Chuyển động thế giới 14/08/2023

Tuần qua, những nỗ lực để tìm kiếm giải pháp hoà bình tại Niger vẫn tiếp tục diễn ra và thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế. Bên cạnh đó là một số thông tin về kinh tế, xã hội quan trọng khác như giá cả leo thang, ngân hàng tăng lãi suất …

Mới đây, phái đoàn ngoại giao Nigeria thông báo chính quyền quân sự Niger sẵn sàng đối thoại để giải quyết bế tắc với Cộng đồng Kinh tế các Quốc gia Tây Phi (ECOWAS). Tuyên bố được đưa ra ngay sau cuộc gặp chính thức ở Niamey, Niger, trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc khủng hoảng chính trị tại quốc gia châu Phi này.

Phái đoàn ngoại giao của Nigeria gồm một nhóm các học giả Hồi giáo cấp cao, đã đến Niamey hôm 12/8 nhằm thúc đẩy tiến trình đối thoại và đã có cuộc gặp với người đứng đầu chính quyền quân sự Niger, Tướng Abdourahamane Tiani trong nhiều giờ.

Trong cuộc đối thoại, chính quyền quân sự Niger cho biết đã để ngỏ khả năng xem xét các biện pháp ngoại giao và hòa bình trong việc giải quyết vấn đề. Hiện chính quyền quân sự Niger chưa đưa ra tuyên bố chính thức về cuộc họp, nhưng diễn biến trên là một trong số ít dấu hiệu gần đây cho thấy mong muốn sẵn sàng đàm phán.

Những người đứng đầu cuộc đảo chính của Niger trước đó đã từ chối các nỗ lực ngoại giao của ECOWAS, Mỹ và các nước khác. Điều này làm dấy lên quan ngại về khả năng bùng phát một cuộc xung đột tiếp theo ở khu vực Sahel nghèo khó. Trước đó, ECOWAS thậm chí đã đặt lực lượng dự phòng của mình trong trạng thái sẵn sàng can thiệp để khôi phục trật tự hiến pháp tại Cộng hòa Niger.

Một điểm nóng chính trị khác cũng được cộng đồng quốc tế quan tâm là Ukraine. Thủ tướng Đức Olaf Scholz đã hoan nghênh hội nghị bàn về kế hoạch hòa bình Ukraine mới được Saudi Arabia tổ chức đồng thời kêu gọi tiếp tục các nỗ lực ngoại giao để tìm cách chấm dứt xung đột tại Ukraine. Hội nghị vừa diễn ra tại thành phố Jeddah, Arập Xê-út, với sự tham dự của các đại biểu đến từ khoảng 40 quốc gia, trong đó có Mỹ, Đức, Trung Quốc và Ấn Độ.

Trong một bình luận, Thủ tướng Scholz cho rằng những cuộc thảo luận như hội nghị ở Arập Xê-út hay ở Copenhagen (Đan Mạch) hồi tháng 6, được tổ chức ở cấp các cố vấn chính sách ngoại giao là "rất đặc biệt", quan trọng và mới chỉ bắt đầu. Tại hội nghị vừa diễn ra, Ukraine tìm kiếm sự ủng hộ dành cho kế hoạch hòa bình gồm 10 điểm mà Tổng thống Volodymyr Zelensky đưa ra hồi tháng 11 năm ngoái.

Sau hội nghị, Kiev thể hiện "hài lòng" với kết quả trong khi nước chủ nhà Saudi Arabia khẳng định các đại biểu tham dự hội nghị đã nhất trí về tầm quan trọng của việc tiếp tục tham vấn quốc tế và trao đổi quan điểm, theo cách góp phần xây dựng nền tảng chung  để mở đường cho hòa bình tại Ukraine. Nga không tham dự hội nghị này.

Hiện tượng thời tiết El Nino sẽ đẩy nền nhiệt toàn cầu lên cao hơn nữa, và thế giới có thể chứng kiến thêm những đợt nóng kỷ lục từ nay đến cuối năm. Theo bà Samantha Burges, Phó Giám đốc cơ quan biến đổi khí hậu Copernicus, không chỉ châu Âu mà toàn thế giới đang chứng kiến những đợt nắng nóng kỷ lục diễn ra bất thường cả về địa điểm và thời gian, như nắng nóng ở Chile là một ví dụ.

Cũng theo bà Burges, hiện tượng El Nino đang diễn ra ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương sẽ làm gia tăng nhiệt độ toàn cầu vào năm sau, không chỉ ở Thái Bình Dương mà ở cả phần còn lại của thế giới. Nói cách khác, thế giới có thể sẽ chứng kiến những đợt nóng kỷ lục trong năm nay và nhiệt độ tiếp tục tăng cao hơn nữa trong năm sau.

Đầu tháng 7 vừa qua, Tổ chức Khí tượng Thế giới đã đưa ra báo cáo xác nhận về sự hình thành El Nino ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương lần đầu tiên sau 7 năm, và hiện tượng này đã được quan sát thấy ở bờ biển Peru và Ecuador.

Việc Ấn Độ quyết định cấm xuất khẩu các loại gạo trắng không phải giống basmati hồi trung tuần tháng 7 vừa qua đã bắt đầu tác động tới giá gạo toàn cầu. Theo đó, giá gạo toàn cầu đã tăng lên mức cao nhất trong gần 12 năm qua.

Nắng nóng khắc nghiệt và mưa lũ nghiêm trọng  ảnh hưởng tới sản lượng gạo đã buộc Chính phủ Ấn Độ phải điều chỉnh chính sách xuất khẩu để đảm bảo nguồn cung nội địa và kiểm soát giá bán lẻ ở trong nước. Sau khi nước này công bố lệnh cấm xuất khẩu gạo hôm 20/7 vừa qua, chỉ số giá các loại gạo của Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực (FAO) đã tăng thêm 2,8% trong tháng 7, mức cao nhất trong gần 12 năm qua.

Trước đây, Ấn Độ cũng từng đưa ra lệnh cấm tương tự trong giai đoạn 2007-2008, khiến chỉ số giá gạo quốc tế tăng lên gấp đôi chỉ trong vòng 6 tháng. Là quốc gia cung cấp tới hơn 40% lượng gạo xuất khẩu trên thế giới nên lệnh cấm của Ấn Độ luôn gây tác động mạnh.

Mới đây, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Mohammad Reza Farzin cho biết số tiền của Iran bị đóng băng ở 2 ngân hàng của Hàn Quốc có tổng trị giá gần 7 tỷ USD và đã được gỡ bỏ phong tỏa. Số tiền này sẽ được chuyển vào tài khoản tại 6 ngân hàng của Iran ở Qatar và được sử dụng để mua hàng hóa không nằm trong danh sách bị cấm theo các lệnh trừng phạt. Quan chức này cũng cho biết các tài sản của Iran bị đóng băng ở một số quốc gia khác cũng sẽ sớm được gỡ bỏ phong tỏa.

Động thái từ phía các ngân hàng Hàn Quốc được cho là một phần của thỏa thuận trao đổi tù nhân giữa Tehran và Washington, một đồng minh thân cận của Seoul. Trước đó, phía Iran cũng đã xác nhận việc trao đổi tù nhân với Mỹ sẽ diễn ra đồng thời với việc các ngân hàng của Hàn Quốc dỡ bỏ phong tỏa tài sản của Tehran.

Hoa Nguyễn