Chuyển đổi xanh đang tạo nên sức hút lớn cho khoáng sản

Mới đây, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định sự phát triển các ngành sản xuất năng lượng tái tạo và xe điện sẽ khiến nhu cầu đối với các loại khoáng sản thiết yếu tăng mạnh.

Phát biểu tại hội nghị quốc tế về năng lượng sạch và khoáng sản thiết yếu được tổ chức ở Paris (Pháp) ngày 28/9, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), ông Fatih Birol nhận định các nước đang đối mặt với thách thức lớn để có thể tiếp cận nguồn cung năng lượng tái tạo, trong bối cảnh thế giới đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang năng lượng sạch.

IEA kêu gọi các nước đẩy nhanh quá trình chuyển đổi nói trên, đồng thời lưu tâm đến việc đảm bảo phát triển bền vững cả về môi trường và xã hội. Hiện nay, hơn 80% nhà máy điện mới được xây dựng trong năm nay đều sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.

Hội nghị có sự tham gia của đại biểu đến từ hơn 40 quốc gia, tập trung vào những biện pháp để tăng cường nguồn cung năng lượng tái tạo và khoáng sản thiết yếu. Trong đó, đại diện của Mỹ kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên khoáng sản Indonesia, ông Arifin Tasrif cũng kêu gọi thiết lập một nền tảng mới cho hợp tác toàn cầu về khoáng sản thiết yếu, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc tái chế khoáng sản đã qua sử dụng.

IEA cũng lưu ý tình trạng các dự án khai thác và chế biến khoáng sản thiết yếu thường tập trung ở một số nước. Ví dụ, trong năm 2022, lượng cobalt do Trung Quốc tinh luyện chiếm 74% toàn cầu. Các nước giàu khoáng sản như Indonesia, Peru và Cộng hòa Dân chủ Congo cũng đẩy mạnh các dự án khai thác trong những năm gần đây.

Theo dự báo của IEA, nếu các nước nâng cao tham vọng trong các nỗ lực đẩy nhanh quá trình trung hòa carbon và giảm phát thải các chất gây ô nhiễm, hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, thì nhu cầu sử dụng khoáng sản thiết yếu sẽ tăng thêm 3,5 lần, lên mức trên 30 triệu tấn vào năm 2030.

Trong tháng 7 vừa qua, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cũng đã công bố một báo cáo cho thấy nhu cầu đối với các loại khoáng sản quan trọng như lithium, cobalt, nickel... đang tăng đột biến, tạo nên một “cơn sốt” trên toàn thế giới. Khi thế giới đang ngày càng rời xa nhiên liệu hóa thạch, cuộc chạy đua để giành quyền kiểm soát các loại khoáng sản quan trọng càng trở nên nóng hơn.

Báo cáo đánh giá thị trường khoáng sản quan trọng của IEA cho thấy, giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2022, thế giới chứng kiến nhu cầu chung về lithium tăng gấp 3 lần, nhu cầu về cobalt tăng 70% và nhu cầu về nickel tăng 40%. Quy mô của thị trường khoáng sản quan trọng đối với quá trình chuyển đổi năng lượng đạt 320 tỷ USD vào năm 2022, tăng gấp đôi trong 5 năm qua. Nhiều khoáng sản quan trọng đã tăng giá trên diện rộng vào năm 2021 và đầu năm 2022, kèm theo sự biến động mạnh, đặc biệt là đối với lithium và nickel.

Dù giá của những khoáng sản quan trọng bắt đầu giảm vào nửa cuối năm 2022 và sang năm 2023, nhưng chúng vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình trong lịch sử. IEA lý giải việc triển khai kỷ lục các công nghệ sạch như tấm pin năng lượng mặt trời và pin ô tô điện là động lực của sự tăng trưởng chưa từng có trong các thị trường khoáng sản quan trọng.

Quá trình khai thác các mỏ này là sự khởi đầu của chuỗi cung ứng với “điểm cuối” là pin lithium, cung cấp năng lượng cho xe điện. Theo IEA, số lượng xe điện trên toàn cầu sẽ tăng ít nhất gấp 10 lần vào năm 2030, lên 250 triệu chiếc. Kể từ năm 2018, lượng lithium hàng năm mà SQM khai thác đã tăng gấp 3 lần lên 180.000 tấn, chiếm 1/4 tổng sản lượng toàn cầu và có thể tăng lên 210.000 tấn vào năm 2025.

Bên dưới sa mạc Atacama của Chile là những mỏ muối lithium khổng lồ - loại quặng kim loại nhẹ, mềm được sử dụng để chế tạo pin dung lượng cao. Hoạt động khai thác ở khu vực này được thực hiện bởi SQM, một nhà sản xuất lithium hàng đầu thế giới đến từ Chile.

Châu Mỹ Latinh là khu vực quen thuộc với việc cung cấp nguyên liệu thô cho thế giới và sắp trên đà bùng nổ. Nhiều yếu tố đang thúc đẩy khu vực này trở thành siêu cường hàng hoá của thế kỷ này.

Cuộc đua tìm kiếm nguồn cung khoáng sản cũng sẽ ngày càng sôi động. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc đẩy nhanh những hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến các loại khoáng sản có thể gây nguy hiểm cho môi trường.

Hoa Nguyễn