Chuyển động thế giới 08/09/2023

Tuần qua thế giới tập trung chú ý vào báo cáo định kỳ về các điều kiện kinh tế của Mỹ được FED công bố ngày 6/9. Bên cạnh đó, nhiều tin tức đáng chú ý cũng chi phối sự chú ý cộng đồng.

Kinh tế thế giới có nguy cơ đối mặt với sự “rạn nứt lớn” trong các hệ thống kinh tế và tài chính. Đây là cảnh báo vừa được Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres đưa ra tại Hội nghị Cấp cao ASEAN – LHQ đang diễn ra tại thủ đô Jakarta, Indonesia. Phát biểu tại hội nghị, Tổng thư ký Antonio Guterres đã kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới tìm giải pháp hòa bình và toàn diện cho các thách thức thế giới đang phải đối mặt. Tổng thư ký LHQ kêu gọi hình thành cơ chế cung cấp cứu trợ cho các nền kinh tế đang phát triển bị mắc kẹt trong các khoản nợ, bao gồm việc đình chỉ thanh toán nợ, đặt ra thời hạn cho vay dài hơn và lãi suất thấp hơn.  Ngoài ra, ông Guterres cũng bày tỏ ủng hộ việc tái phân bổ thêm 100 tỷ USD quyền rút vốn đặc biệt của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) thông qua các ngân hàng phát triển đa phương để tăng tính thanh khoản và hỗ trợ nhu cầu của các nền kinh tế đang phát triển.

Liên quan đến nền kinh tế của Mỹ, FED cho biết nền kinh tế nước này chỉ tăng trưởng “khiêm tốn” trong mùa Hè, khi người dân sử dụng tiền tiết kiệm để đi du lịch. Trong những tháng gần đây, nền kinh tế Mỹ vẫn tiếp tục phục hồi nhưng tốc độ đang đã có phần chậm lại trong bối cảnh lãi suất vẫn ở mức cao và có thể còn được Fed duy trì trong thời gian dài để chống lạm phát. Trong báo cáo định kỳ về các điều kiện kinh tế, còn được gọi là Sách Beige, Fed chỉ ra rằng các tín hiệu tích cực về kinh tế hiện nay có thể sẽ sớm kết thúc khi tiền tiết kiệm của người dân trong đại dịch cạn dần. Trong tháng tháng 7 và tháng 8, kinh tế Mỹ chỉ tăng trưởng ở mức khiêm tốn trái ngược với dự đoán tăng nhẹ trước đó. Đáng chú ý là kinh tế Mỹ tăng trưởng chủ yếu do chi tiêu du lịch tăng, còn chi tiêu bán lẻ những mặt hàng không thiết yếu lại giảm, cho thấy người tiêu dùng có thể đã cạn tiền tiết kiệm. Tình hình có thể sẽ còn trở nên trầm trọng hơn khi các khoản vay sinh viên đến hạn thanh toán vào tháng 10 tới, sau 3 năm rưỡi được tạm hoãn.

Mặc dù kinh tế vẫn đang trong giai đoạn khó khăn nhưng Chính phủ Mỹ vẫn tiếp tục “mạnh tay” chi gói viện trợ mới cho Ukraine trị giá 600 triệu USD. Tuy nhiên khoản viện trợ này sẽ được Washington cung cấp qua ngành công nghiệp quốc phòng hoặc từ các đối tác chứ không chuyển trực tiếp từ kho vũ khí của Mỹ. Phó Thư ký Báo chí Lầu Năm Góc Sabrina Singh cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ đã công bố gói hỗ trợ an ninh mới như một phần của Sáng kiến Hỗ trợ An ninh Ukraine để hỗ trợ các nhu cầu trên thực địa của Ukraine. Theo quan chức Lầu Năm Góc, gói viện trợ trị giá 600 triệu USD này bao gồm các thiết bị nhằm tăng cường năng lực phòng không của Ukraine, đạn pháo và các vũ khí khác. Washington cũng nhấn mạnh, gói viện trợ nhằm thể hiện sự ủng hộ kiên định của Mỹ dành cho Ukraine.

Liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu. Ngày 8/9, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) tuyên bố hai định chế tài chính này sẽ hợp tác chặt chẽ hơn để giải quyết “mối đe dọa hiện hữu” do biến đổi khí hậu gây ra. Trong một tuyên bố chung, lãnh đạo IMF và WB nhấn mạnh biến đổi khí hậu là mối đe dọa đối với hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển kinh tế toàn cầu và hai bên cần giúp tất cả các nước thành viên tích hợp các mục tiêu phát triển và chống biến đổi khí hậu. Ngoài vấn đề trên, IMF và WB cũng cam kết  hợp tác chặt chẽ hơn trong quản lý nợ. Bên cạnh đó, hai tổ chức này sẽ tăng cường hỗ trợ để giúp các nước thành viên hưởng lợi từ công nghệ kỹ thuật số mới đồng thời giảm thiểu rủi ro, bao gồm cả các cách thức nhằm cải thiện việc thanh toán xuyên biên giới. Tuyên bố cho rằng thế giới đang đối mặt với những thách thức biến đổi lớn và những cú sốc thường xuyên hơn trong bối cảnh căng thẳng kinh tế và địa chính trị gia tăng. IMF và WB cũng cam kết sẽ tăng tường phối hợp để mang lại những lợi ích rõ ràng cho người dân, doanh nghiệp và thể chế của các quốc gia thành viên.

Lý giải về vấn đề nhu cầu Urani tăng cao trong thời gian qua. Sáng nay, Hiệp hội Hạt nhân thế giới công bố báo cáo cho biết nhu cầu về urani cho các lò phản ứng hạt nhân dự kiến sẽ tiếp tục tăng 28% vào năm 2030 và gần gấp đôi vào năm 2040, khi các chính phủ tăng cường công suất điện hạt nhân để đáp ứng các mục tiêu không phát thải CO2. Theo báo cáo trên, nhu cầu urani cho các nhà máy hạt nhân dự kiến sẽ tăng lên 83.840 tấn vào năm 2030 và 130.000 tấn vào năm 2040, từ mức 65.650 trong năm nay. Giá urani giao ngay đã tăng hơn gấp đôi trong 3 năm qua. Công suất điện hạt nhân toàn cầu tính đến cuối tháng 6 năm nay là 391 gigawatt điện từ 437 tổ máy. Báo cáo cho biết công suất điện hạt nhân dự kiến sẽ tăng 14% vào năm 2030 và tăng 76% lên 686 gigawatt điện vào năm 2040. Công suất sẽ tăng lên không chỉ thông qua các lò phản ứng mới, mà còn bằng cách kéo dài thời gian vận hành của các nhà máy hiện có.

Hoa Nguyễn