Chuyển động thế giới 12/01

Theo kết quả khảo sát, triển vọng phát triển của kinh tế toàn cầu có thể sẽ chững lại do xung đột gia tăng cũng như tác động của biến đổi khí hậu. Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể gây ra rủi ro cho các cuộc bầu cử lớn trong năm 2024.

Theo Báo cáo về rủi ro được công bố trước hội nghị thường niên vào tuần sau của Diễn đàn Kinh tế Toàn cầu WEF, gần 1/3 trong số hơn 1.400 nhà phân tích quốc tế cho biết đã nhận thấy rủi ro gia tăng của các thảm họa toàn cầu do thời tiết cực đoan trong 2 năm tới, trong khi 2/3 số người được hỏi dự báo về những hiện tượng này trong một thập kỷ tới.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng nhận định sự phát tán của thông tin sai lệch và phản thông tin, một phần do các công cụ AI thực hiện sẽ dẫn tới nhiều rủi ro chính đối với cá cuộc bầu cử lớn trong năm 2024 và có thể làm giảm tính hợp pháp của các chính phủ mới. 

Theo báo cáo, khi tiêu chuẩn sống vốn đã đạt được bị đóng băng, thực tế trên sẽ gây ra làn sóng di cư, tình trạng tội phạm và nhiều vấn đề khác, đồng thời cũng làm xói mòn lòng tin vào các thiết chế trên toàn thế giới.

Dự kiến, Hội nghị thường niên của WEF sẽ diễn ra vào tuần sau, trong bối cảnh sự bi quan về năng lực của các thể chế trên toàn cầu trong việc giải quyết những vấn đề lớn ngày càng tăng.

Ngày 11/1, Cơ quan Hàng không liên bang Mỹ (FAA) thông báo đang điều tra những sai sót tiềm ẩn trong quy trình sản xuất của hãng Boeing. Trong thư gửi Boeing, FAA cho biết sẽ kiểm tra các quy trình của Boeing để đảm bảo an toàn bay.

Việc điều tra được tiến hành sau khi ngày 5/1, máy bay Boeing 737 Max 9 của hãng hàng không Alaska Airlines đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp ở Portland, bang Oregon (Mỹ) do gặp sự cố kỹ thuật trong quá trình bay. Sau sự cố này, hãng hàng không Alaska đã hủy tất cả các chuyến bay Boeing 737 Max 9 cho đến ngày 13/1 tới. FAA cũng yêu cầu dừng bay đối với một số máy bay Boeing 737 Max 9.

Sau sự cố trên của hãng hàng không Alaska Airlines, nhiều hãng hàng không ở Mỹ và trên thế giới đã đình chỉ hoạt động đối với các máy bay Boeing 737 Max 9. Mới nhất, Cơ quan hàng không dân dụng Panama cũng đã tạm đình chỉ hoạt động của 21 máy bay Boeing 737 MAX 9 thuộc hãng hàng không Copa Airlines.

Mới đây, Bộ Nội vụ Tây Ban Nha công bố số liệu cho thấy nước này đã tiếp nhận hơn 163.000 đơn xin tị nạn trong năm 2023. Đây là mức cao nhất trong hơn 30 năm qua. Con số này khiến Tây Ban Nha trở thành quốc gia có lượng đơn xin tị nạn cao thứ 3 trong Liên minh châu Âu (EU). Văn phòng người di cư và tị nạn cho biết đã giải quyết gần 93.000 đơn xin tị nạn, trong đó chỉ có hơn 11.000 người được hưởng quy chế bảo vệ vĩnh viễn, chiếm 12%. Số trường hợp được cấp giấy phép cư trú tạm thời vì lý do nhân đạo cũng tăng lên gần 42.000 người.

Trước đó, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho rằng việc EU đạt thỏa thuận cải cách chính sách người di cư và xin tị nạn là “chìa khóa” hỗ trợ nước này nâng cao năng lực quản lý biên giới và người di cư.

Hoạt động thương mại trên toàn thế giới trong 2 tháng cuối năm 2023 đã sụt giảm 1,3%, trong bối cảnh lực lượng Huothi ở Yemen tấn công tàu thương mại đi qua Biển Đỏ khiến lượng hàng vận chuyển qua tuyến vận tải huyết mạch kết nối châu Âu và châu Á giảm mạnh.

Theo số liệu do Viện Kinh tế Thế giới Kiel có trụ sở ở Đức công bố, hiện có khoảng 200.000 container được vận chuyển qua Biển Đỏ mỗi ngày, giảm so với con số 500.000 ghi nhận hồi tháng 11 năm ngoái - thời điểm lực lượng Houthi chưa tấn công các tàu thương mại.

Xét theo khu vực, khối lượng hàng xuất khẩu từ Liên minh châu Âu (EU) và khối lượng hàng nhập khẩu vào EU đã giảm lần lượt là 2% và 3,1%. Mỹ cũng ghi nhận lượng hàng xuất – nhập khẩu giảm lần lượt 1,5% và 1%. Viện Kiel nhận định hoạt động xuất nhập khẩu của Trung Quốc trong những tháng tới có thể sẽ giảm do ảnh hưởng từ vấn đề an ninh ở Biển Đỏ. 

Để giảm thiểu rủi ro an ninh, nhiều hãng vận tải lớn đã tạm dừng di chuyển qua Biển Đỏ và thay đổi lộ trình qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, khiến chi phí tăng lên và kéo dài thời gian vận chuyển thêm tới 20 ngày. Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh đã thành lập một liên minh hải quân để bảo đảm an ninh cho các tàu thương mại đi qua tuyến vận tải biển quan trọng này.

Mới đây, Mỹ mong muốn làm dịu căng thẳng ở biên giới giữa Liban và Israel bằng biện pháp ngoại giao. Đây là tuyên bố vừa được đặc phái viên về an ninh năng lượng của Mỹ đưa ra trong chuyến thăm Liban. Trả lời báo giới sau khi gặp các quan chức Liban, Đặc phái viên Mỹ Amos Hochstein bày tỏ hy vọng các bên có thể tiếp tục nỗ lực để cùng nhau đạt được một giải pháp ngoại giao, cho phép tất cả người dân ở Liban và Israel được sống trong môi trường an ninh được đảm bảo. Mỹ lo ngại cuộc xung đột Hamas-Israel có nguy cơ lan rộng ra toàn Trung Đông, sau khi các nhóm vũ trang ở Liban, Syria, Iraq và Yemen liên tiếp tiến hành các cuộc tấn công các cơ sở quân sự của Israel và Mỹ trong khu vực. Israel cũng tiến hành các vụ pháo kích đáp trả gây thương vong.

Hoa Nguyễn