cũng công bố tăng cường đầu tư vào phát triển sản phẩm ở Trung Quốc với một trung tâm R&D mới tại Thượng Hải để phát triển xe điện bán trên toàn cầu.

Ông He Lei, Giám đốc điều hành của nền tảng giao dịch EV Trung Quốc xChuxing cho biết: “Các thương hiệu Đức được hưởng lợi từ quy mô toàn cầu đáng kể. Trong khi đó, họ liên tục đuổi theo các đối thủ Trung Quốc với các sản phẩm do Trung Quốc phát triển. Làm sao họ có thể không cạnh tranh được?"

Một số hãng xe nước ngoài đang có động thái thu hẹp sản xuất tại thị trường Trung Quốc. Mitsubishi Motors đã đóng cửa một nhà máy do một đối tác liên doanh sản xuất SUV Outlander vận hành trong bối cảnh hai công ty đang cố gắng đàm phán tái cấu trúc sau khi doanh số bán hàng giảm mạnh.

Toyota, tụt xuống vị trí thứ 3 tại Trung Quốc trong nửa đầu năm, đã làm chậm quá trình sản xuất tại nhà máy liên doanh sản xuất bZ4X EV và sa thải 1.000 công nhân hợp đồng.

Nissan, công ty sẽ mang bốn mẫu xe mới đến Trung Quốc bao gồm một chiếc EV, cho biết sẽ xem xét xuất khẩu ô tô từ Trung Quốc sang các khu vực khác để tận dụng lợi thế về chi phí của nước này. Đây là một chiến lược mà Tesla, BMW, Ford và Renault cũng đã theo đuổi.

"Trung Quốc không chỉ là nơi bán ô tô. Đây còn là nơi thúc đẩy quy mô kinh tế, giúp giảm chi phí và cải thiện khả năng cạnh tranh quốc tế của doanh nghiệp" - ông Bill Russo, nhà tư vấn của Automobility ở Thượng Hải, cho biết.

Doanh số xe ô tô do các nhà sản xuất nội địa tại Trung Quốc liên tục vượt trên các đối thủ phương Tây, cho thấy ảnh hưởng ngày một lớn của các nhà chế tạo xe điện tại nước này. Đây cũng là một chiến thắng đối với chính sách công nghiệp của Bắc Kinh.

Số liệu Hiệp hội ô tô chở khách Trung Quốc (CPCA) công bố hồi tháng 7/2023 cho thấy các nhãn hiệu nội địa chiếm 54% thị phần ô tô bán lẻ Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm 2023, tăng so với mức thị phần 48% cùng kỳ năm ngoái.

Đây là lần thứ hai liên tiếp các thương hiệu xe Trung Quốc vượt trên các đối thủ nước ngoài tính theo chu kỳ 6 tháng. Doanh số bán lẻ này bao gồm cả lượng xe xuất khẩu.

Cuộc cách mạng trong ngành sản xuất ô tô Trung Quốc được thúc đẩy bởi vai trò đi đầu trong lĩnh vực xe điện chạy năng lượng pin và xe điện lai có cắm điện (PHEV), hai loại xe ô tô duy nhất ghi nhận mức nhu cầu tiêu thụ tăng liên tục.

Được dẫn dắt bởi công ty BYD, 9 nhà sản xuất xe Trung Quốc nằm áp đảo danh sách 10 hãng xe điện có lượng xe bán chạy nhất nước này trong tháng 6 vừa qua. Doanh số tiêu thụ xe điện và xe PHEV tăng 44% trong nửa đầu năm 2023, lên mức 3,5 triệu chiếc, chiếm khoảng 1/3 tổng lượng xe bán ra vốn ghi nhận mức tăng 9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Một số chuyên gia trong ngành dự báo trong vòng 4 năm tới xe điện sẽ áp đảo xe chạy bằng động cơ xăng tại thị trường Trung Quốc. Tại Mỹ, thị phần xe điện trong nửa đầu năm 2023 mới chỉ là 7%, sau khi doanh số xe điện bán ra tăng 50%, đạt 557.330 chiếc.

Việc theo đuổi điện hóa kể từ năm 2009 đã đưa Trung Quốc từ chỗ là quốc gia phải chạy theo xu hướng trong ngành ô tô dần vươn lên thành người đi đầu về xe ô tô sử dụng nguồn năng lượng mới, trở thành mô hình mà nhiều hãng chế tạo ô tô toàn cầu ngày càng muốn học hỏi.

Yến Anh