Chuyển động thế giới 13/01/2023

Tuần vừa qua thế giới tiếp tục chứng kiến nhiều biến động lớn liên quan tới kinh tế, tài chính và cả những sự cố đáng tiếc về giao thông, thời tiết cực đoan. Đầu tiên là thông tin từ Liên hợp quốc, khẳng định, năm 2022 được xem là một trong 8 năm nóng nhất kể từ khi Liên hợp quốc (LHQ) ghi nhận số liệu về nhiệt độ trái đất.

Trong năm 2022, nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn khoảng 1,15 độ C do tác động từ biến đổi khí hậu. 8 năm qua là những năm ghi nhận nhiệt độ trên toàn cầu cao kỷ lục do nồng độ khí gây hiệu ứng nhà kính và hiện tượng tích nhiệt tăng cao. Năm nóng kỷ lục được ghi nhận là năm 2016, tiếp đó đến năm 2019 và 2020. Giám đốc Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), Bill Nelson cho rằng xu hướng nóng lên này là đáng báo động. Khí hậu nóng lên đã tạo ra một dấu hiệu các vụ cháy rừng đang gia tăng; bão ngày càng mạnh hơn; hạn hán đang tàn phá và mực nước biển đang dâng cao. Do vậy các nước cần phải hành động mạnh mẽ.

Peru đang phải đối mặt với các cuộc biểu tình kéo dài hàng tuần qua, với căng thẳng leo thang tại thành phố Cusco - trung tâm du lịch của nước này. Ngày 12/1, nhà chức trách Peru đã phải đóng cửa sân bay của thành phố này vì bất ổn về an ninh. Các cuộc biểu tình nổ ra gần những sân bay của Peru, hiện đang được các lực lượng an ninh bảo vệ sau vụ người biểu tình xông vào đường băng vào đầu tháng 12 năm ngoái. Tại Cusco, thành phố cửa ngõ tới "viên ngọc quý" du lịch Machu Picchu của Peru, đụng độ đã nổ ra vào đêm 11/1, khi người biểu tình tìm cách vào sân bay, trong khi số khác đốt một trạm xe buýt, tấn công các cửa hàng và chặn đường ray xe lửa bằng các tảng đá lớn. Nhà chức trách cho biết đụng độ đã khiến 1 người thiệt mạng, hơn 50 người bị thương, trong đó có cả cảnh sát. Cảnh sát đã bắt giữ 11 người liên quan đến vụ việc. Căng thẳng leo thang khiến nước này thông báo đóng cửa sân bay chính của Cusco như một biện pháp phòng ngừa.

Ngày 13/1, ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BoK) đã tăng lãi suất thêm 25 điểm phần trăm từ 3,25% lên 3,5%. Đây là lần tăng lãi suất thứ bảy liên tiếp của Hàn Quốc kể từ hồi tháng tư năm ngoái và là mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính cuối năm 2008. BoK khẳng định việc tăng lãi suất thêm 25 điểm phần trăm sẽ đảm bảo bình ổn giá cả, trong bối cảnh lạm phát vẫn đang ở mức cao và dự báo sẽ còn ở trên mức mục tiêu trong một thời gian dài. BoK sẽ tiếp tục chính sách thắt chặt tiền tệ để đảm bảo bình ổn lạm phát giá tiêu dùng ở mức mục tiêu đã đặt ra trong trung hạn, và sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tăng trưởng kinh tế cũng như sự ổn định tài chính.

Trong năm 2022 vừa qua, BoK tăng lãi suất cơ bản thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 4, tháng 5, tháng 8 và tháng 11 và 50 điểm cơ bản vào tháng 7 và tháng 10. Trong tháng 12/2002, giá tiêu dùng tại Hàn Quốc đã tăng 5% so với cùng kỳ năm ngoái, dù đã giảm so với mức 6,3% hồi tháng 7, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu trung hạn của BoK là 2%.

Cùng ngày, Chính phủ Nhật Bản thông báo sẽ bắt đầu xả ra biển nước thải chứa chất phóng xạ đã qua xử lý ở Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima số 1 vào mùa Xuân hoặc mùa Hè năm nay, tùy thuộc vào tiến độ xây dựng hệ thống xả thải và thời tiết. Theo quyết định đã được Chính phủ Nhật Bản thông qua, Tokyo sẽ sửa đổi chính sách về xả nước thải có chứa chất phóng xạ đã qua xử lý ở Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima số 1 ra biển và hỗ trợ tài chính cho các ngư dân bị ảnh hưởng vì các quan ngại quanh việc xả thải thông qua một quỹ trị giá 50 tỷ yen (khoảng 385 triệu USD). Chính phủ Nhật Bản cũng cho biết, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã tiến hành nhiều đợt rà soát độ an toàn của kế hoạch này và dự kiến sẽ công bố báo cáo toàn diện trên cơ sở các phát hiện của cơ quan này, đồng thời sẽ cung cấp sự hỗ trợ cho Nhật Bản trước, trong và sau quá trình xả thải.

Đáng chú ý, Cơ quan Hàng không liên bang Mỹ (FAA) đã công bố báo cáo phân tích sơ bộ về sự cố khiến các hãng hàng không phải hủy và hoãn hàng nghìn chuyến bay nội địa hôm 11/1. Theo đó, nguyên nhân của việc hệ thống cảnh báo ngừng hoạt động là do nhân viên thực hiện sai quy trình. FAA nêu rõ đã xác định được một tập tin dữ liệu bị lỗi do nhân viên không thực hiện đúng các quy trình cần thiết. Theo FAA, hệ thống đang hoạt động bình thường và tỷ lệ hủy chuyến bay cùng ngày ở mức dưới 1%. Sự cố xảy ra khi hệ thống Dịch vụ Thông báo tin tức hàng không của FAA dừng xử lý các thông tin cập nhật. Đây là hệ thống cung cấp cho những người liên quan đến hoạt động vận hành một chuyến bay những thông tin cần thiết như việc đóng cửa các đường băng, cảnh báo va chạm chim bay hay vật cản trên lộ trình. Theo trang web theo dõi chuyến bay Flight Aware, tính đến đầu giờ chiều 12/1hơn 1.400 chuyến bay nội địa hoặc đến và đi từ Mỹ đã bị hoãn và 117 chuyến bị hủy do sự cố trên.

Hoa Nguyễn